Suriya yenə od içində

Suriyada onsuz da gərgin olan vəziyyət özünün pik həddinə çatıb. Müxtəlif dövlətlərin toqquşduğu bu ölkədə cərəyan edən son hadisələr belə düşünməyə əsas verir ki, Yaxın Şərq regionunda “ərəb baharı”ndan sonra yaranmış status-kvo heç kimi razı salmayıb. Noyabrın 27-də hökumət qüvvələri və İran qüvvələrinin mövqelərinə genişmiqyaslı hücuma keçən suriyalı yaraqlılar döyüş əməliyyatlarının yeni mərhələsini elan ediblər. Dekabrın 1-də islamçılar Hələb vilayətində kürdlərin olduğu kiçik anklavları təcrid etmək məqsədi daşıyan “Azadlıq şəfəqi” əməliyyatına başlayıblar.

Türkiyənin “Anadolu Agentliyi” hökumət əleyhinə qüvvələrin əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etdiyini bildirib. Agentliyin yazdığına görə, qruplar, o cümlədən “Həyat Təhrir əş-Şam” silahlıları ölkənin şimal-qərbində yerləşən Hələb əyalətinin mərkəzinə gəlib və mühüm şəhəri nəzarətə götürə biliblər. Eyni zamanda, nəzarət etdikləri ərazi tədricən qonşu Həma əyalətinə doğru genişlənir. Hücumlarının hədəfinin hökumət Suriya Ərəb Ordusu (SAA) və müttəfiq iranpərəst qrupların mövqeləri olduğunu rəsmən bildirən islamçılar dekabrın 1-də yeni əməliyyat – “Azadlıq şəfəqi” elan ediblər. O, Hələbdə iki şəhər - Mənbic və Tel-Rifat üzərində əməliyyat nəzarətini saxlayan kürd qüvvələrini hədəf alır. Yaraqlılar iddia edirlər ki, kürd qoşunları hərbi eskalasiyadan istifadə edərək Tel-Rifatdan ABŞ-nin təsir zonası olan Suriyanın şimal-şərqindəki muxtar bölgəyə quru dəhliz yaratmağa çalışırdılar. Bununla belə, islamçılar Tel-Rıfatı blokladıqlarını iddia edirlər.

Ərəb Liqası cari hadisələrə cavab olaraq bildirib ki, “Suriyadakı hadisələr terror qruplarının öz fəaliyyətlərini bərpa etmək üçün istifadə edəcəkləri xaos da daxil olmaqla bir çox mümkün ssenariləri açır. Liqa Suriyada baş verənləri böyük narahatlıqla izlədiyini və Suriyanın birliyinə, suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsinin vacibliyi vurğulayıb. Suriya Prezidenti Bəşər Əsəd Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Məhəmməd bin Zayed Əl Nəhyanla telefon danışığında qeyd edib ki, rəsmi Dəməşq beynəlxalq dəstək vasitəsilə islamçılara qalib gəlməyə qadirdir. Suriya liderinin ofisindən verilən açıqlamada daha sonra qeyd olunub ki, “Prezident Əsəd telefon danışığı zamanı ərazi bütövlüyünü terrorçulardan və onların havadarlarından müdafiə etdiyini və müttəfiqlərinin və dostlarının köməyi ilə onları məğlub edib məhv etməyə qadir olduğunu bildirib”.

Dekabrın 1-də İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Suriyaya rəsmi səfər edib. Tehran vaxtilə Hələbin hökumətin nəzarətinə qaytarılması üçün birbaşa hərbi dəstək verən Dəməşqin əsas müttəfiqidir. Onun səfəri Suriya ordusunun Hələb və İdlibin bəzi hissələrini üsyançılardan geri almaq üçün əks-hücumlara başladığı vaxta təsadüf edib. Suriya ordusu sürpriz irəliləyiş əldə edən üsyançıları geri çəkmək üçün bazar günü Hələb və İdlib şəhərlərində bir sıra əks-hücumlar həyata keçirib. Suriya dövlət televiziyası hökumət qüvvələrinin son üç gündə 1000-ə yaxın üsyançını öldürdüyünü bildirib. Ancaq bununla bağlı heç bir sübut və təfərrüat təqdim etməyib. Müxalifətin nəzarətində olan ərazilərdə fəaliyyət göstərən “Ağ Dəbilqəlilər” kimi tanınan Suriya Mülki Müdafiəsi Suriya ordusunun iki şəhərdə Rusiya hərbçiləri ilə birgə əks əməliyyatlara başladığını bildirib.

NATO ölkələri Suriyada zorakılığın azaldılmasına çağırıb. Birgə müraciətdə onlar mülki əhalinin qorunmasının, insanların daha da köçürülməsinin və humanitar yardımın kəsilməsinin qarşısının alınmasının vacibliyini bildiriblər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, Suriyada zorakılığın yenidən başlanması münaqişəyə iri regional güclərin cəlb olunması ilə nəticələnə bilər. Türkiyə Suriyada baş verənlərlə bağlı hər hansı bir rolunun olmadığını vurğulayıb, bununla belə xarici işlər naziri Hakan Fidan diqqətə çatdırıb ki, Ankara “terrorçu qrupların dövlətə çevrilməsinə heç vaxt imkan verməyəcək”.

Müxalif Suriya TV kanalının məlumatına görə, Hələbdə zorakılığın baş verməsi formal olaraq SAA-nın nəzarəti altında olan Suriyanın cənubundakı üsyançı elementləri ruhlandıra bilər. Suriya televiziyası vurğulayıb ki, “Suriya inqilabının beşiyi” hesab edilən Dəraa əyaləti yeni münaqişə ocağına çevrilmək təhlükəsilə üz-üzədir. ABŞ Müharibənin Tədqiqi İnstitutunun (ISW) da qeyd etdiyi kimi, Hələb hücumunda iştirak edən islamçılar, çox güman, SAA-dan “qiymətli hərbi sursatlarını ələ keçiriblər”. İSW-nin iddiasına görə, bu fakt münaqişədə strateji hesablamaları dəyişə bilər: “Sosial mediada müxalifət qüvvələrinin zirehli maşınları və ağır artilleriya hissələrini ələ keçirdiyinə dair iddialar var” deyən ISW analitikləri bildirirlər ki, islamçıların hücumu “Suriyanın digər bölgələrində, xüsusən də iğtişaşlar içində anti-rejim fəaliyyətini stimullaşdıra bilər”.

S.ELAY
XQ