Siqaret çəkməyən insanlarda ağciyər xərçəngi ola bilərmi?

Bir çox insan ağciyər xərçənginin yalnız siqaret çəkənlərdə inkişaf etdiyini düşünür. Halbuki bu doğru deyil. Araşdırmalar göstərir ki, ağciyər xərçəngi diaqnozu qoyulan insanların müəyyən hissəsi həyatları boyunca heç vaxt siqaret çəkməyib. Xüsusilə qadınlarda və gənc yaş qruplarında bu hallara rast gəlinə bilər.

Bəs siqaret çəkməyən insanlarda ağciyər xərçəngi niyə yaranır?

1. Passiv siqaret tüstüsü

Siqaret çəkməsəniz belə, uzun müddət siqaret çəkilən mühitdə olmaq ağciyərlərə zərər verir. Passiv siqaret tüstüsündə çoxsaylı kanserogen maddələr var və uzunmüddətli məruz qalma ağciyər xərçəngi riskini artırır.

2. Radon qazı

Radon rəngsiz və qoxusuz təbii qazdır. Torpaqdan və qayalardan ayrılaraq binaların zirzəmilərində və aşağı mərtəbələrində toplana bilər. Uzun müddət yüksək radon səviyyəsinə məruz qalmaq siqaret çəkməyənlərdə ağciyər xərçənginin əsas səbəblərindən biri hesab olunur.

3. Hava çirklənməsi

Avtomobil qazları, sənaye tullantıları və havadakı xırda hissəciklər uzun müddətdə ağciyər toxumasına zərər verə bilər. Böyük şəhərlərdə yaşayan insanlarda risk daha yüksək ola bilər.

4. Genetik meyillilik

Ailədə ağciyər xərçəngi olan şəxslərdə risk arta bilər. Bundan əlavə, bəzi gen mutasiyaları siqaret çəkməyən insanlarda da xəstəliyin inkişafına səbəb ola bilər.

5. İş mühiti

Asbest, arsen, xrom, nikel, dizel tüstüsü və digər sənaye kimyəvi maddələri ilə uzun müddət işləmək ağciyər xərçəngi riskini artırır.

6. Keçirilmiş ağciyər xəstəlikləri

Ağciyərdə uzunmüddətli iltihab, çapıq toxuması və bəzi xroniki ağciyər xəstəlikləri gələcəkdə xərçəng riskini yüksəldə bilər.

Diqqət edilməli əlamətlər

Aşağıdakı əlamətlər 2–3 həftədən çox davam edərsə, həkim müayinəsi vacibdir:

Keçməyən öskürək

Qanlı bəlğəm

Nəfəs darlığı

Sinə ağrısı

Səs batması

Səbəbsiz çəki itkisi

Davamlı yorğunluq

Təkrarlayan ağciyər infeksiyaları

Bu əlamətlər mütləq xərçəng demək deyil, lakin səbəbi araşdırılmalıdır.

Siqaret çəkməmək ağciyər xərçəngindən qorunmaq üçün ən vacib addımlardan biridir, lakin tam zəmanət vermir. Passiv siqaret tüstüsü, radon qazı, hava çirklənməsi, genetik meyillilik və bəzi peşə riskləri də xəstəliyin inkişafında rol oynaya bilər. Erkən diaqnoz müalicə şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırdığı üçün uzun sürən tənəffüs şikayətləri olduqda həkimə müraciət etmək vacibdir.

Aygün Musayeva