TIME: Rəssamların anonimlik hüququ var…

...Müasir mədəniyyətdə sənətkarların rolunu yenidən müəyyənləşdirmək üçün getdikcə artan bir tendensiya var. Sənətkarların anonimlik hüququna malik olduğuna getdikcə daha çox inanılır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə TİME yazır.

Küçə rəssamı Benksi və yazıçı Elena Ferrante kimi sənətkarların şəxsiyyətlərinə maraq artmaqda davam edir, lakin onların şəxsiyyətlərini açıqlamaqdan imtina etməsi şəxsi tarixin əsərlərini anlamaq üçün həqiqətən zəruri olub-olmadığı barədə mübahisələrə səbəb olur.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, sənətkarı tanımaq istəyi onun şəxsiyyətini bilməyin əsərlərini daha dərindən anladığı fərziyyəsinə əsaslanır.

Lakin, praktikada ictimai imic çox vaxt süni olur və fərdin əsl şəxsiyyətini əks etdirmir.

Belə şəraitdə anonimlik, əksinə, tamaşaçını əsərin özünə - onun formasına, strukturuna və mənasına diqqət yetirməyə məcbur edir.

Elena Ferrantenin əsərləri təsdiqlənmiş tərcümeyi-halın olmaması səbəbindən çoxsaylı şərhlərə açıqdır.

Eynilə, Benksinin anonimliyi onun sənətinin müəyyən bir şəxsə bağlı olmadan mövcud olmasına imkan verir və kontekstin və vizual dilin təsirini artırır.

Bu fenomen fərdi sənətkarlardan kənara çıxır. Rəqəmsal texnologiya və süni intellekt dövründə müəlliflik getdikcə daha çox bulanıqlaşır. Məzmun alqoritmlər, əməkdaşlıq platformaları və təxəllüslər istifadə edilərək yaradılır və onun mənası auditoriyanın qavrayışı ilə formalaşır.

Eyni zamanda, mütəxəssislər anonimliyin universal bir həll olmadığını vurğulayırlar.

Bəzi hallarda, xüsusən də siyasi və ya tarixi kontekstə gəldikdə, müəllifin şəxsiyyətini bilmək vacibdir. Lakin bu, etibarlı və qanuni bir seçim hesab edilməlidir.

Medianın getdikcə dəyəri təbliğatla əlaqələndirdiyi bir kontekstdə, şəxsiyyətini açıqlamaqdan imtina etmək təkcə yaradıcı deyil, həm də fəlsəfi bir jestə çevrilir.

Anonimlik diqqəti müəllifdən əsərin özünə yönəldir və 21-ci əsrdə sənəti qavramaq üçün alternativ bir model təklif edir.

Əli Babayev