Səs küyü ləğv edən qulaqlıqlar beynin tarazlığını pozur

Müasir həyatın gətirdiyi yüksək səs-küy çirkliliyi insanları özlərinə aid sakit məkanlar axtarmağa məcbur edir. Metroların uğultusu, küçələrin izdihamı və ofis mühitində bitib-tükənməyən hərəkətlilik xarici dünya ilə əlaqəni kəsmək istəyini gücləndirir. Bu nöqtədə köməyə çatan səs-küyü ləğv edən qulaqlıqlar təqdim etdikləri "kosmik səssizlik” sayəsində qısa müddətdə gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Ölkə.az xəbər verir ki, səyahətləri daha dözümlü edən bu texnologiya dərin fokuslanma yaratmaq baxımından kifayət qədər effektiv hesab olunur. Lakin arxa plandakı səslərin tamamilə aradan qaldırılması insan sağlamlığı üzərində gözlənilməyən yan təsirlər də yarada bilər. Mütəxəssislər bu cihazların nəzarətsiz istifadəsi nəticəsində beynin səsin emalı mexanizmlərinin zədələnə biləcəyi barədə ciddi xəbərdarlıqlar edirlər. Ən böyük risklərdən biri isə ətraf mühitdəki səslərin hansı istiqamətdən gəldiyini ayırd etmə qabiliyyətinin zəifləməsidir.

Bazarda olan inkişaf etmiş modellər xarici səsi azaltmaq üçün iki fərqli müdafiə sistemindən istifadə edir. Birinci sistem qulaqlığın fiziki quruluşu və istifadə olunan süngərin keyfiyyəti ilə təmin edilən passiv səs-küyün azaldılmasıdır. Qulağı tam örtən bu konstruksiya kəskin və ani səslərin içəri daxil olmasının qarşısını alır.

Əsas texnoloji üstünlük isə batareya ilə işləyən aktiv səs-küyün ləğvi (ANC) sistemindədir. Cihazdakı mikroskopik mikrofonlar ətraf mühitdəki səs dalğalarını davamlı şəkildə analiz edir. Daxili prosessor isə gələn səs dalğasına əks fazada süni dalğa yaradır. Bu iki əks dalğa qulaq daxilində bir-birini neytrallaşdıraraq səsi sıfırlayır. Təyyarə mühərriki, qatar səsi və ventilyator uğultusu kimi aşağı tezlikli səslər bu üsulla aradan qaldırılır. İt hürməsi kimi ani səslərdə isə passiv qoruma sistemi işə düşür və iki mexanizm birlikdə çalışır.

1950-ci illərə qədər uzanan bu texnologiya smartfonların geniş yayılması ilə son on ildə böyük bir bazara çevrilib. Artan istifadə nəticəsində "sükut” anlayışının başqa tərəfi də gündəmə gəlib. Audiologiya mütəxəssisi Renni Almeyda son dövrlərdə eşitmə və qavrama problemləri ilə müraciət edən böyüklərin sayında ciddi artım müşahidə olunduğunu bildirib.

Aparılan klinik müayinələr bu şəxslərdə "eşitmə emal pozuntusu” (APD) adlanan nevroloji vəziyyətin izlərini göstərib. Bu pozuntu beynin səsləri avtomatik şəkildə emal etmə mexanizmini zəiflədir. Nəticədə insan səs-küylü mühitdə qarşısındakı şəxsin danışığını aydın şəkildə qavramaqda çətinlik çəkir və ya arxadan gələn səslərin istiqamətini müəyyən edə bilmir.

Normal şəraitdə bu tip qavrama problemləri daha çox uşaqlarda inkişaf mərhələsində müşahidə olunur. Elm adamları aktiv səs-küyün ləğvi texnologiyasının böyüklərdə bu vəziyyətə birbaşa səbəb olduğuna dair hələ qəti sübut olmadığını bildirirlər. Hazırda bu mövzu güclü şübhə kimi araşdırılır. Uzunmüddətli təsirlərlə bağlı məlumatların azlığı xüsusilə uşaqlar üçün bu cihazlardan istifadə zamanı daha diqqətli olunmasını zəruri edir.(qaynarinfo)