Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Topal Teymur olmaz, Hərəkət məhdudiyyətli Teymur yazılmalıdır

Topal Teymur olmaz, Hərəkət məhdudiyyətli Teymur yazılmalıdır

Oxu.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Qan Turalı yazır...

Dünyada son dövrlərdə elə hadisələr baş verir ki, onları sadə məntiqlə, ya da analitik təfəkkürlə anlamaq son dərəcə çətindir. Bu hadisələrdən biri də heç şübhəsiz ki, ədəbiyyatla, ümumilikdə incəsənətlə bağlı baş verən hadisələrdir.

Müasir dövrün ən görkəmli ingilis yazıçılarından olan Marqarit Etvudun dilimizə də tərcümə olunmuş "Damazlıq qızın əhvalatı" romanı Kanadanın Alberta əyalətinin kitabxanalarından yığışdırılıb. 86 yaşlı yazıçı bu qərarı kitabların tonqalında yandırılmasına bənzədir.

Bu hadisəni irqçiliklə belə izah etmək mümkün deyil, çünki Kanada hamının da bildiyi kimi keçmiş Böyük Britaniya müstəmləkəsidir və ingilis dili rəsmi dövlət dilidir.

Kanada öz qərarını kitabdakı cinsəllikə izah edir. İnternetin var olduğu dünyada bir kitabı gənclərin əxlaqını pozmaqda ittiham etmək nə dərəcədə məntiqlidir? Üstəlik, roman qorxulu gələcək haqqındadır. Romanda totalitar bir dünyada qadın hüquqlarının məhdudlaşdırılmasından bəhs edilir. Bir növ, romanın qorxulu gələcək ssenarisi gerçək olur.

Məsələ təkcə Etvudun romanı ilə də məhdudlaşmır. ABŞ-nin yaxın tarixində və hətta bu günündə irqçilik bir problem kimi dayanmaqdadır. Bunu inkar etmək mümkün deyil və əslinə qalsa, heç inkar edən də yoxdur.

Ancaq irqçiliklə mübarizə üçün atılan addım nədir? Harriyet Biçer Stounun "Tom dayının daxması" romanını senzura etmək... Halbuki, zəncilərin ağır həyatından, yaşayışından bəhs edən bu roman ABŞ-də zənci hüquqları uğrunda mübarizənin vüsət almasında mühüm rol oynamışdı. İndi isə romanda zənci (nigger) sözü "qul" (slave) sözü ilə əvəz olunur.

Və bu qərarı verənlər düşünürlər ki, Tom dayı, Eliza, ya da Tom dayının arvadı Xloya xala zənci yox kölə olsalar yaxşı olacaq və əsər heç kimin xətrinə dəyməyəcək. Halbuki, romanda Tom dayı eləcə də Eliza öz oğlu ilə bazarda kölə kimi satılır. Bu reallıq uşaqlara mənfi təsir etmir, ancaq zənci sözü edir.

Əlbəttə, insanların ləyaqətlərini alçaldan, onların etnik, dini kimliyinə həqarət edən sözlərdən imtina vacibdir. Ancaq məsələni ifrata çatdırmaq da olmaz. Müasir dünyada hər söz başqası ilə əvəz olunmağa başlayıb. Özü də ifrat formada. Bəli, başa düşürük, "kor" demək olmaz bu aydındır. Sonra dedilər ki, "əlil" də olmaz. Buna da "hə" dedik. Dedilər "fiziki məhdudiyyətli" olsun. Dedilər, o da düz deyil. Bəs nə deyək?

"Tom dayının daxması"na tətbiq edilən senzura Hüseyn Cavidə tətbiq edilsə "Kor ərəbin mahnısı da "Fiziki məhdudiyyətli ərəbin mahnısı" olacaq. "Topal Teymur" da "Hərəkət məhdudiyyətli Teymur"a çevriləcək.

Evə xidmətçi çağırırlar, adını qoyurlar "köməkçi". Köməkçi evin bütün işlərini görür, ancaq adı köməkçidir. Kimin köməkçisidir, köməkçisi olduğu şəxs hansı işləri görür? O məlum deyil.

İndi isə "sürücü" sözünə keçiblər. Deyirlər ki, sürücü pisdir, "nəqliyyat meneceri" deyək.

Keçən dəfə Türkiyədə bir elan gördüm, sürü meneceri axtarırdı. Yazını açıb oxudum, sən demə "sürü meneceri" çoban imiş. Çoban sözünün nəyi pisdir axı? İndi çoban sözünü yığışdırsaq "Sarı gəlin" mahnısındakı "Çoban qaytar quzunu" misrasını də "Sürü meneceri, qaytar quzunu?" edəcəyik?

Bəzən deyirlər ki, hər şey dildə başlayır. Bu, heç də belə deyil. Hər şey təfəkkürdə, zehniyyətdə başlayır, oradan dilə sirayət edir. Bir fikri dedikdən sonra düşünmürük, o cür düşündüyümüz üçün deyirik. Bizim zehniyyətimizdə qüsur varsa, sabah biz "köməkçi", "nəqliyyat meneceri", "sürü meneceri" sözlərini də stiqmaya, damğaya, ləkəyə çevirəcəyik.

Ədəbiyyat isə saxtalığa, qəlpliyə, puçluğa qarşı ən böyük üsyan, bəşər övladının həqiqət uğrunda mübarizəsinin əsas müttəfiqlərindən biridir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 03 Sentyabr 2025 16:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri