Icma.az
close
up
RU
Tramp NATO nu parçalayır? Türkiyə ilə Rusiya üz üzə

Tramp NATO nu parçalayır? Türkiyə ilə Rusiya üz üzə

525.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Kənan NOVRUZOV
BDU Jurnalistika fakültəsinin müəllimi

Xarici KİV ABŞ-nin NATO üçün təhdid yaratdığını bildirir. Qeyd olunur ki, Alyansın 76 illik tarixində müxtəlif böhranlar yaşanıb, lakin hazırkı vəziyyət alyans üçün ən ciddi sınaqlardan biridir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO-nun kollektiv müdafiə prinsipini sual altına alması və müttəfiqlərin müdafiəsinə yalnız “ödəyənlər” üçün zəmanət verəcəyini bildirməsi alyansın gələcəyini qeyri-müəyyən edib. Tramp administrasiyasının NATO-dan tamamilə çıxmaq ehtimalı da var. 2023-cü ildə ABŞ Konqresi prezidentin alyansdan çıxmasını qadağan edən qanun qəbul etsə də, administrasiyanın bunu gözardı edəcəyi təqdirdə, Ali Məhkəmənin müdaxilə edib-etməyəcəyi bəlli deyil.

Qeyd edək ki, ABŞ alyansın ən güclü üzvü və əsas təhlükəsizlik təminatçısı olub. NATO-nun kollektiv müdafiə sistemi əsasən ABŞ-nin hərbi qüdrətinə söykənir. Lakin Trampın siyasəti bu sistemi ciddi şəkildə sarsıdır.

Nəzəri olaraq, ABŞ NATO-dan çıxdıqdan sonra müqavilə digər 31 üzv üçün qüvvədə qalacaq. Lakin praktiki olaraq, ABŞ-nin rolu əvəzolunmazdır və bu boşluğu qısa zamanda doldurmaq çətin olacaq. Buna görə Avropa ölkələri daha çox vəsait ayırmalı, hərbi texnologiyalarını gücləndirməli və NATO-nun əsas qüvvəsini formalaşdırmalıdır. Məsələn, Almaniya və digər Avropa ölkələri müdafiə büdcələrini artırmaq üçün yeni qanunlar qəbul ediblər. Avropa İttifaqı da ümumi müdafiə üçün 150 milyard avro ayırmağa və müdafiə xərclərinə qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırmağa qərar verib.

Bəzi sahələrdə, xüsusilə nüvə silahları məsələsində, ABŞ-nin tamamilə ayrılması qeyri-real görünür. Lakin Avropa ölkələri daha çox məsuliyyət götürərək alyansın mövcudluğunu təmin edə bilər.

NATO-nun gələcəyi qeyri-müəyyən olsa da, Avropa ölkələrinin öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün kifayət qədər potensialı var. ABŞ-siz NATO artıq reallığa çevrilə bilər və bu prosesin başlanğıcı üçün ən uyğun vaxt məhz indidir.

Məlum olduğu kimi, Tramp hakimiyyətə gələndən sonra bəzi məsələlərlə bağlı Vaşinqtonla Brüssel arasında fikir ayrılığı yaranıb. Bu, özünü xüsusilə Rusiya- Ukrayna müharibəsində göstərir. Tərəflər arasındakı mövcud ziddiyyət isə NATO daxilindəki duruma da təsir edir. 
İkinci bir tərəfdən, Tramp artıq bir neçə dəfə ölkəsinin Alyansdan çıxacağı barədə fikirlər səsləndirib. Bu, gələcəkdə NATO-nun parçalana biləcəyinə dair ehtimalları artırır. Doğrudur ki, NATO güclü, ciddi hərbi – siyasi əsasları olan təşkilatdır. Bu baxımdan asanlıqda parçalanmaz. Buna baxmayaraq, Avropa ilə ABŞ arasında davam edən fikir ayrılıqları NATO-nu zəiflədə bilər. 

ABŞ-nin yaxın zamanda NATO-dan çıxacağını düşünmürəm. Amma əgər bu olarsa, Alyans mahiyyətini itirəcək, Çünki NATO-nun əsas özəlliklərdən biri Avropa ilə ABŞ-ı birləşdirən blok olmasıdır. ABŞ təşkilatdan çıxarsa, Avropa ölkələri özlərini birləşdirən yeni bir hərbi qurum yarada bilərlər. 

Fikrimcə, Türkiyə bir NATO ölkəsi kimi gələcəkdə Alyansın zəifləməməsi üçün ABŞ-la Avropa arasında münasbətlərin normallaşması, yaxud daha da gərginləşməsinin qarşısının alınmasından ötrü çalışa bilər. 

Rusiya isə ABŞ ilə münasibətlərin hazırkı səviyyəsindən istifadə edərək NATO-nun zəifləməsi üçün çalışa bilər.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 30 Mart 2025 12:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see321

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see306

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see293

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see287

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see286

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see273

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see255

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see252

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see249

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see245

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see243

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see240

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see236

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see228

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see227

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see203

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see201

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri