Icma.az
close
up
RU
Səudiyyə Ərəbistanı meydanda: Məkkkə sazişi niyə sınağa çəkilir?

Səudiyyə Ərəbistanı meydanda: Məkkkə sazişi niyə sınağa çəkilir?

Bakivaxti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Pakistanın xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar türkiyəli həmkarı Hakan Fidanla telefon danışığı aparıb və birgə müdafiə haqqında "Məkkə sazişi"ni müzakirə ediblər. Bu barədə Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) "X" sosial şəbəkə hesabında məlumat yayıb.

Məlumatda bildirilib ki, Məkkə Müdafiə Alyansının əməkdaşlığını daha da inkişaf etdirmək yolları müzakirə edilib. Söhbət zamanı regional və beynəlxalq proseslər ətrafında da fikir mübadiləsi aparılıb. Pakistan və Türkiyənin XİN başçıları qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri, çoxtərəfli platformalarda əməkdaşlığı daha da gücləndirmək imkanlarını müzakirə edib və sıx təmasda qalmaq barədə razılığa gəliblər.

Xatırladaq ki, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə birgə müdafiə haqqında saziş imzalayıb. Sənədə əsasən, üç ölkədən birinə edilən silahlı hücum müqavilənin bütün iştirakçılarına edilmiş kimi qiymətləndiriləcək. Lakin Ər-Riyad “hələlik buna ehtiyac görmədiyini” qeyri-rəsmi yollarla bəyan edir. İslamabad və Ankaranın da həssas dönəmlərdə bu məsələlərə mümkün qədər təmkinli yanaşacağı deyilir. 

Türkiyəli professor, Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Hasan Oktay bu barədə Bakıvaxtı.az-a danışarkən deyib ki, İran-ABŞ müharibəsi fonunda, xüsusilə ABŞ-nin müdafiə çətiri altında olan Körfəz ölkələri İranın hücumları səbəbindən ciddi təhlükəsizlik böhranı ilə üzləşib. 

Professorun sözlərinə görə, məhz bu gərginlik fonunda Məkkə Müqaviləsi gündəmə gəlib: 

“İddialara görə, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı birbaşa İrana qarşı olmasa da, həm İran hücumlarına, həm də onun bölgədəki vəkilləri olan husilərə qarşı birgə müdafiə paktı formalaşdırıb. Burada mühüm bir məqamı fərqləndirmək lazımdır. "Məkkə sazişi"nin qüvvəyə minməsi ilə onun hərbi cəhətdən "aktivləşdirilməsi" eyni anlayışlar deyil. Rəsmi bəyanatlar da məhz bu fərqi nümayiş etdirir".

Hasan Oktay: "Məkkə sazişi" hərbi döyüş ittifaqından öncə, strateji bir çəkindiricilik paktı xarakteri daşıyır

H.Oktay qeyd edib ki, 7 Avqust 2026-cı ildə Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanan bu sazişin əsas məntiqi tərəflərdən birinə hərbi hücumu hər üçünə edilmiş saymaqdır. Dediyinə görə, lakin bu, hər hansı hücum zamanı Türk və ya Pakistan hərbçilərinin dərhal müharibəyə qoşulacağı demək deyil:

"Dəstəyin forması siyasi və hərbi mexanizmlər vasitəsilə müəyyən edilir; üstəlik, saziş parlamentlər tərəfindən hələ təsdiqlənmədiyi üçün tam qüvvəyə mindiyini demək tezdir. Eyni zamanda, İsrail Suriyada Türkiyə sərhədinə yaxın ərazidə əməliyyat keçirərək, eləcə də husilər müxtəlif zərbələr endirərək "Məkkkə sazişi"ni sınaqdan keçirməyə çalışırlar”.

H.Oktay vurğulayıb ki, Səudiyyə Ərəbistanının “hələlik ehtiyac yoxdur” mövqeyi sazişi təsirsizləşdirmək deyil, onu çəkindiricilik mərhələsində saxlamaq məqsədi daşıyır: 

“Ər-Riyad bununla öz hərbi imkanlarının kifayət etdiyini bildirir, münaqişənin miqyasını genişləndirməkdən çəkinir və eyni zamanda düşmən tərəfə Türkiyə və Pakistanın onun arxasında durduğu mesajını verir. Yəni sazişin ilkin funksiyası döyüşmək deyil, müharibənin qarşısını almaqdır. 9-10 sentyabr hadisələri isə alyans üçün ciddi bir sınaq oldu. Husilərin hücumlarından sonra Pakistan Müdafiə Nazirliyi təhdidlərin yayılacağı təqdirdə sazişin işə düşə biləcəyini qeyd etsə də, Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi sentyabrım 10-da daha ehtiyatlı açıqlama verərək hazırda hərbi cavab tədbirlərinin müzakirə olunmadığını bildirdi”.

Ekspertin fikrincə, nəticə etibarilə, "Məkkə sazişi" diplomatik və institusional olaraq artıq aktivdir: 

“Bir sazişin işlədiyini göstərən əsas amil dərhal qoşun yeritmək istiqamətində hərəkətə keçmək deyil, birgə qərarqəbuletmə mexanizminin qurulmasıdır. Lakin kollektiv hərbi müdafiə mexanizmi hələlik işə salınmayıb. Səudiyyə Ərəbistanının inkişaf etmiş hava hücumundan müdafiə sistemləri, hərbi təyyarələri, raketələyici imkanları, Qərb müttəfiqləri və maliyyə resursları mövcuddur".

Hasan Oktay qeyd edib ki, buna görə də Ər-Riyadın müttəfiqlərinə "bizi qoruyun" deməkdən ziyadə, "özümüzü qorumağa qadirik, lakin arxamızda Türkiyə və Pakistanın durduğunu bilin" mesajını verməsi daha güclü çəkindirici strategiyadır:

"Bu səbəbdən "Məkkə sazişi" hərbi döyüş ittifaqından öncə, strateji bir çəkindiricilik paktı xarakteri daşıyır”.

Aydın Baxış

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:90
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 11 Sentyabr 2026 14:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see286

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see275

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see272

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see266

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see266

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see255

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see250

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see249

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see245

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see243

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see230

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see225

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see224

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see224

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see221

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see217

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see213

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see212

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see206

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see205
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri