SSRİ dəki ruslar son dərəcə yoxsulluq içində yaşayırdılar...

...Bu yaxınlarda rus sosioloqları bildiriblər ki, tipik Rusiya vətəndaşı gəlirinin 40 faizini ərzağa xərcləyir ki, bu da durğun Sovet dövründəki qədərdir.

SİA bu barədə rus saytlarına istinad edir.

...Deyirlər ki, vəziyyətimiz o vaxtkıdan yaxşı deyil. Bəs dürüst baxsaq necə olar? Sadə bir nümunə. Hazırda Moskva və ya Sankt-Peterburqda deyil, regionlarda 5/2 və ya 2/2 tam iş günü işləməyə hazır olan ixtisassız, təhsilsiz bir insanın tipik orta əmək haqqı 66.000 rubldur.

Ayın hər günü üçün 2200 rubl. Şəhərimdə bugünkü qiymətlərlə baqqal (…yəni arzaq –A.B.) supermarketindən 2200 rubla nə ala bilərsiniz?

- İki kiloqramlıq toyuq (320 rubl)

- İki kiloqramlıq sümüksüz donuz vetçinası paketi (540 rubl)

- 200 qramlıq yaxşı pendir paketi (200 rubl)

- 0,8 litr süd (orta hesabla 60 rubl)

- 1 kq banan (150 rubl)

- 1 kq portağal və ya naringi (150 rubl)

- Borş şorba dəsti: hər biri 1 kq soğan, yerkökü, çuğundur və kələm (150 rubl) - 750 qramlıq mayonez paketi (120 rubl)

- Ucuz dənli bitkilərdən (qarabaşaq, arpa, buğda, inci arpa, darı) ibarət beş 800 qramlıq paket - 150 rubl

- Üç 1,5 litrlik Essentuki qazlı su şüşəsi (130 rubl)

- 350 qramlıq çörək (30 rubl)

- Konfet, peçenye, çay (200 rubl)

Bəs SSRİ necə idi?

Brejnevin ən yaxşı illərində hətta universitet təhsili olan, mühəndis olan birinin orta əmək haqqı "Ofis romantikası"ndakı Novoseltsevin etdiyi kimi 120 rubl idi. Gündə dörd rubl.

Sovet baqqal mağazasından buna nə ala bilərdiniz? 1,5 kq idxal toyuq - lələkləri, başları və pəncələri olan bütöv bir cəmdək deyil, müasir broyler toyuquna bərabər olan - düz dörd rubla başa gəlirdi.

Əgər sovet mühəndisi Putinin Rusiyasına, indiki əmək haqqı-qiymət nisbətinə gəlsəydi, nəhayət ki, kommunizm qurduğumuza qərar verərdilər.

Bu, SSRİ-yə böhtan atmaq cəhdi deyil; o dövrü yaşayan hər kəs, hətta 1980-ci illəri belə, o dövrdə həyatın necə olduğunu xatırlayır. İndiki vaxtda supermarket kassasında beş nəfər toplaşanda əsəbiləşirik.

Amma xatırlayın, məhsul "adambaşına paketdə" satıldığı üçün bütün ailənin paltar yuyan toz almaq üçün üç-dörd saat necə dayana biləcəyini? Niyə naringilərin Yeni il delikatesləri hesab edildiyini bilirsinizmi? Çünki müasir Rusiyada onları il boyu istənilən miqdarda alıb yeyə bilərsiniz.

RSFSR-də onların dövlət qiyməti kiloqramı üçün 1 rubl 30 qəpik (indiki pulla təxminən 700 rubl) idi, lakin onlar heç vaxt bu qiymətə, az-çox satılmırdı.

Onları gürcü və abxaziyalıların rus pulu ilə kökəldiyi bazarlarda kiloqramı üçün 6 rubla tapmaq olardı. Bir neçə kiloqram üç günlük maaşına başa gəlirdi.

Aydındır ki, bu, rus ailəsinin ildə yalnız bir dəfə ödəyə biləcəyi bir lüks idi. Bu gün biz tropik meyvələri kiloqramla yeyirik, amma RSFSR-də onlar dilimlərə bölünürdü.

Yeri gəlmişkən, problem təkcə naringilərdə deyildi.

Bir rus yalnız şorba deyil, yaxşı ət də ala bilərdi, yalnız əlaqələri olsaydı - məsələn, ət emalı zavodunda işləsəydi. Ət pəhrizdə olduqca nadir hallarda olurdu - bəlkə də sadəcə bir dilim şiyə. İnsanlar "karbohidrat pəhrizi" ilə yaşamalı idilər; birinci və ikinci yeməklər çörəklə yeyilirdi.

O vaxtkı və indiki qidalanma fərqi, məsələn, Sovet dövründə böyüyənlərin bugünkü uşaqlarının boyunda aydın görünür.

Bu uşaqların orta boyu demək olar ki, həmişə valideynlərinin boyundan xeyli yüksəkdir. Bu, məhz pəhrizin keyfiyyəti ilə bağlıdır - ümumiyyətlə ət, balıq, pendir və heyvan zülalının miqdarı.

SSRİ-də bir rus "steyk" sözünü bilmirdi; onlar sadəcə böyük bir ət parçasını lüks hesab etmədən qızartmağa imkan vermirdilər.

Bağda “şaşlik”? Yenə də ət emalı zavodunda işləməyənlər üçün qeyri-mümkün bir lüks. Yuxarıda təsvir edilən məhsullar dəsti, adi bir rusun bu gün adi maaşla ala biləcəyi, əlaqələri sayəsində RSFSR-də Brejnev dövründə çətinliklə tapıla bilərdi.

Gəlin yuxarıda adı çəkilən "Ofis romantikası"nın nəşr olunduğu 1979-cu ili, durğunluğun zirvəsini xatırlayaq.

Süjet nədir? Novoseltsevin büdcəsi oğlu ayaqqabılarını cırdıqdan sonra kəskin şəkildə aşağı düşdü və o, növbəti maaşına qədər 20 rubl borc almağın yolunu axtarırdı. Müasir bir ata olaraq, bu hekayə ilə bağlı demək olar ki, hər şeyi başa düşmürəm. İyirmi rubl tipik sovet ağ yaxalıqlı fəhləsinin maaşının altıda biri deməkdir, yəni uşaq üçün ayaqqabılar həddən artıq baha idi - indi valideynlər onları bazarlardan sifariş etdikdə, sadəcə qəpik-quruş ödəyirlər.

Bundan əlavə, uşaqlarımın hər mövsüm üçün ən azı iki və ya üç dəst ayaqqabısı var, yəni bir cütünə dəyən ziyan vacib deyil. SSRİ üçün nostaljik olanlar tez-tez orada baş verən ən qəddar hərəkətləri haqlı çıxarırlar.

Məsələn, bu sətirlərin müəllifi şəxsən "gəlin tikinti sahəsinə gedək, bir az yapışqan tapaq və biz onu çeynəyərik" kimi macəralarda iştirak edib. İndi hər mağazada hər kassada saqqız qəpik-quruş olduğu üçün bu, daha rahatdır.

…Beləliklə, SSRİ-də işlərin necə böyük olduğu barədə bu axmaq və məsuliyyətsiz hekayələr bəsdir.

Putinin hazırkı bolluğuna şükür…

Əli Babayev