Tədbir görülməsə, 2050 ci ildə bu qədər insan ölə bilər

Qlobal istiləşmə təkcə təbiətə deyil, birbaşa gündəlik həyatımıza və hərəkət qabiliyyətimizə təsir göstərir. Aparılan genişmiqyaslı tədqiqat temperaturun artmasının fiziki aktivliyi məhdudlaşdırdığını və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırdığını ortaya qoyub.

Qayanrinfo xəbər verir ki, Argentina Katolik Universitetinin alimləri iqlim dəyişikliyi ilə bağlı təcili tədbirlər görülməzsə, 2050-ci ilə qədər baş verə biləcək potensial insan itkiləri barədə narahatedici nəticələr əldə edib.

2000–2022-ci illər arasında 156 ölkədən toplanmış məlumatlar əsasında aparılan araşdırma göstərir ki, orta temperatur 27,8 dərəcəni keçən hər əlavə ay qlobal miqyasda fiziki hərəkətsizliyi təxminən 1,5 faiz artırır. Bu göstərici ilk baxışda kiçik görünsə də, nəticələri ciddi ola bilər. Hərəkətsizlik səbəbilə hər il dünyada əlavə 470 min–700 min arası erkən ölüm qeydə alına bilər. Bunun iqtisadi təsiri isə işçi qüvvəsinin azalması və məhsuldarlığın aşağı düşməsi nəticəsində illik 3,68 milyard dollara qədər çata bilər.

Tədqiqatçılar "The Lancet Global Health” jurnalında dərc olunan məqalədə yüksək temperaturun insan orqanizminə təsirinə diqqət çəkib. İsti hava ürək-damar sisteminə əlavə yük yaradır və fiziki güc sərfini ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Bu isə açıq havada idman və aktiv həyat tərzini çətinləşdirir. Son üç ilin tarixdə ən isti illər kimi qeydə alınması bu problemin sürətlə artdığını göstərir.

Xüsusilə aşağı və orta gəlirli ölkələr bu riskdən daha çox təsirlənir. Tropik bölgələrdə – Orta Amerika, Karib hövzəsi və Cənub-Şərqi Asiyada – hər isti ayda fiziki hərəkətsizliyin 4 faizə qədər arta biləcəyi proqnozlaşdırılır. Bu isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2030-cu ilə qədər qlobal hərəkətsizliyi 15 faiz azaltmaq hədəfinə ciddi təhlükə yaradır.

Mütəxəssislər bildirir ki, yüksələn temperatur yalnız hədəflərin reallaşmasını çətinləşdirmir, həm də əldə olunan nailiyyətləri geri sala bilər. Araşdırmaçılar vurğulayır ki, fiziki aktivlik artıq yalnız şəxsi seçim deyil, iqlimlə bağlı əsas ehtiyac kimi qəbul edilməlidir.

Şəhərlərin istiliyə uyğun şəkildə yenidən planlaşdırılması, qapalı idman obyektlərinin təşviqi və əhalinin istilik riskləri barədə məlumatlandırılması mühüm addımlar hesab olunur. Əks halda, emissiyaların azaldılması istiqamətində ciddi tədbirlər görülməzsə, insanlıq istilik səbəbindən daha az hərəkətli cəmiyyətə çevrilə və ürək-damar xəstəlikləri ilə üz-üzə qala bilər.

Aydın