Sidik kisəsi xərçəngi üçün diaqnostik üsul hazırlanıb

Amerikalı bioloqlar şişdən tullantı məhsullarına ayrılan RNT molekullarının fraqmentlərindən istifadə edərək sidik kisəsi xərçəngi hüceyrələrinin yüksək dəqiqlikli və etibarlı şəkildə aşkarlanmasına imkan verən bir yanaşma hazırlayıblar.
Newscenter.az xəbər verir ki, Nature Medicine elmi jurnalında dərc olunmuş məqaləyə görə, bu, müalicə alan xəstələrdə xərçəng residivlərinin aşkarlanmasını əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdıracaq.
Tədqiqatda qeyd olunur:
"İnkişaf etdirdiyimiz yanaşma mövcud DNT analiz metodlarından xeyli üstündür və sidik kisəsindəki bütün lokal şiş hüceyrə qruplarının 95%-ni minimal sayda yalançı müsbət nəticə ilə müəyyən etməyə imkan verir. Bu, həmçinin xəstənin BCG əsaslı immunoterapiyadan faydalanma ehtimalını çox dəqiq qiymətləndirməyə imkan verir".
Bu yanaşmanın yaradıcıları, Kök Hüceyrə Biologiyası və Regenerativ Tibb İnstitutunun elmi işçisi Maksimilian Din və həmkarlarının izah etdiyi kimi, mövcud kimyaterapiya və immunoterapiya formaları həmişə sidik kisəsi xərçəngi xəstələrində bütün şiş hüceyrələrini məhv etmir. Bu, həkimləri orqanın vəziyyətindəki dəyişiklikləri daim izləməyə məcbur edir ki, bu da sistoskopiya və digər invaziv diaqnostik metodların istifadəsini tələb edir.
Bu prosedurlar xəstələr üçün əhəmiyyətli dərəcədə narahatlıq yaradır və hallarda 30% hallarda böyüyən ikinci dərəcəli şişi vaxtında aşkarlaya bilmir, bu da alimləri daha rahat və effektiv alternativ axtarmağa sövq edir. Keçmişdə alimlər bu məqsədlə xəstənin tullantı məhsullarında şiş hüceyrə genomunun fraqmentlərini tanıyan DNT testlərindən istifadə etməyə çalışmışdılar, lakin həm şiş, həm də sağlam hüceyrələrin genomlarında toplanan xərçəng olmayan mutasiyalar onların işinə mane olurdu.
ABŞ bioloqları test sistemini DNT əvəzinə RNT molekullarının fraqmentlərini tanıyacaq şəkildə dəyişdirərək bu problemi aradan qaldırdılar. RNT telləri hüceyrələr tərəfindən həyat dövrü boyunca zülalların yığılması üçün şablon kimi istifadə olunur və genomlarında mövcud olan xərçənglə əlaqəli olmayan mutasiyalardan asılı olmayaraq, onların tərkibi və quruluşu şiş və sağlam hüceyrələr arasında əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
Alimlər tərəfindən 683 xəstədən götürülmüş biomaye nümunələri üzərində aparılan testlər göstərdi ki, RNT testi həssaslıq və spesifiklik baxımından mövcud olan bütün sidik kisəsi xərçənginin aşkarlanması metodlarından xeyli üstündür. Bu, həmçinin müalicədən əvvəl BCG əsaslı immunoterapiyanın effektivliyini qiymətləndirməyə imkan verir və bu test sistemini xüsusilə maraqlı və faydalı edir.
Beynəlxalq Xərçəng Tədqiqatları Agentliyinin (IARC) məlumatına görə, dünyada təxminən 1,6 milyon insan sidik kisəsi xərçəngindən əziyyət çəkir. Hər il təxminən 570.000 insana diaqnoz qoyulur və daha 200.000 nəfər bu bədxassəli şiş forması ilə əlaqəli ağırlaşmalardan ölür. Erkən mərhələlərdə aşkar edildikdə, sağ qalma nisbəti adətən 63-98%-ə düşür, metastazların inkişafı isə bu nisbəti 5-35%-ə endirir.
Anar