Tramp İrana yeni hücumun anonsunu verdi ANALİZ

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı əvvəlki hərbi əməliyyatlardan daha genişmiqyaslı zərbələrin endirilməsi imkanını ciddi şəkildə nəzərdən keçirdiyini bildirib. Tramp bu barədə "Axios" nəşrinə müsahibəsində danışıb.

ABŞ Prezidenti hələlik yekun qərar vermədiyini qeyd edib.

"Mən böyük bir hücum planlaşdırıram. Əvvəlkindən daha böyük. Qərar verməyə yaxınam. Hamımız buna hazırıq", - deyə Tramp bildirib.

Məlumata görə, söhbət İranda əsas döyüş əməliyyatlarının, o cümlədən "Epik qəzəb" əməliyyatı zamanı həyata keçirilən zərbələrdən daha genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların yenidən başlanması ehtimalından gedir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı əvvəlkindən daha genişmiqyaslı hərbi əməliyyat ehtimalını gündəmə gətirməsi Yaxın Şərqdə onsuz da kövrək olan təhlükəsizlik mühitini yenidən dünyanın əsas müzakirə mövzusuna çevirib. Trampın "böyük bir hücum planlaşdırıram" açıqlaması hələlik yekun qərarın verilmədiyini göstərsə də, Vaşinqtonun hərbi variantı aktiv şəkildə gündəmdə saxladığını nümayiş etdirir.

Son illər ABŞ-İran münasibətləri nüvə proqramı, raket sınaqları, regiondakı silahlı qruplar və iqtisadi sanksiyalar fonunda dəfələrlə gərgin mərhələdən keçib. Buna görə də Trampın son bəyanatı adi siyasi ritorikadan daha çox, Tehrana və beynəlxalq ictimaiyyətə verilmiş strateji mesaj kimi qiymətləndirilir.

Müşahidəçilərin fikrincə, Vaşinqton bu cür sərt bəyanatlarla İrana diplomatik və psixoloji təzyiq göstərməyə çalışır. Məqsəd Tehranı müəyyən güzəştlərə məcbur etmək, eyni zamanda ABŞ-ın regiondakı müttəfiqlərinə təhlükəsizlik zəmanətinin davam etdiyini nümayiş etdirməkdir.

Lakin mümkün hərbi əməliyyatların yenidən başlaması təkcə ABŞ və İran arasında qarşıdurma demək deyil. Belə bir ssenari bütün Yaxın Şərqdə gərginliyi artıra, enerji bazarlarında qeyri-sabitlik yarada və neft qiymətlərinin yenidən yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə Hörmüz boğazında yaranacaq hər hansı təhlükə qlobal enerji təchizatına birbaşa təsir göstərə bilər.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Trampın açıqlaması ABŞ-ın daxili siyasi gündəmi ilə də əlaqəli ola bilər. Xarici siyasətdə sərt mövqe nümayiş etdirmək Ağ Evin həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq arenada güc nümayişi strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Digər mühüm məqam isə İranın mümkün reaksiyasıdır. Tehran indiyədək hərbi təzyiqə qarşı cavab verəcəyini dəfələrlə bəyan edib. Bu isə qarşılıqlı addımların regionda daha genişmiqyaslı qarşıdurmaya çevrilməsi riskini artırır.

Hazırda yekun qərarın verilmədiyi bildirilsə də, Vaşinqton və Tehran arasında ritorikanın sərtləşməsi göstərir ki, diplomatik proseslər istənilən an hərbi mərhələ ilə əvəz oluna bilər. Bu səbəbdən qarşıdakı günlərdə ABŞ administrasiyasının verəcəyi qərarlar yalnız iki ölkənin münasibətlərinə deyil, bütövlükdə Yaxın Şərqin təhlükəsizlik arxitekturasına və dünya iqtisadiyyatına təsir göstərə biləcək əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.