Süd vəzi xərçəngində süni intellekt inqilabı!

Həkimlərin yerini almayacaq, amma çox böyük dəstək olacaq

Bu günlərdə sağlamlıq problemlərində süni intellektə müraciət etmək adi hal alıb. Artıq təkcə texnologiya deyil, tibb dünyasının da “parlayan ulduzu” sayılan süni intellekt mühüm bir sualı gündəmə gətirir: Süni intellekt həkimlərin yerini ala bilərmi?

Sherg.az “milliyet.com.tr”yə istinadən xəbər verir ki, xüsusilə döş vəzi  xərçənginin diaqnozunda “ikinci baxış gözü” kimi çıxış edən bu sistemlər, insan zəkası ilə yarışan yeni bir dövrün başlanğıcını xəbər verir. Döş cərrahı professor Fatih Aydoğan, süni intellektin bu sahədəki rolunu izah edib.

Süni intellekt həkimin ən güclü köməkçisinə çevrilib

Mütəxəssislərin fikrincə, süni intellekt artıq sadəcə texnoloji vasitə deyil, radiologiya və patalogiya sahəsində həkimlərin ən etibarlı yardımçısıdır.

Xüsusilə mamoqrafiya görüntülərinin təhlilində süni intellekt, insan gözündən yayınan ən kiçik detalları belə aşkar edərək erkən diaqnoz imkanlarını artırır. Bu sayədə süd vəzi xərçəngində fərdiləşdirilmiş müalicə və daha yüksək sağ qalma nisbəti əldə edilə bilər.

Koreya və Sinqapur təcrübəsi

Amerika Döş Cərrahları Assosiasiyası tərəfindən mükafatlandırılan ilk türk alim olan professor Aydoğan, süni intellekti həm diaqnoz, həm də müalicə mərhələlərinə tətbiq edən mütəxəssislərdəndir.

O, bu marağının Koreya və Sinqapur kimi süni intellekt tibb mərkəzlərini ziyarəti zamanı başladığını deyib. Aydoğan bildirib ki, Koreya süni intellektin diaqnostik məqsədlərlə istifadə olunduğu ilk ölkələrdən biridir və oradakı ASAN Medical Center onun üçün mühüm təcrübə mənbəyi olub.

Sinqapur isə “ağıllı millət” vizyonu çərçivəsində süni intellektə strateji investisiyalar yatırır. Aydoğan, burada süni intellektin multidissiplinar şuraların qərarları ilə müqayisə edildiyi çoxmərkəzli bir tədqiqatda iştirak etdiyini bildirib.

“Süni intellekt analiz edir, qərarı həkim verir”

Prof. Aydoğan vurğulayıb ki, süni intellekt həkimin yerini alan sistem deyil, əksinə onun qərarvermə prosesini dəstəkləyən bir vasitədir.

“Süni intellekt görüntüləri analiz edir, ehtimal olunan lezyonları işarələyir, məlumatı isə daha sürətli və təhlükəsiz şəkildə həkimin qarşısına gətirir. Amma unutmamaq lazımdır ki, süni intellekt sadəcə analizi görür; xəstəni görən, hiss edən və anlayan isə həkimdir. Alqoritm görüntünü oxuya bilər, amma xəstənin hekayəsini, genetik riskini, qorxularını və gözləntilərini qiymətləndirə bilməz. Qısacası, analiz edən süni intellekdir, qərarı verən isə həmişə həkimdir.”

 Aydoğan əlavə edib ki, hazırda müxtəlif süni intellekt proqramları sınaqdan keçirilir və ən etibarlı, dəqiq sistemi seçmək üçün klinik tədqiqatlar aparılır.

Patologiyada da süni intellekt dəstəyi

Patologiya üzrə mütəxəssis professor İlknur Türkmen isə bildirib ki, artan xərçəng halları və azalan patolog sayı səbəbilə süni intellekt bu sahədə də böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“Süni intellekti artıq rutin analizlərdə istifadə edirik. Bu, bizə daha vacib klinik qərarlara vaxt ayırmaq imkanı yaradır. Həmçinin bəzi hallarda süni intellekt kimyaterapiyaya reaksiyanı əvvəlcədən təxmin edə bilir, beləliklə bahalı testlərə ehtiyac azaldılır.”

“Süni intellekt həkimi əvəz etmir, onu gücləndirir”

Aydoğanın sözlərinə görə, bəzi sahələrdə süni intellekt “təhlükə” kimi qəbul olunsa da, tibbdə bu, əksinə, insanı tamamlayan və onun bacarığını artıran bir yenilikdir.

Süni intellekt mamoqrafik görüntüləri analiz edərək radioloqa “yorulmayan ikinci göz” kimi dəstək olur. Bu sayədə kiçik şişlərin erkən aşkarlanma faizi artır.

Bundan əlavə, süni intellekt HER2 patoloji testlərində (xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini sürətləndirən zülal) dijital analizlərlə mühüm nəticələr əldə etməyə imkan verir.

Gələcək: fərdiləşdirilmiş müalicə dövrü

Gələcəyə dair fikirlərini bölüşən Prof. Aydoğan deyib:

“Süni intellekt gələcəkdə müalicəni tamamilə fərdiləşdirəcək. Xəstənin genetik məlumatları, şişin bioloji xüsusiyyətləri və həyat tərzi bir araya gətirilərək, hər kəs üçün xüsusi müalicə planı hazırlanacaq.”

O əlavə edib ki, süni intellekt cerrahi planlamadan dərman seçiminə qədər prosesin hər mərhələsində həkimə yardımçı olacaq, amma onun yerini tutmayacaq.

“Ən əsası, süni intellekt həkimi əvəz etməyəcək; onun bilik və təcrübəsini gücləndirən etibarlı yol yoldaşı olacaq.”

Aydoğan qeyd edib ki, yaxın gələcəkdə süni intellekt xəstənin müalicəyə reaksiyasını və mümkün yan təsirləri əvvəlcədən proqnozlaşdıra biləcək, bu da lazımsız müalicələrin və yan təsirlərin qarşısını alacaq.

“Qan analizlərindəki şiş DNT-sini (likit biopsiya) klinik məlumatlarla birləşdirərək xəstəliyin təkrar yaranma riskini çox erkən mərhələdə müəyyən edə biləcəyik. Süni intellektli virtual onkoloji asistentlər isə həm xəstələrə 7/24 dəstək verəcək, həm də həkimlərin gündəlik yükünü azaldacaq.”