Səhra qumunu münbit torpağa çevirən bir şey kəşf edilib...

...Yer kürəsinin tarixi milyardlarla il davam edir və bu müddət ərzində planetimizin mənzərəsi dəfələrlə dəyişib: bu gün dağlıq, səhra və digər mənzərələrə rast gələ bilərik.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Focus yazır ki, səhra torpağı tez-tez cansız görünür, lakin bu, tamamilə doğru deyil. ...Tədqiqatlar göstərir ki, səhra torpağında qida maddələrinin dövranına kömək edən və bitki həyatını dəstəkləyən bakteriya eləcə də göbələklər kimi mikroskopik orqanizmlər çoxdur. Bir çox səhrada torpağı bir yerdə saxlayan və eroziyanın qarşısını alan yosunlar, şibyələr və mikroblardan ibarət "bioloji torpaq qabığı" ​​adlanan sərt, qabıqlı bir səth var.

Səhra torpağında adətən çox az üzvi maddə olur, buna görə də orada böyüyən bitkilər qida baxımından kasıb şəraitdə yaşamaq üçün xüsusi olaraq uyğunlaşdırılmalıdır.

Yağışlar az olduğundan, duzlar və minerallar zamanla səhra torpağında toplana bilər və bəzən bəzi bitkilərin böyüməsinə əhəmiyyətli dərəcədə mane olur. Maraqlıdır ki, bəzi səhra torpaqları səhralarda baş verən nadir yağışlar zamanı suyu inanılmaz dərəcədə tez uda bilir. Bu, daşqınların qarşısını almağa kömək edir və bitkilərə su və qida ehtiyatlarını bərpa etmək üçün qısa nəm dövrlərdən istifadə etməyə imkan verir.

Müşahidələr göstərir ki, səhralarda temperatur dalğalanmaları olduqca ifrat ola bilər: gündüzlər torpaq yüksək temperaturlara məruz qalır və tez isinir, gecələr isə sürətlə soyuyur, toxumların cücərməsinə, orqanizmlərin yaşamasına təsir göstərir.

Külək həmçinin səhra torpaqlarının formalaşmasında mühüm rol oynayır, qumu və xırda hissəcikləri daim hərəkət etdirir, qum təpələri və yeni mənzərələr yaradır.

Bəzi səhra torpaqlarında həmçinin gil də var ki, bu da yaş olduqda genişlənir və quru olduqda büzülür, çatlar və unikal səth naxışları yaradır.

Alimlərin fikrincə, sərt şəraitə baxmayaraq, səhra torpaqları geniş və dayaz şəkildə yayıla bilən, hətta ən az miqdarda nəmliyi də özündə saxlayan ixtisaslaşmış bitki köklərini dəstəkləyir.

Əli Babayev