Icma.az
close
up
RU
Sibir vulkanları çoxlu miqdarda CO2 buraxdı: Bu, Yerdə həyatı necə dəyişdirdi?

Sibir vulkanları çoxlu miqdarda CO2 buraxdı: Bu, Yerdə həyatı necə dəyişdirdi?

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Təxminən 252 milyon il əvvəl Yer tarixində ən böyük kütləvi məhvolma hadisəsi baş verib və dəniz canlılarının təxminən 90 faizi məhv olub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri yazıb.

Alimlərin fikrincə, bu fəlakət tək bir vulkan püskürməsi ilə deyil, indiki Sibir ərazisində bir milyondan çox il davam edən intensiv vulkanik fəaliyyətlə əlaqəli olub.

Tədqiqatçılar hesablayıblar ki, həmin dövrdə atmosferə təxminən 100 min milyard ton karbon qazı (CO₂) buraxılıb. Bu nəhəng həcmdə emissiyanın Yerin iqliminə və canlı aləminə təsiri ilə bağlı elmi müzakirələr hələ də davam edir.

2015-ci ildə Set Börcess və Samuel Bourinq tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, "Sibir tələləri" adlanan nəhəng vulkanik ərazi əsas bioloji məhvolmadan əvvəl aktivləşib və bu proses ondan sonra da davam edib. Bu isə göstərir ki, uzunmüddətli vulkanizm kütləvi məhvolmanın bütün xüsusiyyətlərini təkbaşına izah etməyə kifayət etmir.

Həmin alimlərin Ceyms Mürhed ilə birlikdə 2017-ci ildə dərc etdikləri sonrakı araşdırmada əsas mexanizmlərdən birinin səthə axan lava deyil, yeraltında maqmanın yan istiqamətdə yayılaraq qayaların arasına daxil olması və geologiyada "sil" adlanan intruziv süxur laylarını əmələ gətirməsi olduğu bildirilir.

Maqma karbonat, buxarlanma mənşəli çöküntülər və karbohidrogenlərlə zəngin Tunquska hövzəsindən keçərək bu süxurları qızdırıb. Nəticədə atmosferə böyük həcmdə karbon qazı, metan və digər qazların buraxıldığı ehtimal olunur.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, bu yeraltı maqma sistemi 1,5 milyon kvadrat kilometrdən artıq ərazini əhatə edib. Hesablamalara əsasən, bu proses okean səthinin orta temperaturunun təxminən 10 dərəcə Selsi artmasına səbəb olub.

Sürətli istiləşmə okeanlarda oksigenin azalmasına, suyun turşulaşmasına və dəniz orqanizmlərinin dözə bilmədiyi kimyəvi dəyişikliklərə gətirib çıxarıb.

Bununla belə, bütün alimlər bu ssenari ilə razılaşmırlar.

2011-ci ildə Stefan Sobolev tərəfindən irəli sürülən alternativ nəzəriyyəyə görə, əsas rol təkrar emal olunmuş okean qabığını ehtiva edən mantiya plümündən karbon qazı və hidrogen xloridin ayrılması ilə bağlı ola bilər.

2012-ci ildə Conatan Peyn və Metyu Klefem tərəfindən hazırlanan icmalda isə qeyd edilir ki, dəniz növlərinin itki səviyyəsi istifadə olunan qiymətləndirmə metodundan asılı olaraq 80–90 faiz arasında dəyişə bilər.

Məqalədə vurğulanır ki, alimlərin gəldiyi əsas nəticə kütləvi məhvolmanın tək bir səbəblə izah olunmaması, Sibir vulkanizmi, karbon dövranının pozulması, qlobal istiləşmə və bioloji çöküşün zaman baxımından bir-biri ilə sıx əlaqəli proseslər olmasıdır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:134
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 27 İyul 2026 10:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see359

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see337

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see276

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see266

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see266

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see265

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see258

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see253

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see248

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see244

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see236

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see235

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see234

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see231

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see223

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see222

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see221

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see199

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri