SÜNİ İNTELLEKT TƏHSİLDƏ TƏHLÜKƏYƏ ÇEVRİLİR? Ekspertdən xəbərdarlıq

Süni intellekt artıq mətn yazmaqdan tutmuş mürəkkəb məsələlərin həllinə qədər gündəlik həyatın bir çox sahəsində istifadə olunur. İnsanlar hazır cavaba saniyələr ərzində çatdıqca, bəzi hallarda problemi özləri araşdırmağa və düşünməyə daha az ehtiyac duyurlar. Xüsusilə təhsil və peşə fəaliyyətində AI-dan həddindən artıq asılılıq müstəqil düşünmə bacarığı ilə bağlı suallar yaradır. 

Texnologiya insanın işini asanlaşdırarkən onun düşünmə və qərarvermə qabiliyyətini zəiflədə bilərmi? AI-dan istifadə ilə insanın öz düşünmə qabiliyyətini qoruması arasında necə balans yaradılmalıdır?

Mövzu ilə bağlı “AzPolitika”ya açıqlama verən təhsil eksperti Məzahir Məmmədli bildirib ki, süni intellektin sürətlə yayılması Azərbaycan cəmiyyətində, xüsusilə də gənclər arasında müəyyən asılılıq formalaşdırır.

Onun sözlərinə görə, süni intellekt artıq sənaye, elm və təhsil kimi müxtəlif sahələrə nüfuz etdiyi kimi, gənclərin gündəlik həyatında da geniş şəkildə istifadə olunur. Bu isə onların düşünmə və yaradıcılıq qabiliyyətlərinə təsir göstərə bilər: “Çox təəssüf ki, bu gün Azərbaycan cəmiyyətinin, eləcə də dünyanın ən böyük problemlərindən biri süni intellektdən asılılığın yaranmasıdır. Süni intellekt artıq sənayemizə, elmə və təhsilə sirayət etdiyi kimi, gənclərimizin əksəriyyətində də ciddi asılılıq yaradıb. Bu asılılıq gənclərimizi milli mentalitetdən uzaqlaşdıra, onların düşünmə və yaradıcılıq qabiliyyətlərinə mənfi təsir göstərə bilər”.

Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycanda süni intellektin sürətli yayılması bu sahəni düzgün istiqamətləndirə biləcək mütəxəssislərə və kadrlara olan ehtiyacı da artırıb: “Artıq ümumtəhsil məktəblərində şagirdlərin demək olar ki, hər biri süni intellektin imkanlarından istifadə edir. Bu proses düzgün istiqamətləndirilmədiyi təqdirdə ədəbiyyatımızın, coğrafiyamızın, tariximizin və milli-mənəvi dəyərlərimizin öyrənilməsinə mənfi təsir göstərə bilər. Ən ciddi məsələ isə odur ki, gənc nəsil hazır cavablara həddindən artıq güvəndikdə müstəqil düşünmək imkanlarını itirə bilər”.

M.Məmmədli süni intellektdən əldə olunan məlumatların hər zaman doğru və məntiqi əsaslara söykənmədiyini də diqqətə çatdırıb: “Birbaşa müxtəlif suallarla bağlı süni intellektə müraciət edilir və ondan cavablar alınır. Lakin həmin cavablar hər zaman doğru və etibarlı olmur. Ona görə də düşünməliyik ki, süni intellekt bizim ədəbiyyatımızı, coğrafiyamızı və tariximizi bizə necə çatdıra bilər. Bu məsələyə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır”.

"Süni intellektin təhsil sistemində tətbiqi nəzarətsiz şəkildə deyil, müəllimlərin və digər təhsil mütəxəssislərinin iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. UNESCO rəhbərliyinin də bu yaxınlarda bununla bağlı siqnal verdiyini görürük. Süni intellektin ümumtəhsil məktəblərində və təhsildə tətbiqi fərdlərin, müəllimlərin və öyrədənlərin iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. Təəssüf ki, biz hazırda bu sahəni tam əhatə edə bilmirik və bunun üçün kifayət qədər resursumuz yoxdur”, – deyə M.Məmmədli bildirib.

Təhsil eksperti sonda vurğulayıb ki, süni intellektdən istifadə zamanı verilən sualların keyfiyyəti də xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Biz bu məsələyə çox ciddi yanaşmalıyıq. Süni intellektə verdiyimiz sualların səviyyəsi yüksək olmalıdır ki, gələcəkdə Azərbaycan seqmentində daha doğru və keyfiyyətli nəticələr formalaşsın. Əgər biz onu yanlış suallarla yükləsək, yanlış cavablar ala bilərik. Nəticədə süni intellektin Azərbaycan seqmentində arzuolunmaz mənzərə yarana bilər.

Hesab edirəm ki, süni intellektin geniş yayılması gələcəkdə cəmiyyətin müxtəlif sahələrinə ciddi təsir göstərə bilər. Bu istiqamətdə xüsusilə təhsil sahəsində diqqətli və sistemli yanaşma vacibdir”.

Oğuz Ayvaz

“AzPolitika.info”