Sülh Planı aranı qarışdırdı: Vitkoff Uşakov dialoqu mediaya niyə sızdırıldı? ŞƏRH

Ukrayna–Rusiya müharibəsinə dair Donald Trampın təqdim etdiyi sülh planı ətrafında müzakirələr getdikcə intensivləşir. Planın bir sıra maddələri etirazlara səbəb olur, dəyişiklik təklifləri səsləndirilir.

Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Putinin sülh niyyətinin olmadığını bəyan edir, Avropa İttifaqı isə Ukraynanın ərazi baxımından güzəştə getməyəcəyini vurğulayır. Tramp isə prosesin günü-gündən daha da mürəkkəbləşdiyini bildirir. Bu arada ABŞ nümayəndəsi Stiv Vitkoff ilə Kremlin müşaviri Yuri Uşakov arasında baş tutan telefon danışığının mediaya sızması da gündəmə damğa vurub. Sızan söhbətdə Vitkoffun Uşakova Putinin Trampa təşəkkür etməli olduğunu dediyi məlum olur.

Maraqlıdır görəsən, Trampın sülh planı işə yarayacaqmı? Vitkoff və Uşakovun dialoqu mediaya niyə sızdırıldı? Turkustan.az olaraq bu sualları politoloq Tural İsmayılova ünvanladıq.

Tural İsmayılov

ABŞ-ın irəli sürdüyü sülh təşəbbüsü pragmatik realizm üzərində qurulub və əsas məqsəd münaqişəni nəzarət olunan siyasi çərçivəyə salmaqdır. Donald Trampın komandasının yanaşması klassik Amerika diplomatiyasına uyğundur: uzunmüddətli müharibənin yaratdığı qlobal iqtisadi və təhlükəsizlik risklərini minimuma endirmək, eyni zamanda ABŞ-ın strateji mövqelərini qorumaq. Bu plan daha çox münaqişənin “dondurulması” və idarəolunan mərhələyə keçirilməsi üzərində fokuslanır. Belə yanaşma qısa müddətdə gərginliyin azalmasına gətirə bilər və prosesin diplomatik mərhələyə daşınması üçün zəmin yarada bilər.
Vitkoff–Uşakov dialoqunun mediaya sızdırılması isə təsadüfi hal deyil, məhz kontrollu siyasi mesajlaşmanın tərkib hissəsidir. Bu sızıntı bir neçə istiqamətdə oxunur. Bir tərəfdən, bu addım beynəlxalq ictimaiyyətə göstərir ki, Vaşinqton və Moskva arasında birbaşa kommunikasiya kanalları mövcuddur və proses tamamilə korlana buraxılmayıb. Digər tərəfdən, bu informasiya Avropa paytaxtlarına və Kiyevə ünvanlanan mesaj xarakteri daşıyır: danışıqlar masasında real qərar verən əsas aktorlar hələ də məhz böyük güclərdir.
Sızıntının əsas məqsədi tərəfləri psixoloji baxımdan danışıqlara hazırlamaqdır. Diplomatik təcrübədə belə informasiya ötürmələri çox vaxt rəsmi razılaşmalardan əvvəl zəminin yoxlanılması, reaksiyaların ölçülməsi üçün istifadə olunur. Bu, prosesin tamamilə qapalı aparılmadığını və müəyyən mərhələdə açıq fazaya keçə biləcəyini göstərir.
Ümumilikdə, Trampın sülh təşəbbüsü hazırda “sürətli nəticə” yox, idarə olunan transformasiya modelinə əsaslanır. Planın uğuru tərəflərin bu çərçivəni qəbul edib-etməməsindən və xüsusilə bölgədə real güc balansının necə formalaşacağından asılı olacaq. Vitkoff–Uşakov dialoqunun mediaya çıxması isə göstərir ki, artıq pərdəarxası mərhələdən tədricən ictimai-diplomatik mərhələyə keçid üçün zəmin hazırlanır.

Aytən Yaşar/ Turkustan.az