Sonu müəmmalı görünən münaqişə ŞƏRH

"Qəzza ilə İsrail arasında faktiki olaraq müharibənin və münaqişənin davam edəcəyi ehtimalı daha çox görünür, nəinki qısa müddətdə həll ediləcəyi. Bilirik ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp 20 bəndlik Qəzza planı təqdim edib və bu plan həm İsrail tərəfindən qəbul olundu, həm də Qəzza məsələsinə həssas yanaşan ölkələr- Türkiyə də daxil olmaqla, ərəb ölkələri də daxil olmaqla, müxtəlif dövlətlər tərəfindən qəbul edildi. Yəni beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən dəstəklənən bir plandır".

Bu fikirləri Redaktor.az-a İsrail-Qəzza münaqişəsindən bəhs edən siyasi şərhçi Asif Nərimanlı bildirdi.

Onun sözlərinə görə, məsələ planın qəbulundan daha çox, onun praktiki müstəvidə işləyib-işləməyəcəyidir:

"Əslində həmin planı diqqətlə araşdırdıqda aydın görünür ki, burada müəyyən hiyləgərlik mövcuddur. Məsələ HƏMAS-ın tamamilə tərksilah edilməsindən gedir. Təbii ki, bunu dəstəkləyən ölkələr, hətta HƏMAS-ı müəyyən qədər müdafiə edən dövlətlər belə HƏMAS-ın tərksilah edilməsi bəndi ilə razıdırlar. Amma HƏMAS bunu qəbul edəcəkmi? Xeyr. Bu ehtimal olduqca zəif görünür. Əslində verilən açıqlamalar və yayılan informasiyalar da bunu göstərir. Çünki HƏMAS-ın Qəzzanı idarə etməsindən kənarlaşdırılması və tam tərksilah olunması bu təşkilatın siyasi və hərbi baxımdan özünü buraxması deməkdir".

Müsahibimiz vurğuladı ki, HƏMAS uzun illərdir, onilliklərlə mövcud olan bir təşkilatdır.

"Metodları bəzən mübahisəli olsa belə, onun özünəməxsus tələbləri və münaqişəyə yanaşma forması var. HƏMAS tam şəkildə bütün fələstinlilər tərəfindən dəstəklənməsə də, böyük bir toplumun təmsilçisidir. Bu baxımdan HƏMAS-ın tamamilə buraxılması və Qəzzanın idarə olunmasından çıxarılması məsələsi dediyim kimi, həm planın icrasına, həm də ümumilikdə münaqişənin həllinə şübhələr yaradır və problemlər doğurur. Mən hesab edirəm ki, bu, həm də bir manevrlərdən biridir. Çünki İsrailin Qəzzaya hücumlarının dayandırılması ilə bağlı Avropa ölkələri də daxil olmaqla, beynəlxalq ictimaiyyət sərt reaksiya göstərirdi. Bu təpkilərə qarşı bir növ Fələstin dövlətinin tanınması ilə bağlı addımlar atıldı. Amma bu tanınma Fələstin dövlətinin dərhal istədiyini əldə etməsi demək deyil, sadəcə beynəlxalq ictimaiyyətin İsrailə qarşı mövqeyini ortaya qoyması idi", - deyən politoloqun sözlərinə görə, İsrailin və Trampın addımı da bu reaksiyanın nəticəsi idi:

"ABŞ hər nə qədər İsrailə yaxın olsa da, beynəlxalq ictimaiyyətin təpkiləri onu müəyyən qədər geri çəkilməyə və həll planı təqdim etməyə vadar etdi. Həmin plan isə bir növ seçim şəraiti yaradır: ya HƏMAS bu tələbləri qəbul etməlidir, ya da qəbul etməzsə, ABŞ açıq şəkildə İsrailin hücumlarını dəstəkləyəcəyini bəyan edir. Bu isə o deməkdir ki, böyük ehtimalla belə bir situasiya yaranacaq və HƏMAS özünü buraxmaq əvəzinə müqavimət göstərəcək. Belə olan halda İsrailin hücumları və Amerikanın açıq dəstəyi qarşısında Avropa ölkələri, Türkiyə və ərəb dövlətləri əvvəlki kimi sərt reaksiya göstərə bilməyəcəklər. ABŞ-nin mövqeyi güclənəcək. Bu da Qəzza münaqişəsinin yaxın zamanda bitməyəcəyini deməyə əsas verir. Mənim fikrimcə, qısa müddətli razılaşmalar olsa belə, bu problem tezliklə həllini tapmayacaq. Çünki məsələnin dərin tarixi və siyasi kökləri var. Ən önəmli məqamlardan biri budur ki, İsrail istədiyinə nail olsa belə, münaqişə bitməyəcək. İsrail Qəzzanı tam nəzarətə götürmək istəyir. Amma bu halda belə bölgədə yaşayan fələstinlilərin ehtiyacları qalacaq. Ona görə də, dediyim kimi, bu münaqişənin sonu hələ də müəmmalı görünür".

Nuriyyə NATİQQIZI