“Si açıq şəkildə Sibir haqqında da soruşacaq..?”

...Pekində keçirilən danışıqlar zamanı Çin prezidenti Si Cinpin Donald Trampa bildirib ki, Putin sonda Ukraynaya tammiqyaslı işğal etmək qərarına “peşman” ola bilər.

Bu sözlər nə məna kəsb edə bilər?

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, ukraynalı politoloq və Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin professoru Petro Oleşçukla danışıb:

...Çin Rusiyanın bu və ya digər səbəbdən müttəfiqlərini sürətlə itirdiyini görür. Ermənistan sözün əsl mənasında gözümüzün qabağında geriləyir. Bu, Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəsinin başlamasından uzun müddət əvvəl heç kimin Ermənistanın Rusiyadan Qərbə sadiq qalacağını təsəvvür edə bilməməsinə baxmayaraq baş verir. Lakin bu, gözümüzün qabağında baş verir. Bu, vacib məqamlardan biridir. Rusiyanın bütün resursları bu müharibəyə sərf olunduğu halda, müttəfiqlərini dəstəkləmək üçün sadəcə resursları yoxdur. Bundan əlavə, bu, heç bir aşkar nəticə vermir.

Aydındır ki, Çinin baxış bucağından bu, axmaqlıq idi. Müharibəyə başlasanız, bütün variantları nəzərdən keçirməlisiniz. Və müvafiq olaraq, üç gün ərzində tamamlanması nəzərdə tutulan xüsusi əməliyyat elan etsəniz, o zaman üç gün ərzində tamamlanmalıdır.

Əgər onu üç gün ərzində tamamlamamısınızsa, deməli, vəziyyəti səhv qiymətləndirmisiniz, bu da uğursuz olduğunuz deməkdir. Mən düşünürəm ki, Si Ceninin standartlarına görə, Putin uğursuz, planlaşdırma və adekvat qərarlar qəbul etmək iqtidarında olmayan bir məğlubdur.

...Maraqlıdır, Bu, Çin siyasətində hər hansı bir dəyişiklik deməkdirmi?

Oleşçuka görə, bu ehtimal olunmur. Çünki Çin əslində hər şeydən olduqca məmnundur. Putinin bu müharibəni başlatdığına görə peşman olması, Si-nin peşman olması demək deyil.

Si yaxşı vəziyyətdədir. Rusiya tamamilə Çinin təsirinə düşüb. Düşünürəm ki, Çinin “rüsvayçılıq əsri” ideoloji anlayışını nəzərə alsaq, çinlilər bunu xüsusilə məmnunedici hesab edirlər.

Bu, Çinin 19-cu əsrin əvvəllərindən 20-ci əsrin ortalarına qədər olan dövrü əhatə edir, o dövrdə Çin ona qarşı əlverişsiz müqavilələr tətbiq edən Qərb güclərindən asılı olan yarı müstəmləkə idi.

Bir sözlə, tam dövlət rüsvayçılığı. Və bugünkü kommunist Çin özünü əsasən bu “rüsvayçılıq əsrinin” nəticələrini aradan qaldırmış bir dövlət kimi təqdim edir. O dövrdə Çinə müstəmləkəçiliyi tətbiq edən dövlətlərdən biri də Rusiya idi. Sonra SSRİ-nin təsiri və çoxsaylı sərhəd münaqişələri var. Çinin Rusiyaya müsbət münasibət bəsləməsi üçün heç bir səbəbi yoxdur. Bundan istifadə etmək olardı, amma əminəm ki, Rusiya rəhbərliyinin indi Çinlilərin qarşısında bəzi üstünlüklər və resurslar üçün yalvarmaq məcburiyyətində qaldığını görmək onlar üçün xüsusilə məmnunedicidir.

Çin Ukraynadakı müharibənin davam etməsindən olduqca məmnundur. Onlar Rusiyanın iqtisadi cəhətdən Çindən asılı olmasından, özünü tamamilə ona yönəltməsindən və bütün sahələrdə Çindən asılı olmasından olduqca məmnundurlar.

...Yenə də maraqlı bir sual yaranır: görən, Pekin Rusiyadakı təsirini necə artıracaq?

Ukraynalı politoloq bu məlumatın sızmasının təsadüfü olmadığını bildirir.

...İndi onlar bunu yenidən Putinə yönəldəcək və deyəcəklər: “Sən məğlubsan. Biz səni dəstəkləyə bilərik, sənə kömək edə bilərik, amma gəl, bizə nə təklif edə biləcəyini de. Konkret ol. Hansı üstünlükləri, hansı resursları? Məsələn, bizə öz pulunla qaz kəməri çək ki, bizi çox aşağı qiymətə qazla təmin edə bilək. Bəlkə də Sibirdə hələ də faydalı bir şeyin qalıb? Gəl, bizə nə təklif edə bilərsən?”

Əli Babayev