Icma.az
close
up
RU
Sibir vulkanları çoxlu miqdarda CO2 buraxdı: Bu, Yerdə həyatı necə dəyişdirdi?

Sibir vulkanları çoxlu miqdarda CO2 buraxdı: Bu, Yerdə həyatı necə dəyişdirdi?

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Təxminən 252 milyon il əvvəl Yer tarixində ən böyük kütləvi məhvolma hadisəsi baş verib və dəniz canlılarının təxminən 90 faizi məhv olub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri yazıb.

Alimlərin fikrincə, bu fəlakət tək bir vulkan püskürməsi ilə deyil, indiki Sibir ərazisində bir milyondan çox il davam edən intensiv vulkanik fəaliyyətlə əlaqəli olub.

Tədqiqatçılar hesablayıblar ki, həmin dövrdə atmosferə təxminən 100 min milyard ton karbon qazı (CO₂) buraxılıb. Bu nəhəng həcmdə emissiyanın Yerin iqliminə və canlı aləminə təsiri ilə bağlı elmi müzakirələr hələ də davam edir.

2015-ci ildə Set Börcess və Samuel Bourinq tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, "Sibir tələləri" adlanan nəhəng vulkanik ərazi əsas bioloji məhvolmadan əvvəl aktivləşib və bu proses ondan sonra da davam edib. Bu isə göstərir ki, uzunmüddətli vulkanizm kütləvi məhvolmanın bütün xüsusiyyətlərini təkbaşına izah etməyə kifayət etmir.

Həmin alimlərin Ceyms Mürhed ilə birlikdə 2017-ci ildə dərc etdikləri sonrakı araşdırmada əsas mexanizmlərdən birinin səthə axan lava deyil, yeraltında maqmanın yan istiqamətdə yayılaraq qayaların arasına daxil olması və geologiyada "sil" adlanan intruziv süxur laylarını əmələ gətirməsi olduğu bildirilir.

Maqma karbonat, buxarlanma mənşəli çöküntülər və karbohidrogenlərlə zəngin Tunquska hövzəsindən keçərək bu süxurları qızdırıb. Nəticədə atmosferə böyük həcmdə karbon qazı, metan və digər qazların buraxıldığı ehtimal olunur.

Araşdırmanın nəticələrinə görə, bu yeraltı maqma sistemi 1,5 milyon kvadrat kilometrdən artıq ərazini əhatə edib. Hesablamalara əsasən, bu proses okean səthinin orta temperaturunun təxminən 10 dərəcə Selsi artmasına səbəb olub.

Sürətli istiləşmə okeanlarda oksigenin azalmasına, suyun turşulaşmasına və dəniz orqanizmlərinin dözə bilmədiyi kimyəvi dəyişikliklərə gətirib çıxarıb.

Bununla belə, bütün alimlər bu ssenari ilə razılaşmırlar.

2011-ci ildə Stefan Sobolev tərəfindən irəli sürülən alternativ nəzəriyyəyə görə, əsas rol təkrar emal olunmuş okean qabığını ehtiva edən mantiya plümündən karbon qazı və hidrogen xloridin ayrılması ilə bağlı ola bilər.

2012-ci ildə Conatan Peyn və Metyu Klefem tərəfindən hazırlanan icmalda isə qeyd edilir ki, dəniz növlərinin itki səviyyəsi istifadə olunan qiymətləndirmə metodundan asılı olaraq 80–90 faiz arasında dəyişə bilər.

Məqalədə vurğulanır ki, alimlərin gəldiyi əsas nəticə kütləvi məhvolmanın tək bir səbəblə izah olunmaması, Sibir vulkanizmi, karbon dövranının pozulması, qlobal istiləşmə və bioloji çöküşün zaman baxımından bir-biri ilə sıx əlaqəli proseslər olmasıdır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:132
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 27 İyul 2026 10:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri