Sİ nin Terminator üzü: Gələcək, yoxsa vəsvəsə?

Xüsusilə son illərdə kompüterlər təkcə dəmir yığınından ibarət aparat yox, düşüncəmizin bilavasitə davamıdır. Bu tendensiya təhlükəlidirmi? Kompüterlər, maşınlar bizim rəqibimizə, düşmənimizə çevrilə bilərmi?
"Sənaye Rusiyasının Rəqəmsal İndustriyası" Konfransının direktoru Olqa Pivenin sözlərinə görə, maşınlar yaradıcı insanların rəqibi yox, əksinə, tərəfdaşıdır.
"Kreativ sənayenin gələcəyini artıq süni intellektsiz (Sİ) düşünmək mümkün deyil. Maşınlar gündəlik işləri öz üzərinə götürdükcə, nəzərdə qaçırdığımız təfərrüatları xatırladıqca biz də öz vaxtımızı daha çox yaradıcı fəaliyyətə ayıra bilərik. Sİ yaradıcı peşələri bu, ya digər dərəcədə dəyişdirsə də, onları aradan qaldırmır. Məsələn, rəssam vizual həlləri tez tapmaqdan ötrü alqoritmdən faydalanır, ancaq əsas ideya onun beynində üzə çıxır. Eyni zamanda, jurnalist səsli mesajlar üçün transkripsiya xidmətindən kömək istəyir, amma onlardan təbii mətn qurmaq yalnız insan zehninin bacaracağı işdir", - xanım direktor deyir.

("Sənaye Rusiyasının Rəqəmsal İndustriyası" Konfransının direktoru Olqa Piven)
Artıq Sİ ilə ünsiyyət qurmaq oxumaq və yazmaq kimi vacibdir, üstəlik, bu istiqamətdə peşəkar proqramçı olmağa da ehtiyac yoxdur. Fotoredaktordan "ChatGPT"yədək istənilən Sİ alətini 20 dəqiqə ərzində öyrənmək mümkündür. Əsas tələb budur ki, onlara kor-koranə inanmayaq. Çünki sual, yaxud əmr dəqiq verilməyəndə Sİ-nin səhvə yol verməsi qaçılmazdır.
Səsli virtual köməkçi "Alisa"nın nitq müəllifi Kseniya Burjskaya söyləyir ki, Sİ ilə işləyən maşınların gələcəkdə dünyanı ələ keçirəcəkləri ilə əlaqədar qorxu sadəcə vəsvəsədən ibarətdir.

("Alisa"nın nitq müəllifi Kseniya Burjskaya)
"Çünki güc ideyası insandan savayı heç kəsə, heç nəyə maraqlı deyil. Maşınlar özünün mövcudluğundan xəbərsizdirlər, azadlıq anlayışları yoxdur. Halbuki bir məqama diqqət yetirmək lazımdır: insan özü öz cilovunu Sİ-yə ötürə bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, insanlar "ChatGPT" ilə qarşı emosional bağ qurur, onu canlı həmsöhbət kimi görürlər", - mütəxəssis vurğulayır.
Onun sözlərinə görə, Sİ-nin alqoritmlərinə kor-koranə inanmaq, düşüncələrimizi onun yönlədirməsi ilə formalaşdırmaq, beləliklə də, tənqidi təfəkkürümüzü itirərək həyati qərarları Sİ-yə tapşırmaq bəşərin varlığını təhlükəyə ata bilər.
Mütəxəssislər belə bir təhlükədən yayınmaq naminə rəqəmsal şüuru qorumağı məsləhət görürlər. Alqoritmlərin hətta ən mükəmməl saydığımız həllərinə tənqidi yanaşmaq, şəxsi həyatımızla əlaqədar məsələlər üzrə sistemlərin iş prinsipini yaxşı başa düşmək, rəqəmsal gündəmi nəzərdən qaçırmamaq mütləqdir. Ən əsası isə - texnologiyanı şeytanlaşdırmaqdan, yaxud ilahiləşdirməkdəkdən qaçınmaq lazımdır.
Firudin Həmidli
AzVision.az