Tibetdə buz dövrünə aid qədim buz aşkar edildi

Tibet yaylasında yaşı 128 min ildən çox ola bilən buz aşkar edilib. Dağ buzlağının dərin qatlarında qorunub saxlanılan bu buzun son buz dövrünə aid olduğu ehtimal edilir. Bu tapıntı alimlərə minilliklər ərzində regionda baş vermiş iqlim dəyişikliklərini daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “WION” məlumat yayıb.

Qütb bölgələrindən kənarda bu qədər qədim buzun aşkar edilməsi nadir hadisə hesab olunur. Müqayisə üçün qeyd edək ki, And dağlarından götürülən buz nüvələri təxminən son 30 min ilin iqlim tarixini öyrənməyə imkan verir. Quliya buzlağı isə yüksək dağlıq ərazilərdə əldə edilmiş ən uzunmüddətli fasiləsiz iqlim qeydlərindən birini özündə saxlaya bilər.

Əvvəllər hesab olunurdu ki, Quliya buzlağının ən qədim buz təbəqələri təxminən 12 min il əvvəl formalaşıb. Lakin yeni araşdırma bəzi təbəqələrin bundan xeyli qədim ola biləcəyini göstərib.

Alimlər 1992-ci və 2015-ci illərdə götürülmüş buz nüvələrini araşdırıblar. Qazma işləri arasında 23 il fərq olmasına baxmayaraq, hər iki nümunədə oksigen izotoplarının tərkibində oxşar qanunauyğunluqlar aşkarlanıb. Bu, buzda qorunub saxlanılan iqlim göstəricilərinin etibarlılığını təsdiqləyib və nəticələrin yalnız bir qazma sahəsinin xüsusiyyətləri ilə bağlı olması ehtimalını aradan qaldırmağa imkan verib.

Buzun yaşını müəyyənləşdirmək üçün tədqiqatçılar berillium və xlorun radioaktiv izotoplarını təhlil ediblər. Onlar, həmçinin təxminən 41 min il əvvəl baş vermiş və Yer kürəsinin maqnit sahəsində əhəmiyyətli dəyişikliklərlə səciyyələnən Laşamp geomaqnit hadisəsinin izlərini aşkar ediblər.

Daha sonra əldə edilən məlumatlar Tibet yaylasındakı mağara çöküntülərində qorunub saxlanılan oksigen izotoplarının qeydləri ilə müqayisə olunub. Nəticələrin məcmusu Quliya buzlağının ən qədim təbəqələrinin yaşının 128 min ildən çox ola biləcəyini deməyə əsas verib.

Bu kəşf göstərir ki, yüksək dağlıq ərazilərdəki iri buzlaqlar müxtəlif iqlim dövrləri arasında keçid zamanı da mövcudluğunu qoruyub saxlaya bilib. Belə təbii arxivlərin tədqiqi alimlərə bir neçə buzlaşma dövrü ərzində temperaturun, atmosferin və ətraf mühitin necə dəyişdiyini bərpa etməyə kömək edəcək.

Aydın