Təəccüblü qadağalar: Astronavtların kosmosda əsla edə bilməyəcəyi 5 şey

Yer səthindən 400 kilometr yüksəklikdə süzülmək azadlıq hissi yaratsa da, Beynəlxalq Kosmik Stansiya əslində dünyanın ən sərt qaydaları ilə idarə olunur. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, alkoqol qadağasından əşyaların atılmasına qədər bir çox məhdudiyyət astronavtların həyatını qoruyur, eyni zamanda onları ciddi şəkildə çətinləşdirir.

Beynəlxalq Kosmik Stansiya kənardan baxıldıqda sonsuz bir macəra təsiri bağışlayır. Yer kürəsindən 400 kilometr yüksəklikdə olmaq və planeti şüşə arxasından izləmək bir çox insanın xəyallarını bəzəyir. Lakin bu yüksək texnologiyalı metal qurğunun daxilində həyat düşündüyümüz qədər sərbəst deyil. Əksinə, insanın yaşaya biləcəyi ən təhlükəli mühitlərdən birində yerləşdiyi üçün burada həyat hər saniyəsi əvvəlcədən planlaşdırılmış son dərəcə sərt qaydalarla tənzimlənir.

Yer üzündə tamamilə adi sayılan bir çox davranış çəkisizlik şəraitində ölümcül təhlükəyə çevrilə bilir. Kosmonavt və astronavtların kosmosda olarkən qətiyyən etməməli olduğu məqamlar bunlardır.

Alkoqol və ətirli şəxsi məhsullar qadağandır

Kosmosda uğurlu bir missiyadan sonra badə qaldırmaq cazibədar səslənsə də, Beynəlxalq Kosmik Stansiyada bir damcı belə alkoqol yoxdur. Bunun əsas səbəbi təhlükəsizlikdir. Çəkisizlik şəraitində alkoqolun yaratdığı koordinasiya pozuntusu həssas avadanlıqlara zərər verə və bütün ekipajı risk altına sala bilər. 

Digər səbəb isə stansiyanın suyun geri emalı sistemi ilə bağlıdır. Kosmosda içilən hər damcı su, hətta astronavtların nəfəsindən çıxan rütubət belə yenidən emal olunur. Alkoqol bu sistemə qarışdıqda filtrləri sıradan çıxara bilər. Buna görə tərkibində alkoqol olan ağız yaxalayıcıları və ya təraş losyonları da stansiyaya buraxılmır.

Hər bir əşya ciddi yoxlamadan keçir

Astronavtlar istədikləri oyuncağı və ya aləti yanlarında aparmaq azadlığına malik deyillər. Aparılacaq hər bir əşya buraxılışdan əvvəl təsdiqlənməlidir. Çünki Yer üzündə zərərsiz görünən bir qələm kosmosda böyük problem yarada bilər. Qələmdən sızan mürəkkəb və ya qopan kiçik bir yay havalandırma sistemini tıxaya və ya həssas elmi qurğuları çirkləndirə bilər. Bundan əlavə, bəzi plastik və yapışdırıcıların qapalı mühitdə yaydığı qazlar ekipajın sağlamlığına zərər verdiyi üçün bütün materiallar ayrıca test olunur.

Açıq alov və siqaret tamamilə qadağandır

Kosmosda alov Yer üzündəkindən tamamilə fərqli və proqnozlaşdırılması çətin formada yanır. Çəkisizlik səbəbindən alov yuxarı qalxmır, əksinə yanan obyektə yapışaraq mavi rəngli kürə şəklini alır. Stansiyadakı oksigenlə zəngin mühitlə birləşdikdə kiçik bir qığılcım belə bütün bazanı qısa müddətdə məhv edə bilər. 

Siqaret qadağası isə təkcə yanğın riski ilə bağlı deyil. Qapalı dövrədə daim dövr edən havada siqaret tüstüsü filtrləri tutur və təmizlənməsi mümkün olmayan hissəciklər buraxır. Buna görə stansiyada istifadə olunan parçalardan tutmuş yapışqanlı lentlərə qədər hər şey yanmayan materiallardan hazırlanır.

Şəxsi həyat və peşəkarlıq balansı

Beynəlxalq Kosmik Stansiyada cinsi fəaliyyət rəsmi olaraq qadağan edilib. Milyardlarla dollar dəyərində layihələri həyata keçirən peşəkarların diqqətinin yalnız iş və təhlükəsizlik üzərində cəmlənməsi tələb olunur. Praktik baxımdan isə çəkisizlik mühitində fiziki yaxınlıq, bədən mayeləri və gigiyena idarəçiliyi ciddi xaos yarada bilər. 

Bundan başqa, aylarla dar bir məkanda birgə yaşamalı olan kiçik ekipajlar arasında yarana biləcək emosional gərginliyin missiyanı riskə atmasından ehtiyat edilir.

Əşyaların atılması böyük risk daşıyır

Yer üzündə dostunuza qələm atmaq zərərsiz zarafat sayıla bilər, lakin kosmosda bu, qəza üçün zəmin yaradır. Atılan bir obyekt çəkisizlik səbəbindən sürətini itirmədən hərəkət etməyə davam edir və qarşısındakı həssas kabelə və ya ekrana dəyərək ciddi zərər verə bilər. Buna görə astronavtlar əşyaları bir-birinə ya birbaşa əl ilə ötürür, ya da rezin lentlər və yapışqanlı bərkidicilər vasitəsilə sabitləyirlər. Hətta itmiş kiçik bir vint belə stansiyanın hava axınını poza biləcək qədər təhlükəli hesab olunur.

Aydın