“Sərhəd kəndlərini qorumasaq...” Komitə sədri büdcə müzakirələrində mühüm təkliflər verib AzPolitika onlayn siyasiictimai qəzet

“Zəfər ayında və Vətən müharibəsində Qələbəmizdən sonra Qlobal ilqim Zirvəsinin uğurla keçiirildiyi hazırki tarixi günlərdə Ali Baş Komandanın liderliyinin dünya miqyasında nümayişinə çevrildi. Belə dövrdə ölkəmizin uğurlu inkişafına xidmət edən ali maliyyə sənədi-2025-ci ilin dövət büdcəsi ilk növbədə, regional və beynəlxalq təhlükələr nəzərə alınmaqla hazırlandığı üçün onu “təhlükəsizlik büdcəsi” adlandıra bilərik”.

“AzPolitika” xəbər verir ki, bu sözləri Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc parlament komitələrinin büdcə layihəsinin müzakirəsinə həsr olunmuş birgə iclasında çıxışı zamanı deyib.

Millət vəkili vurğulayıb ki, dövlətin bütün sosial öhdəlikləri yerinə yetirə biləcək səviyyədə layihədə əksini tapıb: “İlk növbədə, planetar hadisəyə çevrilən iqlim sammitinin dünyəvi nəticələrini nəzərə alaraq, xatırlatmaq istərdik ki, Prezidentin 2011-ci il sərəncama görə enerji sektorunun inkişafı üzrə uzunmüddətli strategiyanın hazırlanması tapşırılıb. Bir çox əəhəmiyyətli işlər də görülüb. Təklif edirik ki, Hökumət vahid sənəd-Enerji keçidi strategiyasını qəbul etsin. Xatırladaq ki, Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair, milli prioritetlərdə yaşıl keçid 5 hədəfdən biri kimi müəyyənləşib”.

Komitə sədri xatırladıb ki, Böyük qayıdış üzrə dövlət proqramının icrası hazırda bir nömrəli məsələyə çevrilib. Onun sözlərinə görə, azad torpaqlarda yüzlərlə sahibkarlıq subyekti fəaliyyət aparır:“Məcburi köçkünlərin və biznes subyektlərin yaratdıqları təsərrüfatlara ötən il parlamentdə qəbul edilən 10 illik vergi güzəştlərinə baxmayaraq, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonundan əldə olunan ilkin gəlirlər mövcuddur. Təklif edirik ki, azad torpaqlardan müxtəlif növ gəlirlər büdcə qanununda ayrı sətirlə göstərilsin. Nəticədə, Böyük qayıdışın iqtisadi inteqrasiyada çəkisini və sosial geridönüşləri hesablamağa, Qarabağın və azad torpaqların ölkəmizin inkişafında tədricən formalaşan payını hesablamaq mümkün olardı”.

Bölgələrə qayıdan köçkünlər artıq yeni status qazanırlarmı, onlar köçkünlük statusu saxlanılırmı, yoxsa fərqli status verilir? 

Özü qoyduğu bu suallara cavab verən Zahid Oruc bildirib ki, təmsil etdiyi Komitə müvafiq dövlət qurmu ilə birlikdə Böyük Qayıdışa dair qanun layihəsi hazırlayıb və onun qəbulu, informasiya məkanında maraqlı dairələr tərəfindən məcburi köçkünlər-dövlət orqanları arasında narazılığa çalışan dairələrin planlarını pozmağa imkan verər.

“Yeni Vətən quruculuğu kimi müqəddəs işə xələl gətirmək istəyənlərin qarşını almaq üçün müvafiq hüquqi baza Qayıdış hərəkatını qabaqlamalıdır”, - millət vəkili əlavə edib.

Komitə sədri daha sonra çıxışında diqqəti başqa bir məsələyə çəkib: “Bildiliyniz kimi, Azərbaycanın quru sərhədləri ümumilikdə 2667 km təşkil edir. Vətən müharibəsində Qələbəmizlə bərpa olunan 500 km-dən artıq sərhədlər milli sərvətimizdir. Qazax rayonunun 4 kəndinin silahlı əməliyyatlar olmadan azad edilməsi Qarabağdan kənarda əldə olunan mühüm tarixi qələbədir. Xatıladaq ki, ölkəmizdə 4244 kənd mövcuddur. Müqayisə üçün deyək ki, Ermənistanda 963, Gürcüstanda 3663, ölkəmizlə eyni əhaliyə malik Belarusda isə 23 min kənd var. Diqqətinizi sərhəd kəndlərinə yönəltmək istərdik. Çünki onlar hərbi təhlükəsizlik əhəmiyyəti daşıyır. Təsadüfi deyil ki, 9.8 milyon kvadrat km-lik Çin dövlətinin rəhbəri Si Tzinpin kəndləri ucqar, diqqət və qayğıdan uzaq yerlər deyil, ölkəsinin birinci qoruyucu xətti adlandırır. Təəssüf ki, sərhəd kəndlərində yaşayan əhali sayına dair açıq mənbələrdə məlumat yoxdur. Lakin əsas məsələ, növbəti illərdə sərhəd kəndlərində əhalinin daimi yaşamasını, daxili miqrasiya və emiqrasiyadan qorunmasını hədəfləyən tədbirləri gücləndirməkdir”.

Zahid Oruc daha sonra təkliflərini açıqlayıb: “Təklif edirik ki, sərhəd kəndlərində məskunluğun möhkəmləndirilməsi və kəndə dönüşə dair dövlət proqramı qəbul edilsin. Məqsədli sənəddə, elektrik, qaz, internet tarifləri və digər kommunal ödənişlərin 2 dəfə azaldılması, təhsil və səhiyyə, eləcə də təsərürfat və turizm sferalarında çalışanlara xüsusi imtiyazların verilməsi məqsədəuyğun olar. Kəndlərin boşalmasına yol verilməsi cəbhə xəttinin yalnız hərbçilərin qoruduğu bir reallıq yaratmaqdır. Əhaliyə söykənməyən ordu özünü gücsüz hiss edir”.

Millət vəkli daha sonra uşaq bağçaların sayının azlığına diqqəti yönəldib: “Ölkəmizdə 1 844 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi mövcuddur ki, onlardan 1 696 ədədi dövlət, 148 ədədi özəldir. 1-5 yaşlı uşaqların məktəbəqədər təhsildə iştirakı 2023-cü ildə isə 35.3% təşkil edib. Lakin uşaqların sayına düşən bağçaların sayı 14 yaşınadək uşaqların 2.216 min olduğunu nəzərə aldıqda, 1200 nəfərə 1 bağça düşür. Əhali sayı 5.7 milyon olan Qırğızıstanda baçğa və körpələr evinin sayı eynilə bizdə olduğu qədər, yəni 1843 təşkil edir, Belarusda isə 3 min 879 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi mövcuddur. Ölkədə bağça tikənlərdən 10 il vergi alınmasa, o cümlədən, Bakı şəhərində bütün yeni tikilən çoxrmətəbli binaların 1-ci mərtəbəsində baçların layihələndirilməsi tələbi qoyulsa, uşaqların gələcəyi üçün mühüm qərarlardan biri olar”.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”