Təbiətin səssiz arxivçisi Həbib Rəhmanovun herbarilər dünyası FOTO

Lənkəran, 10 iyul, İlkin Adıyev, AZƏRTAC

Onun üçün hər yarpaq bir tarix, hər bitki bir həyat hekayəsidir. Həbib Rəhmanov bu hekayələri illərdir ki, səssizcə yazır – qurudulmuş yarpaqlarla, diqqətlə sıralanmış kövrək budaqlarla və elmi dəqiqliklə etiketlənmiş minlərlə bitki nümunəsi ilə. Hirkan Milli Parkının baş elmi işçisi olan Həbib müəllim, həm də Azərbaycanın təbiətinə könüldən bağlı olan bitki toplayıcısı, herbarilər (quru bitki kolleksiyası) sənətkarıdır.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, əslində Həbib müəllimin əsas işi Hirkan Milli Parkında elmi-tədqiqat işləri aparmaq, ərazidəki nadir və endemik bitki növlərini öyrənmək, biomüxtəlifliyi qorumaqdır. Lakin o, bu işlə kifayətlənməyib. Onun illərdir böyük həvəslə və səbrlə yaratdığı qurudulmuş bitki kolleksiyası – herbarilər artıq sadəcə şəxsi maraq və hobbini deyil, elmi və maarifləndirici əhəmiyyət daşıyan bir xəzinəni təmsil edir.

“Bu işə ilk dəfə tələbəlik illərində maraq göstərmişdim. Əlimə düşən ilk ot nümunəsini kağızın arasında qurudub saxladım. Düşünməzdim ki, bu vərdiş bir gün həyatımın ayrılmaz hissəsinə çevriləcək” , – deyə Həbib müəllim o günləri xatırlayır.

Həbib müəllim bu işin sirlərini vaxtilə onun həyatına dərin iz qoymuş fəlsəfə elmləri doktoru Hacıağa Səfərovdan öyrənib. Onun bitkilərə olan məhəbbəti, təbiətlə qurduğu mənəvi bağ, tələbələrinə aşıladığı elmi yanaşma Həbib müəllimin bu sahədə formalaşmasında mühüm rol oynayıb: “Rəhmətlik Hacıağa müəllim mənə bitkinin yalnız xarici quruluşunu deyil, onun ruhunu anlamağı öyrədirdi. Deyirdi ki, hər yarpağın dili var, onu eşidə bilmək üçün səbir və sevgi gərəkdir”.

Hazırda onun yaratdığı herbarilər toplusu yüzlərlə növü əhatə edir və Hirkan Milli Parkının fondunda qorunub saxlanılır. Bu kolleksiya sadəcə qurudulmuş bitkilərdən ibarət deyil – hər nümunə xüsusi şəkildə təmizlənir, müəyyən edilmiş qaydalara uyğun etiketlənir və elmi məqsədlər üçün təsnif olunur. Bitkilərin adı, yığıldığı tarix, yer və ekoloji şəraiti qeyd edilir. Bütün bu amillər gələcək nəsillər üçün əvəzolunmaz məlumat bazası yaradır.

“Mən bu bitkilərə dost kimi baxıram. Hər birini tanıyıram. Onların harada bitdiyini, hansı aylarda çiçəkləndiyini, hansının torpağa, Günəşə daha çox ehtiyacı olduğunu bilirəm. Bu, sadəcə elmi iş deyil, təbiətlə ruhani bir bağdır”, – deyə Həbib müəllim əlavə edir.

Azərbaycanda 4500-ə yaxın ali bitki növü mövcuddur. Onlardan 2000-ə qədəri Talış meşələrində yayılıb. Bu meşələr isə Hirkan Milli Parkının əsas floristik sərvətidir. Elə bu səbəbdəndir ki, Hirkan Milli Parkının ərazisində 1204 növ bitki qeydə alınıb və onlardan çoxu Həbib müəllimin hazırladığı herbarilərdə öz yerini tapıb.

Onun işi ilə təkcə elmi dairələr deyil, həm də təbiətsevərlər, məktəblilər, tələbələr, ekoturistlər də maraqlanır. Herbarilər həm təhsil, həm maarifləndirmə, həm də biomüxtəlifliyin mühafizəsi sahəsində böyük əhəmiyyət daşıyır. Gənc tədqiqatçılar bu kolleksiyalar vasitəsilə bitki növlərini öyrənir, onların quruluşu, yayılma arealı, ekoloji xüsusiyyətləri ilə tanış olurlar.

Həbib Rəhmanovun zəhməti ilə yaranan herbarilər kolleksiyası təkcə Hirkan Milli Parkının deyil, bütövlükdə Azərbaycanın flora xəzinəsinin yazılı və görünən arxividir. Bu kolleksiya gələcək nəsillər üçün həm elm, həm təbiət sevgisi, həm də milli sərvət kimi qorunacaq.