Icma.az
close
up
RU
Terroru “şərəf” kimi təqdim edən ideoloji kod Heydər Əliyevin tərcüməçisi yazır

Terroru “şərəf” kimi təqdim edən ideoloji kod Heydər Əliyevin tərcüməçisi yazır

Modern.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Hər il iyulun 27-də dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan ermənilər, o cümlədən ABŞ, Fransa və Livan diasporu, qanlı bir terror aktını anmaq üçün toplanır. Bu tədbirlərdə "azadlıq uğrunda canını fəda etmiş qəhrəmanlar" obrazı yaradılır, dini ayinlər, rekviyemlər oxunur. Anılanlar isə əslində günahsız insanların həyatına son qoyan, özlərini partladaraq səfirliyi qan gölünə çevirən terrorçulardır.

Söhbət 1983-cü ildə Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda törədilən və tarixə “Lisbon 5” adı ilə düşmüş qanlı hadisədən gedir.

1983-cü ilin iyulunda baş verən “Lisbon 5” hadisəsi təkcə insanlıq əleyhinə törədilmiş cinayət deyil, həm də terrorun qəhrəmanlaşdırıldığı təhlükəli bir ideologiyanın simvoludur. Bu hadisə zamanı türk diplomatın xanımı və bir Portuqaliya polisi amansızlıqla qətlə yetirilmiş, bir ailə dağıdılmış, beynəlxalq ictimaiyyət sarsılmışdı. Və bu gün, illər sonra belə, həmin dəhşətli akt “qəhrəmanlıq nümunəsi” kimi anılır...

Lisbon 5 nədir?

1983-cü il iyulun 27-i Sarkis Abrahamyan, Setrak Acemyan, Vaçe Dağlıyan, Ara Kurcuhliyan, Simon Yahneyan Lissabondakı Türkiyə səfirliyinə daxil olaraq müvəqqəti işlər vəkili Mustafa Mıhcıoğlunun xanımı Cahidə Mıhçıoğlunu və 17 yaşlı oğlu Atasayı girov götürürlər. Portuqaliya baş naziri Mario Soares vəziyyəti nəzarət altına alaraq kabinetin fövqəladə iclasını keçirir və olay yerinə Britaniyada təlim keçmiş 170 elit polis göndərir. Səfirliyin binası mühasirəyə alınır. Hadisənin sonu faciə ilə bitir: diplomatın xanımı Cahidə Mıhçıoğlu və Portuqaliya polisi Manuel Paçeko öldürülür. Terrorçular binanı partladaraq özlərini də məhv edirlər. Hadisə zamanı yaralanan diplomatın 17 yaşlı oğlu Atasay isə möcüzə nəticəsində sağ qalır.

Hadisə təkcə Türkiyədə deyil, beynəlxalq aləmdə də ciddi rezonans doğurur. Hadisəyə o vaxtki ABŞ prezidenti Ronald Reyqan da münasibət bildirmişdi.Terrorçuların xanımı qətlə yetirmələri onu xüsusilə təsirləndirmişdi. “Biz digər ölkələrin hökumətləri ilə birgə çalışaraq buna birdəfəlik son qoyacağıq” – deyə,  o bildirmişdi. Bununla bağlı ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasının üzvü Oliver North terrorçuların neytrallaşmasına yönəlmiş Milli Təhlükəsizlik Qərarları Direktivi(MTQD) (National Security Decisions Directive) hazırlamlşdı. 138 nömrəli həmin MTQD Amerikanın terrorçulardan qorunma hüququnu özündə ehtiva edir.

Əslində bu qanlı olay Portuqaliyada erməni terrorçuları tərəfindən Türkiyəli diplomatlara qarşı törədilən ilk terror hadisəsi deyildi. 1982-ci il iyunun 7-də türk diplomatı Erkut Akbay və onun xanımı Nadide Akbay öz evlərində erməni terrorçuların hücumuna məruz qalmışdılar. Erkut Akbayın bədəninə beş dəfə atəş açılmış və o yerindəcə qətlə yetirilmişdi. Onun xanımı başından yaralanmış, əməliyyat olunmuş və bir neçə ay özünə gəlmədən vəfat etmişdi.

Ədalət Komandosları adlı erməni terror qrupu hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürmüş və qürur hissi ilə iki diplomatın (biri qadın olmaqla) qətlə yetirildiyini elan etmişdi.

Buna baxmayaraq, bu gün həmin terrorçuların adları kilsələrdə, “soyqırımı abidələri” önündə oxunan rekviyemlərdə əbədiləşdirilir. Onların adları məktəblərə, mədəniyyət mərkəzlərinə verilir. Hətta bu hadisənin ildönümü ABŞ, Fransa, Livan və digər ölkələrdəki erməni diasporları tərəfindən rəsmi şəkildə qeyd olunur.

Bu, sadəcə bir yaddaş deyil. Bu, məqsədli şəkildə formalaşdırılmış və gələcək nəsillərə ötürülən terroru qəhrəmanlaşdıran yaddaşdır. Bu, “nifrət mədəniyyəti” üzərində qurulmuş siyasi düşüncənin təzahürüdür.

Haşiyə

2014-cü il iyunun 10-da Ankarada Lissabon küçəsi açılıb. Türkiyənin xarici işlər nazirinin müavini, səfir Nacı Koru Ankarada Lissabon Küçəsinin açılmasında iştirak edib. Portuqaliyanın Türkiyədəki səfiri Corc Kabral və Ankaranın meri Ali Göksin də tədbirə qatılıblar.

Xarici işlər nazirinin müavini Koru tədbirdə cıxış edərək, 1970-1980-ci illərdə erməni terror təşkilatlarının Türkiyəli diplomatlara qarşı keçirdiyi iyrənc terroru xatırladaraq, Lissabonda Türkiyə səfirliyinin diplomatları və onların ailə üzvlərinin qətlə yetirilməsini rəzillik adlandırıb.

Qeyd etmək yerinə düşər ki, küçənin adı rəmzi xarakter daşıyır. Məsələ ondadır ki, Lissabonun Oreiras bələdiyyəsi 2013-cü ildə Linda-a-Velha məhəlləsində  xaricdə erməni terrorçuları tərəfindən qətlə yetirilən türk diplomatlarının xatirəsinə həsr edilmiş abidə açıb. Abidənin açılışı 1982-cü il hücumları zamanı amansızcasına qətlə yetirilmiş administrativ attaşe Erkut Akbay və onun xanımı Nadide Akbayın  ölüm gününün 31-ci ilinə təsadüf edib. Mərhum diplomat və onun xanımının uşaqları tədbirdə iştirak ediblər.  

2015-ci ildə isə Portuqaliyadakı Türkiyə səfirliyinin ərazisində 1983-cü ildə qətlə yetirilmiş diplomat Mıhcıoğlunun xanımı Cahide Mıhcıoğlu və Portuqaliyalı polis zabitinin xatirəsini yad edən abidə ucaldılıb.

Bütün bunlar nəyi göstərir?

Bu, təkcə tarixi xatırlatma deyil. Bu gün bu kimi aktların “anım mərasimi” adı altında keçirilməsi, terrorun tərənnüm olunması cəhdidir. Və belə bir yanaşma təkcə keçmişə deyil, gələcəyə də təhlükədir. Çünki zorakılıq qəhrəmanlıq kimi təqdim edilirsə, bu, yeni zorakılıqların başlanğıcı deməkdir.

İnsan həyatını alçaldan, qadını, uşağı, diplomatı qətlə yetirən heç bir əməlin izahı ola bilməz. Dini ayinlərlə, siyasiləşmiş ritorikalarla qanlı əməlləri romantikləşdirmək nə tarixə, nə də insanlığa sığar.

Bu gün biz – söz sahibləri, yazanlar, danışanlar – belə məqamları xatırlatmalı, beynəlxalq ictimaiyyəti ikiüzlü yanaşmalara qarşı xəbərdar etməliyik. Terror – kim tərəfindən, kimə qarşı və harada törədilməsindən asılı olmayaraq – bir cinayətdir. Terrora “şöhrət” donu geyindirmək isə ikinci cinayətdir.

Tahir Kərimov

Mərhum prezident Heydər Əliyevin tərcüməçisi

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:289
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 26 İyul 2025 08:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see378

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see343

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see297

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see273

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see270

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see261

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see250

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see243

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see242

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see229

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see221

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see220

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see216

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see213

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see208

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see208

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see202

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see202

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri