Icma.az
close
up
RU
Tramp Putin kimi düşünür: Liberal dünya nizamının sonu gəlibmi?

Tramp Putin kimi düşünür: Liberal dünya nizamının sonu gəlibmi?

Moderator.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"ABŞ-ın yeni strategiyası liberal dünya nizamına qısamaddətli zərbədir, yoxsa bu, yeni qlobal düzənin başlanğıcıdır?.."

Son üç il ərzində ABŞ və müttəfiqləri Rusiyanı beynəlxalq hüququ pozmaqda və liberal dünya nizamına meydan oxumaqda ittiham edib

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşrində dərc edilən məqalədə deyilir.

Müəllif qeyd edir ki, Donald Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışır, Ukraynanı qurban kimi tanımaqdan imtina edir və Vaşinqtonun xarici siyasətində ciddi dəyişikliklər edir. Bu dəyişikliklər liberal dünya nizamının süqutuna işarədir, yoxsa sadəcə müvəqqəti siyasi kurs dəyişikliyidir? Məqalədə bu suala aydınlıq gətirilib.

Liberal dünya nizamı nədir və niyə təhdid altındadır?

Liberal dünya nizamı beynəlxalq hüquqa, suverenlik prinsiplərinə və ticarət azadlığına əsaslanan qlobal münasibətlər sistemidir. Bu nizam İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşıb, "soyuq müharibə"dən sonra isə ABŞ-ın liderliyi altında genişlənib.

BMT, NATO, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı və digər beynəlxalq təsidatlar bu sistemin əsas dayaqlarıdır. Qaydalara əsaslanan bu nizam dövlətlərarası problemlərin diplomatik yolla həllini, iqtisadi əməkdaşlığı və insan hüquqlarına hörməti təşviq edib.

Lakin 2014-cü ildə Rusiya Krımı işğal etdikdən və Ukraynada müharibəyə başladıqdan sonra Qərb onu bu nizamın əsas prinsiplərini pozmaqda günahlandırıb. 2022-ci ildə genişmiqyaslı işğaldan sonra ABŞ və müttəfiqləri Rusiyaya qarşı sərt sanksiyalar tətbiq edib və onu beynəlxalq təcrid vəziyyətinə salmağa çalışıb.

Trampın yeni siyasəti: ABŞ qaydalardan imtina edir?

Trampın hakimiyyətə qayıtması ilə ABŞ xarici siyasətində əsaslı dönüş yaranıb. Yeni administrasiya liberal dünya nizamının qorunmasını artıq prioritet saymır və ABŞ-ın milli maraqlarını ön plana çıxarır.

Dövlət katibi Marko Rubio bu nizamı "təhlükəli bir xülya" adlandırıb və bildirib ki, Vaşinqton bundan sonra müttəfiqləri üçün əlavə yük daşımaq istəmir. Trampın özü də ABŞ-ın Ukraynaya hədsiz dəstək verməsini tənqid edib və Rusiyaya qarşı yumşaq mövqe sərgiləyib.

Fevralın 24-də, Rusiya işğalının üçüncü ildönümündə, ABŞ BMT-də Rusiya təcavüzünü pisləyən qətnaməyə qarşı çıxıb və bunun əvəzinə "hər iki tərəfin itkilərinə görə təəssüf etdiyini" bildirən sənəd təqdim edib. Bu, Vaşinqtonun Rusiya ilə barışıq axtardığının açıq göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Bundan əlavə, Tramp administrasiyası Ukraynanın təbii sərvətləri üzərində nəzarət tələb edən bir müqavilə təklif edib. Bu, Ukraynanın müttəfiqləri arasında ciddi narahatlıq yaradıb və Avropa liderlərini ABŞ-ın yeni siyasətinə qarşı çıxmağa vadar edib.

Avropa və NATO narahatdır: Yeni Münhen razılaşması?

Fransa prezidenti Emmanuel Makron Vaşinqtona səfər edərək Trampı Avropanı və Ukraynanı tək qoymamağa çağırıb. Lakin Tramp ABŞ-ın Ukrayna müharibəsində "məsuliyyət daşımadığını" və bu məsələdə Avropanın daha çox yük götürməli olduğunu bildirib.

Bir çox ekspertlər Trampın Rusiya ilə yaxınlaşmasını 1938-ci ildə Hitlerin təcavüzünə güzəştə gedən Münhen razılaşmasına bənzədir. Digərləri isə bunu 1945-ci il Yalta konfransına oxşadır, burada ABŞ, SSRİ və Britaniya Avropanı təsir dairələrinə bölüb.

Liberal nizamın taleyi: Hər şey Ukraynadan asılıdır?

ABŞ-ın yeni siyasəti liberal dünya nizamının əsas dayaqlarını sarsıdır. Lakin bəzi ekspertlər bu nizamın hələ tam süquta uğramadığını düşünür.

"Atlantic Council" mərkəzinin eksperti Şelbi Maqid bildirir ki, ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalar hələ də qüvvədədir və Tramp administrasiyası onların yalnız müharibə bitdikdən sonra ləğv olunacağını açıqlayıb.

Bu baxımdan liberal dünya nizamının gələcəyi əsasən Ukrayna müharibəsinin necə başa çatacağından asılı olacaq. Əgər Qərb Ukraynanı müdafiə etməyə davam etsə və Rusiya geri çəkilməyə məcbur olsa, bu nizam güclənə bilər.

Ancaq əgər ABŞ və digər Qərb ölkələri Ukraynanı dəstəkləməkdən imtina etsə, bu, liberal dünya nizamının süqutunu sürətləndirə bilər. Hazırda əsas sual budur: ABŞ-ın yeni strategiyası liberal dünya nizamına qısamüddətli bir zərbədir, yoxsa bu, yeni qlobal düzənin başlanğıcıdır?

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:187
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 26 Fevral 2025 19:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri