Icma.az
close
up
RU
Şok kəşf: iflic və korluq qalıcı olmaya bilər ARAŞDIRMA

Şok kəşf: iflic və korluq qalıcı olmaya bilər ARAŞDIRMA

Ses qazeti portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Alimlər dağınıq skleroz modelində iflic və görmə itkisini geri qaytarıblar

ABŞ-da aparılan yeni araşdırma dağınıq sklerozun (MS) artıq yaranmış bəzi ağır fəsadlarının geri qaytarılmasının mümkün ola biləcəyinə dair ümid yaradıb. Tədqiqatçılar eksperimental preparatın siçanlarda yaranmış iflic və görmə itkisini aradan qaldırdığını müəyyənləşdiriblər. Alimlər indi bu yanaşmanı insanlar üzərində sınaqdan keçirməyə hazırlaşırlar.

Araşdırma ABŞ-ın Virciniya Universitetinin alimləri tərəfindən aparılıb və ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun (NIH) dəstəyi ilə həyata keçirilib. Tədqiqatın nəticələri 23 sentyabrda Science Translational Medicine jurnalında dərc olunub. Yeni yanaşmanın əsasını kamuvudin-9 (K-9) adlı eksperimental preparat təşkil edir. Bu maddə HİV və hepatit B-nin müalicəsində istifadə olunan bəzi antiviral preparatlardan əldə edilən törəmədir. Lakin K-9 həmin dərmanların viruslara qarşı təsir göstərən xüsusiyyətlərini daşımır; onun əsas hədəfi sinir sistemində iltihabı gücləndirən mexanizmlərdən biridir.

Məqsəd yalnız xəstəliyi dayandırmaq deyil

Dağınıq skleroz immun sisteminin səhvən beyin və onurğa beynindəki sağlam toxumalara hücum etdiyi autoimmun xəstəlikdir. Bu zaman sinir liflərini qoruyan mielin qişası zədələnə bilər. Nəticədə beyindən bədənin müxtəlif hissələrinə siqnalların ötürülməsi pozulur.

Xəstəliyin əlamətləri zədələnən nahiyədən asılı olaraq dəyişir. Görmə problemləri, əzələ zəifliyi, keyimə, tarazlıq pozğunluğu, ağrı, yorğunluq və hərəkət çətinliyi əsas simptomlar arasında yer alır. Hazırkı müalicələrin mühüm hissəsi yeni tutmaların qarşısını almağa və xəstəliyin inkişafını yavaşlatmağa yönəlib. Yeni araşdırmanın fərqi isə ondadır ki, alimlər artıq yaranmış nevroloji zədələnmənin də bərpa olunub-olunmayacağını araşdırıblar.

Siçanlarda gözlənilməz nəticə

Tədqiqatçılar laboratoriya siçanlarında dağınıq sklerozu modelləşdirən xəstəlik vəziyyəti yaradıb və simptomlar artıq üzə çıxdıqdan sonra K-9 tətbiq ediblər. Nəticə alimlərin gözləntilərindən daha yaxşı olub. Preparat qəbul edən heyvanlarda yeni nevroloji zədələnmələrin qarşısı alınıb. Daha maraqlısı isə əvvəllər yaranmış hərəkət pozğunluğu və görmə itkisi əlamətlərinin də geriləməsi olub. Standart MS preparatı verilən digər heyvanlarda isə belə bərpa müşahidə edilməyib.

Əlavə analizlər K-9-un sinir liflərini və onları əhatə edən mielin qişasını qoruduğunu göstərib. Heyvanların qanında sinir zədələnməsinin göstəricisi hesab olunan neyrofilament light chain (NfL) səviyyəsi də azalıb.

Preparat beyindəki “iltihab siqnalını” hədəfləyir

Tədqiqatın əsas yeniliyi K-9-un təsir mexanizmi ilə bağlıdır. Alimlərin fikrincə, MS zamanı immun sisteminin fəaliyyəti beyində və onurğa beynində inflammasom adlanan molekulyar sistemin həddindən artıq aktivləşməsinə səbəb ola bilər. Bu sistem normalda orqanizmin təhlükəyə cavab mexanizmlərindən biridir. Lakin uzun müddət aktiv vəziyyətdə qalması sinir hüceyrələrinin zədələnməsini sürətləndirə bilər.

K-9 isə inflammasomun iki əsas aktivləşmə yolunu bloklayıb. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, preparatın həm sinir toxumasını qoruması, həm də artıq yaranmış funksional pozğunluqları geri çevirməsi bununla əlaqəli ola bilər.

İnsan məlumatları da diqqət çəkib

Alimlər yalnız heyvan təcrübəsi ilə kifayətlənməyiblər. Onlar ABŞ-da üç ayrı insan qrupuna aid tibbi məlumatları da təhlil ediblər. HİV və ya hepatit B səbəbilə NRTI qrupundan olan antiviral preparatlar qəbul edən insanlarda MS diaqnozunun daha az qeydə alındığı müəyyənləşdirilib. Artıq MS diaqnozu olan xəstələr arasında isə həmin preparatların istifadəsi daha az xəstəlik tutması ilə əlaqələndirilib.

Lakin alimlər bunun K-9-un insanlarda MS-i müalicə etdiyini sübut etmədiyini xüsusi vurğulayırlar. İnsanlardakı məlumatlar müşahidə xarakterlidir və səbəb-nəticə əlaqəsini təsdiqləmir.

Növbəti mərhələ – insanlar üzərində sınaq

K-9 artıq bəzi göz xəstəlikləri üzrə klinik sınaqlarda araşdırılıb. Tədqiqatçılar indi preparatın dağınıq skleroz və digər neyrodegenerativ xəstəliklər, o cümlədən amiotrofik lateral skleroz (ALS) üçün klinik sınaqlarda qiymətləndirilməsini istəyirlər.

Alimlər üçün ən mühüm nəticə odur ki, preparat sadəcə xəstəliyin gələcəkdə ağırlaşmasının qarşısını almaqla kifayətlənməyib. Siçan modelində artıq yaranmış iflic və görmə itkisi əlamətlərinin də geri dönməsi sinir sisteminin zədələnmədən sonra müəyyən dərəcədə bərpa imkanlarının araşdırılması üçün yeni istiqamət açır.

Bununla belə, mütəxəssislər nəticələrin insanlara birbaşa tətbiq edilməməli olduğunu bildirirlər. K-9-un insanlarda nə dərəcədə effektiv və təhlükəsiz olduğu yalnız müvafiq klinik sınaqlar başa çatdıqdan sonra məlum olacaq.

Lalə Mehralı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:74
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 05 Oktyabr 2026 12:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri