Icma.az
close
up
RU
Tramp Putin kimi düşünür: Liberal dünya nizamının sonu gəlibmi?

Tramp Putin kimi düşünür: Liberal dünya nizamının sonu gəlibmi?

Moderator.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"ABŞ-ın yeni strategiyası liberal dünya nizamına qısamaddətli zərbədir, yoxsa bu, yeni qlobal düzənin başlanğıcıdır?.."

Son üç il ərzində ABŞ və müttəfiqləri Rusiyanı beynəlxalq hüququ pozmaqda və liberal dünya nizamına meydan oxumaqda ittiham edib

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşrində dərc edilən məqalədə deyilir.

Müəllif qeyd edir ki, Donald Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışır, Ukraynanı qurban kimi tanımaqdan imtina edir və Vaşinqtonun xarici siyasətində ciddi dəyişikliklər edir. Bu dəyişikliklər liberal dünya nizamının süqutuna işarədir, yoxsa sadəcə müvəqqəti siyasi kurs dəyişikliyidir? Məqalədə bu suala aydınlıq gətirilib.

Liberal dünya nizamı nədir və niyə təhdid altındadır?

Liberal dünya nizamı beynəlxalq hüquqa, suverenlik prinsiplərinə və ticarət azadlığına əsaslanan qlobal münasibətlər sistemidir. Bu nizam İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşıb, "soyuq müharibə"dən sonra isə ABŞ-ın liderliyi altında genişlənib.

BMT, NATO, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı və digər beynəlxalq təsidatlar bu sistemin əsas dayaqlarıdır. Qaydalara əsaslanan bu nizam dövlətlərarası problemlərin diplomatik yolla həllini, iqtisadi əməkdaşlığı və insan hüquqlarına hörməti təşviq edib.

Lakin 2014-cü ildə Rusiya Krımı işğal etdikdən və Ukraynada müharibəyə başladıqdan sonra Qərb onu bu nizamın əsas prinsiplərini pozmaqda günahlandırıb. 2022-ci ildə genişmiqyaslı işğaldan sonra ABŞ və müttəfiqləri Rusiyaya qarşı sərt sanksiyalar tətbiq edib və onu beynəlxalq təcrid vəziyyətinə salmağa çalışıb.

Trampın yeni siyasəti: ABŞ qaydalardan imtina edir?

Trampın hakimiyyətə qayıtması ilə ABŞ xarici siyasətində əsaslı dönüş yaranıb. Yeni administrasiya liberal dünya nizamının qorunmasını artıq prioritet saymır və ABŞ-ın milli maraqlarını ön plana çıxarır.

Dövlət katibi Marko Rubio bu nizamı "təhlükəli bir xülya" adlandırıb və bildirib ki, Vaşinqton bundan sonra müttəfiqləri üçün əlavə yük daşımaq istəmir. Trampın özü də ABŞ-ın Ukraynaya hədsiz dəstək verməsini tənqid edib və Rusiyaya qarşı yumşaq mövqe sərgiləyib.

Fevralın 24-də, Rusiya işğalının üçüncü ildönümündə, ABŞ BMT-də Rusiya təcavüzünü pisləyən qətnaməyə qarşı çıxıb və bunun əvəzinə "hər iki tərəfin itkilərinə görə təəssüf etdiyini" bildirən sənəd təqdim edib. Bu, Vaşinqtonun Rusiya ilə barışıq axtardığının açıq göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Bundan əlavə, Tramp administrasiyası Ukraynanın təbii sərvətləri üzərində nəzarət tələb edən bir müqavilə təklif edib. Bu, Ukraynanın müttəfiqləri arasında ciddi narahatlıq yaradıb və Avropa liderlərini ABŞ-ın yeni siyasətinə qarşı çıxmağa vadar edib.

Avropa və NATO narahatdır: Yeni Münhen razılaşması?

Fransa prezidenti Emmanuel Makron Vaşinqtona səfər edərək Trampı Avropanı və Ukraynanı tək qoymamağa çağırıb. Lakin Tramp ABŞ-ın Ukrayna müharibəsində "məsuliyyət daşımadığını" və bu məsələdə Avropanın daha çox yük götürməli olduğunu bildirib.

Bir çox ekspertlər Trampın Rusiya ilə yaxınlaşmasını 1938-ci ildə Hitlerin təcavüzünə güzəştə gedən Münhen razılaşmasına bənzədir. Digərləri isə bunu 1945-ci il Yalta konfransına oxşadır, burada ABŞ, SSRİ və Britaniya Avropanı təsir dairələrinə bölüb.

Liberal nizamın taleyi: Hər şey Ukraynadan asılıdır?

ABŞ-ın yeni siyasəti liberal dünya nizamının əsas dayaqlarını sarsıdır. Lakin bəzi ekspertlər bu nizamın hələ tam süquta uğramadığını düşünür.

"Atlantic Council" mərkəzinin eksperti Şelbi Maqid bildirir ki, ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalar hələ də qüvvədədir və Tramp administrasiyası onların yalnız müharibə bitdikdən sonra ləğv olunacağını açıqlayıb.

Bu baxımdan liberal dünya nizamının gələcəyi əsasən Ukrayna müharibəsinin necə başa çatacağından asılı olacaq. Əgər Qərb Ukraynanı müdafiə etməyə davam etsə və Rusiya geri çəkilməyə məcbur olsa, bu nizam güclənə bilər.

Ancaq əgər ABŞ və digər Qərb ölkələri Ukraynanı dəstəkləməkdən imtina etsə, bu, liberal dünya nizamının süqutunu sürətləndirə bilər. Hazırda əsas sual budur: ABŞ-ın yeni strategiyası liberal dünya nizamına qısamüddətli bir zərbədir, yoxsa bu, yeni qlobal düzənin başlanğıcıdır?

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:209
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 26 Fevral 2025 19:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri