Tarixin ilk çeki tərcümə olundu: hansı məhsula aid olub?

Danimarka Milli Muzeyi və Kopenhagen Universitetinin mütəxəssisləri qədim mixi yazılı lövhənin tərcüməsini tamamlayıblar. Məlum olub ki, bu sənəd tarixin ən qədim maliyyə sənədlərindən biridir. Artefakt təxminən eramızdan əvvəl 2000-ci ilə aid olan və pivənin alınması üçün tərtib edilmiş inzibati qəbzdir.

Lent.az xarici mediaya istinadla bildirir ki, sənəd müasir İraqın cənubunda yerləşən Umma şəhərində tərtib olunub. Tədqiqatçı Troels Arbollun sözlərinə görə, bu lövhə əmək haqqı və ya ərzaq payı kimi alkoqollu içkilərin paylanmasını qeydə alırmış. Mətndə Ayal­li adlı satıcının adı açıq şəkildə göstərilib, həmçinin verilən məhsulun həcmləri də qeyd olunub. Yazıda təxminən 16 litr keyfiyyətli pivə və 55 litr adi içki qeyd edilir.

Alimlər hesab edirlər ki, bu cür paylamalar bütöv bir işçi qrupu üçün nəzərdə tutulmuş ola bilərdi. Bu isə sənədi kollektiv ziyafətlərin və ya erkən “korporativ təşviq” formalarının sübutu kimi qiymətləndirməyə imkan verir. Belə təşəbbüslər ilk şəhər tipli cəmiyyətlərdə sosial əlaqələrin qorunmasına kömək edirdi.

Qədim dövrlərdə pivə müasir məhsuldan kəskin şəkildə fərqlənirdi. Onu şərbətçiotu istifadə olunmadan hazırlayır, əsas kimi fermentləşdirilmiş çörək, bal və ya xurma götürürdülər. İçkinin xüsusiyyətləri belə idi: qalın konsistensiya — bu səbəbdən xüsusi borucuklarla içilirdi; açıq şəkildə hiss olunan turşməzə dad; 6,5%-dən artıq olmayan orta dərəcəli spirt tərkibi.

Mesopotamiya sakinləri üçün bu sadəcə spirtli içki deyildi. O, qida maddələri ilə zəngin olan və açıq mənbələrdən götürülən adi sudan daha təhlükəsiz hesab edilən vacib qida hissəsi idi.

Tədqiq olunan kolleksiyada təsərrüfat sənədləri ilə yanaşı, fərqli məzmunlu mətnlər də aşkar edilib. Bunlar arasında sehrdən qorunmaq üçün magik ritualların təsvirləri və əfsanəvi hökmdarların siyahıları yer alır. Xüsusilə sənədlərdə Mesopotamiya eposunun yarı-mifik qəhrəmanı Gilqameş haqqında da qeyd var.

Bu cür tapıntılar tarixçilər üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Onlar ilk şəhərlərin gündəlik həyatını daha detallı şəkildə bərpa etməyə imkan verir və göstərir ki, inzibati proseslər, iqtisadi hesablamalar və mifoloji təsəvvürlər qədim dövlətin fəaliyyətində bir-biri ilə sıx şəkildə əlaqəli olub.