Tramp hərbi gücün heyrətamiz çevikliyini göstərdi “Əməliyyat aylardır planlaşdırılıb”

İran bu günü ABŞ və İsrailin Ali Lider Ayətullah Əli Xameneiyə endirdiyi zərbəyə cavab olaraq İsrail və Körfəz ərəb dövlətlərindəki hədəflərə raket atıb. Hadisədən sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp Tehrana qarşı daha da geniş eskalasiyanın baş verəcəyi təqdirdə sərt xəbərdarlıq edib.

Bakupost.az xəbər verir ki, İran 86 yaşlı Xameneinin Tehrandakı ofisindəki birgə ABŞ-İsrail hava zərbəsində həlak olduğunu təsdiqləyib. Bu hadisə İslam Respublikasının gələcəyini ciddi sual altına qoyub və regionda stabillik riskini artırıb.
“Bu, İran xalqı üçün ölkələrini geri almaq üçün ən böyük şansdır,” – Tramp bildirib.
İran Nazirlər Kabineti bu “böyük cinayətin cavabsız qalmayacağını” bəyan edib, İnqilab Keşikçiləri Korpusu isə İsrail və ABŞ bazalarını hədəf alacaq “ən güclü əməliyyatlarını” həyata keçirməklə hədələyib.
Parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf televiziya müraciətində bildirib: “Siz qırmızı xəttimizi keçdiniz və bunun qiymətini ödəməlisiniz. Biz sizə elə dağıdıcı zərbələr endirəcəyik ki, özünüz yalvarmağa məcbur olacaqsınız.”
Donald Tramp sosial media paylaşımında cavab verərək yazıb: “İran bu gün daha əvvəl heç vurmadığı qədər güclü zərbə vuracağını deyir. Amma belə etməsinlər, çünki əgər etsələr, onlara misli görünməmiş güc ilə cavab verəcəyik!”
ABŞ və İsrail digər yüksək rütbəli rəsmiləri hədəf aldıqdan sonra, İran Müdafiə Şurasının iclasına endirilən hava zərbəsi ölkənin Baş Qərargah rəisi və müdafiə naziri, eləcə də İnqilab Keşikçiləri Korpusunun rəhbəri və Xamenei müşavirini öldürüb.
General Abdülrəhim Musəvi və Müdafiə naziri General Əziz Nasirzadə iclas zamanı həlak olub. İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) keçmiş komandanı ötən ilin iyununda İsrail tərəfindən öldürüldükdən sonra general-mayor Məhəmməd Pakpur komandan təyin edilib. Xameneinin təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri Əli Şəmxani uzun illər İranın təhlükəsizlik qurumlarında nüfuzlu sima olub.
Regiondakı gərginliyin yayılmasına işarə olaraq, bazar günü Pakistanın Kəraçi şəhərində yüzlərlə şiə etirazçı ABŞ konsulluğuna hücum edib, pəncərələri sındırıb. Polis və yarı hərbi qüvvələr izdihamı dağıtmaq üçün gözyaşardıcı qazdan və dəyənəklərdən istifadə edib. Toqquşmalar zamanı ən azı bir etirazçı həlak olub, bir neçə nəfər yaralanıb.
İlk zərbələrdən sonra İran dərhal İsrail və ABŞ-ın Bəhreyn, Küveyt və Qətərdəki hərbi obyektlərinə raket və PUA hücumları həyata keçirib. İsrail ordusu İranın bir neçə raket atdığını, çoxunun isə zərərsizləşdirildiyini bildirib. Tel-Əvivdə bir qadının İran raket zərbəsi nəticəsində həlak olduğu qeyd edilib.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ticarət paytaxtı Dubayda hava müdafiəsi atəşləri eşidilib, partlayışlar bazar günü səhərə qədər davam edib. Dövlət mediası xəbər verir ki, raket qalıqları nəticəsində bir nəfər ölüb, partlayış qalıqları isə şəhərin əsas limanında və Burj Al Arab otelinin fasadında yanğınlara səbəb olub.
Səudiyyə Ərəbistanı İranın paytaxt və şərq bölgəsini hədəf aldığını və hücumun dəf edildiyini, İordaniya isə 49 PUA və ballistik raketi “nəzarət altına aldıqlarını” bildirib.
Hücumlar qlobal bazarlara da təsir göstərə bilər, xüsusilə İran Hörmüz boğazını təhlükəli hala gətirib. 2025-ci ildə dünya üzrə dəniz yolu ilə daşınan neftin üçdə biri bu boğazdan keçib.
Tətillər, xüsusən də İran Hörmüz boğazını kommersiya daşımaları üçün təhlükəli hala gətirərsə, qlobal bazarları sarsıda bilər. Dəniz yolu ilə daşınan dünya neft ixracının üçdə biri 2025-ci ildə boğazdan keçib.
İrana hücum ABŞ müdaxiləsində heyrətamiz yeni bir fəsil açdı və qisas zorakılığı və daha geniş müharibə potensialını daşıdı. Bu, “Amerika Birinci” platformasında vəzifəyə gələn və “əbədi müharibələrdən” uzaq duracağına söz verən Amerika prezidenti üçün hərbi gücün heyrətamiz bir çevikliyini təmsil edirdi.
ABŞ-ın İsrail ilə birgə həyata keçirdiyi əməliyyat ABŞ müdaxiləsinin yeni və dramatik bir mərhələsini açıb və cavab zorakılığı və daha geniş müharibə ehtimalını artırıb. Xameneinin öldürülməsi rəhbərlik boşluğu yaratmağa aparır, çünki hal-hazırda tanınmış bir varis yoxdur və ali lider bütün əsas siyasət qərarlarını illərlə özü qəbul edib.
İran tez bir zamanda yeni ali lider seçilənə qədər ölkəni idarə etmək üçün şura yaradıb.
Xameneinin ölüm xəbərləri yayıldıqca, Tehranda əhali bəzi sakinlərin damlarda sevindiyini, fit çaldığını və alqış etdiyini bildirir. Matəm mərasimlərində Məscid-i İmam Rza ziyarətgahında qara bayraq qaldırılıb. İran hökuməti 40 günlük matəm və 7 günlük ictimai tətil elan edib.
“Fars” agentliyi bildirib ki, Xameneinin bir neçə yaxın qohumu, o cümlədən qızı, qayını, gəlin və nəvəsi də həlak olub.
Uzun müddt müzakirə olunan əməliyyatlar Ramazan ayının başlanğıcı ilə İranda iş həftəsinin əvvəlində icra edilib. ABŞ hərbi məqsədli hədəflər arasında SEPAH qərargahları, hava müdafiə sistemləri, raket və PUA buraxılış məntəqələri, hərbi hava limanları olub. ABŞ qüvvələrində itki qeydə alınmayıb.
Demokratlar Trampın konqresin icazəsi olmadan hərəkət etdiyini bildiriblər. Ağ Ev sözçüsü Karolin Livitt administrasiyanın bir neçə partiya liderini əvvəlcədən məlumatlandırdığını açıqlayıb.
Son həftələrdə ABŞ-ın regiondakı hərbi qüvvələri artıb. Tramp İranın nüvə proqramını məhdudlaşdırmaq üçün razılaşma istəyib və ölkədə milli etirazlar genişlənib. ABŞ kəşfiyyatına görə, İran yüksək keyfiyyətli sentrifuqalar istehsal etmə qabiliyyətinə malik olub və nüvə silahları üçün zənginləşdirilmiş uran hazırlaya bilir.
İran iyun ayından bəri zənginləşdirmədiyini bildirib , lakin beynəlxalq müfəttişlərin ABŞ-ın bombaladığı ərazilərə baş çəkməsinin qarşısını alıb. Təhlil edilən peyk şəkilləri bu ərazilərdən ikisində yeni aktivlik göstərib və bu da İranın materialları qiymətləndirməyə və potensial olaraq bərpa etməyə çalışdığını göstərir.
İsrail bildirib ki, əməliyyat aylardır ABŞ ilə planlaşdırılıb. İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin pilotları “İran boyunca yüzlərlə hədəfə” zərbələr endiriblər, İsrail ordusunun qərargah rəisi general-leytenant Eyal Zamir açıqlamasında bildirib.
Əməliyyat barədə məlumatlı olan və hücumla bağlı qeyri-rəsmi məlumatları müzakirə etmək üçün anonimlik şərti ilə danışan bir rəsminin sözlərinə görə, İsrail kampaniyasındakı hədəflər arasında İran ordusu, hökumət simvolları və kəşfiyyat hədəfləri var idi.
İranın cənubunda qızlar məktəbinə edilən hücum nəticəsində ən azı 115 nəfərin öldüyü, onlarla insanın yaralandığı bildirilir. Bu barədə yerli qubernator İran dövlət televiziyasına bildirib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığının sözçüsü kapitan Tim Hokins qızlar məktəbinə edilən hücumla bağlı məlumatlardan xəbərdar olduğunu və rəsmilərin bu məlumatları araşdırdığını bildirib.
İranın dövlət xəbər agentliyi IRNA, Lamerd bölgəsinin qubernatoru Əli Əlizadəyə istinadən cənub-qərbdə ən azı 15 nəfərin öldüyünü bildirib. O, idman zalı, iki yaşayış məntəqəsi və məktəbin yaxınlığındakı bir idman zalı zərbə aldığını bildirib.