Süni İntellekt sadəcə bir alət deyil, böyük problemlərin həllində tərəfdaş ola bilər Rektor

“Süni İntellekt (Sİ) maşınlara məlumatlardan öyrənməyə, qərar verməyə və zamanla özünü təkmilləşdirməyə imkan verən texnologiyadır. Bəs Sİ nəyisə səhv öyrənəndə nə baş verər? Bu, uşağın bir sözü səhv yazmağı öyrənməsinə bənzəyir? Aİ necə öyrənir? Sİ əsasən məlumatlarda nümunələri (patternləri) tanımaq üçün qurulur. Uşaq müşahidə və təcrübə ilə öyrəndiyi kimi, Sİ də böyük həcmdə məlumatı təhlil edərək öyrənir. Sİ necə səhv edə bilər? Sİ çox güclü olsa da, qüsursuz deyil. Səhvlər müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən   qərəzli və keyfiyyətsiz məlumat, həddindən artıq uyğunlaşma (Sİ təlim məlumatlarını, hətta oradakı xırda səhvləri də həddindən artıq “əzbərləyir”), konteksti səhv anlama (Sİ insan intuisiyasına malik deyil. Məsələn, mətn daxilində sarkazmı ciddi ifadə kimi başa düşə bilər) səbəblərindən yarana bilər”.

Bunu 525.az-a Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin ( UNEC) rektoru professor Ədalət Muradov deyib. Rektor bildirib ki, Sİ-in səhv öyrənməsinin nəticələri tətbiq sahəsindən asılı olaraq dəyişir. Bəzən bu, sadəcə gülməli olsa da, digər hallarda nəticələr çox ciddi olur: 

«Sİ-i qərəzlərə qarşı daha davamlı və konteksti daha yaxşı anlayan hala gətirmək üçün tədqiqatlar, şübhəsiz ki, aparılır. Ən maraqlı istiqamətlərdən biri “izah edilə bilən Sİ”dir (explainable AI). Bu yanaşma Sİ-in qərarlarını izah edə bilməsini təmin edir. Beləliklə, Sİ səhv edəndə səbəbini anlamaq və problemi daha tez həll etmək mümkündür. Eyni zamanda, Sİ gündəlik həyata daha çox inteqrasiya olunduqca, etik qaydalar və hüquqi çərçivələrin də formalaşdırılması zərurətə çevrilir. Məqsəd Sİ-in insanlığa fayda verməsini və zərəri minimuma endirməsini təmin etməkdir. Sİ böyük potensiala malik olsa da o, da səhv öyrənə bilər və bu, ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Amma  doğru istiqamətləndirildikdə, Sİ sadəcə bir alət deyil, böyük problemlərin həllində tərəfdaş ola bilər”.

Sevinc Qarayeva