Tramp daha bir ölkəyə ərazi iddiası irəli sürdü Gərginlik artır

ABŞ-ın yeni seçilmiş Prezidenti Donald Tramp Panama kanalını ölkəsinin nəzarətinə qaytarılması ilə bağlı danışıb. Həmçinin Kanadaya sətiraltı ərazi iddiası irəli sürüb.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Elxan Şahinoğlu deyib ki, ABŞ-ın yeni Prezidenti Donald Trampın iş başına keçmədən müxtəlif dövlətlərə qarşı ərazi iddiaları böyük narahatlıq yaradıb:

“Kanadanı ABŞ-ın 51-ci ştatına çevirəcəyini iddia edən Tramp, Danimarkaya məxsus Qrenlandiyanı da ələ keçirmək niyyətində olduğunu vurğulayıb. Kanada və Danimarka rəsmiləri Trampın iddialarını rədd ediblər. Trampın növbəti hədəf Panama olub. Foto paylaşımında “ABŞ-a xoş gəldin, kanal” yazan Tramp iddiasını ortaya qoyub. Tramp bu sürətlə getsə, cənub qonşusu Meksikaya da ərazi iddiası irəli sürəcək. Onsuz da Amerika formalaşdığı illərdə Meksikadan xeyli ərazi qoparıb.

1920-ci ildə açılan Panama kanalını ABŞ inşa edib. Tikinti bir neçə il uzanıb və ağır şəraitdə aparılıb. Tikinti zamanı minlərlə insan həlak olub, bunların içərisində ABŞ vətəndaşları da olub. Kanal ABŞ mülkiyyətində olub, yalnız 1977-ci ildə imzalanan müqaviləyə görə 1999-cu ildə Panamaya təhvil verilib. Panama dövləti kanalın istifadəsinə görə ildə milyardlarla dollar qazanır. Bu, Panamanın dövlət büdcəsinin əsasını təşkil edir. Bu səbəbdən Trampın “kanal Amerikaya məxsus olacaq” iddiası Panamada narahatlıq doğurmaya bilməz. ABŞ-ın yeni Prezidenti kanalın Panamaya təhvil verilməsini “Vaşinqtonun səhv qərarı” adlandırıb. Ağ Evin gələcək sahibi Panama dövlətinin kanalın istifadəsinə görə ABŞ şirkətlərindən yüksək tariflər aldığını bildirib”.

Elxan Şahinoğlu

Politoloq qeyd edib ki, Trampın iddiası Panama kanalından istifadə edən ölkələrin də narahatlığına səbəb olub:

“Hazırda ABŞ-la Çin arasında ticarət müharibələri genişlənib. Pekin narahatdır ki, Panama kanalı ABŞ-ın nəzarətinə keçsə kanaldan istifadə edən Çin ticarət gəmilərinə yüksək tariflər tətbiq olunacaq və ya ümumiyyətlə keçidə məhdudiyyətlər qoyulacaq. Panama dövlətinin Çinlə sıx əlaqələri var. Bu amil Vaşinqtonu narahat edir. Panama dövləti Pekinin xahişi ilə Tayvanla bütün diplomatik əlaqələri kəsib. Buna cavab olaraq Çin Panama dövlətinə yatırımlar həyata keçirib. Çin Panama limanlarından birinin idarə edilməsinə 900 milyon dollar yatırım qoyub. Bundan başqa Çin kanal üzərindən körpü tikintisinə 1.5 milyard dollar xərcləyib. Həmçinin Panamaya 2 milyard dollar həcmində humanitar yardım edib. Pekin bütün bu xərcləri ona görə həyata keçirib ki, Panama kanalından rahat istifadə edə bilsin, ticarət gəmiləri Çin məhsullarını zamanında son ünvana çatdırsın. Kanal ABŞ-ın nəzarətinə keçəcəyi halda bu, Çin iqtisadiyyatına da mənfi təsir edəcək. Bu səbəbdən Pekin Panama dövləti ilə birgə Trampın kanala sahiblənməsi səylərinə qarşı mübarizə aparacaq”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az