Son 10 ildə baş verən ən böyük aviasiya qəzaları STATİSTİKA
Aktau şəhəri yaxınlığında AZAL-a məxsus Bakı-Qroznı reysini yerinə yetirən təyyarə qəzaya uğraması aviasiya nəqliyyatında təhlükəsizliyi barədə bir sıra məsələləri qabardır. Xatırladaq ki, qəza nəticəsində ekipaj üzvləri də daxil olmaqla, təyyarədə olan 67 nəfərdən 32-si qəzadan sağ çıxıb.
Son yarım əsrdə aviasiya nəqliyyatı müasir dövrün ən təhlükəsiz nəqliyyat növlərindən birinə çevrilsə də, ölümlə nəticələnən aviasiya qəzaları hələ də tamamilə aradan qalxmayıb.
Publika.az xəbər verir ki, Report son 10 ildə dünyada baş verən aviaqəzaları araşdırıb.
2024-cü il aviasiya qəza göstəricilərinə görə son onilliyin ən yüksək rəqəmlərinə malikdir. Qlobal miqyasda baş verən 16 qəza və bu hadisələr nəticəsində, dekabrın 25-də Aktauda “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-yə (AZAL) məxsus Bakı-Qroznı reysi həyata keçirən təyyarənin qəzaya uğraması nəticəsində itkiləri nəzər almasaq, həyatını itirən 196 nəfər, təhlükəsizlik sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə baxmayaraq, risklərin qalmaqda olduğunu bir daha göstərir. Statistik məlumatlar, aviasiya sahəsində insan faktoru, texniki nasazlıqlar və bəzi hallarda baş verən təxribatların təhlükəsizlik üçün hələ də ciddi təhdid olduğunu göstərir. Lakin bu gün Aktauda baş verən hadisə bir daha göstərdi ki, təyyarədə olan sərnişinlərin yarısından çoxunun sağ qalması AZAL heyətinin peşəkarlığının bariz nümunəsidir.
Ötən il dünya üzrə 7 (qurbanların sayı 111 nəfər), 2022-ci ildə 3 (168 nəfər), 2021-ci ildə 4 (158 nəfər), 2020-ci ildə 5 (320 nəfər), 2019-ci ildə 4 (229 nəfər), 2018-ci ildə 5 (399 nəfər), 2017-ci ildə 2 (41 nəfər), 2016-ci ildə 10 (348 nəfər), 2015-ci ildə 6 (583 nəfər) və 2014-cü ildə 14 (1 143 nəfər) avia qəza baş verib.
Son on ilin ən dəhşətli qəzalarından biri 2014-cü ildə Ukraynanın Donetsk vilayətində baş verib. “Buk-M1” zenit-raket kompleksi ilə Malayziya Hava Yollarına məxsus “Boeing 777” sərnişin təyyarəsi vurulub və nəticədə 298 nəfər həlak olub.
2024-cü ildə aviasiya təhlükəsizliyi bəzi göstəricilər üzrə yaxşılaşmış olsa da, risklər son beş ilin orta səviyyəsindən yüksək olaraq qalır. Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (IATA) hesabatına əsasən, bədbəxt hadisələrin əmsalı hər milyon uçuşa 1,21 qəza təşkil edib, bu da hər 830 min uçuşa bir qəza deməkdir. Bu göstərici 2021-ci ilin 1,13 əmsalından (hər 890 min uçuşa bir qəza) yüksəkdir, lakin son beş ilin orta göstəricisi olan 1,26-dan (hər 810 min uçuşa bir qəza) aşağıdır.
Beş illik dövr üçün orta qəza əmsalı reaktiv mühərrikli təyyarələr üçün 0,16 və turbopropeller təyyarələr üçün 1,12-dir. 2023-cü ildə dünya üzrə 32,2 milyon uçuş həyata keçirilib. Bu, əvvəlki ilin 25,7 milyon uçuşu və son beş ilin orta hesabla 34,4 milyon uçuşu ilə müqayisədə yüksək göstəricidir.
Statistikaya görə, qəzaya düşmək ehtimalı çox azdır. İnsan hər gün uçsa belə, ölümlü qəzaya düşmək ehtimalı üçün 25,2 min ildən çox vaxt lazımdır.
Son illərdə aviasiya təhlükəsizliyi üzrə ciddi irəliləyişlər olsa da, texniki nasazlıq, insan səhvləri və bəzi hallarda təxribat qəzaların əsas səbəbi olaraq qalır. Statistik göstəricilər bu sahədə tədbirlərin daha da gücləndirilməsinin vacibliyini göstərir.
Son 10 ildə dünyada ən çox insan tələfatına səbəb olan aviasiya qəzalarına nəzər salaq:
İl
Qəza yeri
Təyyarə
Ölkə
Qəzanın Səbəbi
Qurban sayı
2024
Braziliya
ATR 72-212A
Braziliya
Qalxdıqdan sonra, təxminən 5,2 km hündürlükdə uçarkən, yastı burulğana düşüb və San Paulo hava limanından 76 kilometr məsafədə yerləşən Vinhedo bələdiyyəsində yerə çırpılıb
62
2023
Nepal
ATR 72
Nepal
Şəhər yaxınlığında çay dərəsində qəzaya uğrayıb
72
2022
Çin
Boeing 737
Çin
Dağlıq ərazidə qəzaya düşüb
132
2021
Filippin
Herkules C-130
Filippin
Uçuş-eniş zolağının hüdudlarından kənara çıxıb
52
2021
İndoneziya
Boeing 737-524
İndoneziya
Suya dəyərkən parçalanıb
62
2020
Pakistan
Airbus SE A320
Pakistan
Yaşayış məntəqəsində eniş zamanı qəzaya uğrayıb
97
2020
İran
Boeing 737
Ukrayna
Təyyarə Tehranın yaxınlığında İranın HHM tərəfindən vurulub
176
2019
Efiopiya
Boeing 737
Efiopiya
Bişoftu (Debre Zeyt) şəhəri yaxınlığında qalxdıqdan sonra qəzaya uğradı
157
2018
İndoneziya
Boeing 737 Max
İndoneziya
Qərbi Yava sahillərində suya çırpılaraq parçalanıb
185
2018
Kuba
Boeing 737
Kuba
Qalxdıqdan sonra qəzaya uğrayıb
104
2018
Rusiya
An-148
Rusiya
Domodedovo hava limanından qalxdıqdan bir neçə dəqiqə sonra radar ekranlarından yoxa çıxıb
71
2016
Rusiya
Tu-154
Rusiya
Qara dəniz üzərində Soçidən Suriyaya uçuş zamanı radarlardan yoxa çıxıb
92
2015
Misir
Airbus A321
Rusiya
Radarların ekranından yox olub və qəzaya uğrayıb.
224
2015
İndoneziya
Hercules C-130
İndoneziya
Texniki nasazlıq. Qalxdıqdan sonra yerə düşüb
116
2015
Fransa
Airbus A320
Almaniya
Kəskin hündürlük itkisi. Fransanın cənubunda Alp dağlarında qəzaya uğrayıb
150
2014
İndoneziya
Airbus A320-200
İndoneziya
Radarın ekranından yox olub. Pis hava şəraiti səbəbindən qəzaya düşüb
162
2014
Niger (Saxara)
McDonnell Douglas MD-83
Əlcəzair
Saxara səhrasında qəzaya uğrayıb.
116
2014
Ukrayna
Boeing 777
Ukrayna
Donetsk vilayətində "Buk-M1" zenit-raket kompleksindən 10 km hündürlükdə terrorçular tərəfindən "yer-hava" raketi ilə vurulub.
298
2014
Hind okeanı
Boeing 777-200
Malayziya
Kuala Lumpurdan Pekinə uçan təyyarə aviasiya dispetçerlərinin radarlarından itib
239