“Tısbağalar hissləri yaşamağa qadirdirlər”..?

...Linkoln Universitetinin alimləri qırmızıayaqlı tısbağaların (Chelonoidis carbonaria) məməlilər və quşlar kimi sabit emosional vəziyyətlər yaşamağa qadir olduğuna dair ilk inandırıcı sübut tapıblar.

SİA-nın məlumatına görə, bununla bağlı Animal Cognition jurnalında dərc olunub.

Tədqiqat "idrak təhrif testi" adlanan üsula əsaslanırdı - insanlarda əhval-ruhiyyəni qiymətləndirmək üçün hazırlanmış, lakin heyvanlar üçün uyğunlaşdırılmış bir üsul...

Bu, bir insanın qeyri-müəyyən vəziyyətə necə reaksiya verdiyini anlamağa imkan verir: nikbinlik və ya bədbinliklə. Müsbət əhval-ruhiyyə “optimist” şərhə, mənfi əhval-ruhiyyə isə bədbinliyə səbəb olur.

Alimlər müxtəlif şəraitdə yaşayan 15 tısbağa müşahidə ediblər.

...Və məlum olub ki, zənginləşdirilmiş mühitdə saxlanılanlar (məsələn, müxtəlif gizlənmə yerləri və əşyaları olan) daha çox “nikbin” qərarlar qəbul edirlər.

Bu, heyvanlarda müsbət emosional fon olduğunu göstərir. Bundan əlavə, "nikbin" tısbağalar yeni vəziyyətlərdə, məsələn, tanış olmayan obyektlərlə qarşılaşdıqda daha az narahatlıq göstəriblər.

Heyvanların idrak üzrə eksperti, professor Anna Uilkinson “…bu, mühüm kəşfdir”, deyib.

…Sürünənlər son illərdə ev heyvanları kimi getdikcə populyarlaşır və biz onların yaşayış şəraitinin onların emosional vəziyyətinə necə təsir etdiyini başa düşməliyik.

Onun həmkarı, heyvanların davranışı üzrə professor Oliver Burman əlavə edir ki, “…biz sübut etdik ki, sürünənlərin əhval-ruhiyyəsi var - uzunmüddətli emosional vəziyyətlər. Bu o deməkdir ki, onlar bizim düşündüyümüzdən qat-qat həssas varlıqlardır. Belə heyvanların rifahı ilə bağlı fikirlərimizə yenidən baxılmalıdır”.

Tədqiqatın nəticələri həm də emosiyaların təkamülünü anlamaq üçün dəyərli ipucları verir.

Əgər sürünənlər - yüz milyonlarla il əvvəl məməlilərin və quşların əcdadlarından ayrılmış qrup - uzunmüddətli hissləri yaşamağa qadirdirsə, bu o deməkdir ki, emosional vəziyyətlər heyvanlar aləmində əvvəllər düşünüldüyündən daha qədim və universal bir fenomen ola bilər.

Əli Babayev