Icma.az
close
up
RU
Tramp Putin kimi düşünür: Liberal dünya nizamının sonu gəlibmi?

Tramp Putin kimi düşünür: Liberal dünya nizamının sonu gəlibmi?

Moderator.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"ABŞ-ın yeni strategiyası liberal dünya nizamına qısamaddətli zərbədir, yoxsa bu, yeni qlobal düzənin başlanğıcıdır?.."

Son üç il ərzində ABŞ və müttəfiqləri Rusiyanı beynəlxalq hüququ pozmaqda və liberal dünya nizamına meydan oxumaqda ittiham edib

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşrində dərc edilən məqalədə deyilir.

Müəllif qeyd edir ki, Donald Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışır, Ukraynanı qurban kimi tanımaqdan imtina edir və Vaşinqtonun xarici siyasətində ciddi dəyişikliklər edir. Bu dəyişikliklər liberal dünya nizamının süqutuna işarədir, yoxsa sadəcə müvəqqəti siyasi kurs dəyişikliyidir? Məqalədə bu suala aydınlıq gətirilib.

Liberal dünya nizamı nədir və niyə təhdid altındadır?

Liberal dünya nizamı beynəlxalq hüquqa, suverenlik prinsiplərinə və ticarət azadlığına əsaslanan qlobal münasibətlər sistemidir. Bu nizam İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşıb, "soyuq müharibə"dən sonra isə ABŞ-ın liderliyi altında genişlənib.

BMT, NATO, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı və digər beynəlxalq təsidatlar bu sistemin əsas dayaqlarıdır. Qaydalara əsaslanan bu nizam dövlətlərarası problemlərin diplomatik yolla həllini, iqtisadi əməkdaşlığı və insan hüquqlarına hörməti təşviq edib.

Lakin 2014-cü ildə Rusiya Krımı işğal etdikdən və Ukraynada müharibəyə başladıqdan sonra Qərb onu bu nizamın əsas prinsiplərini pozmaqda günahlandırıb. 2022-ci ildə genişmiqyaslı işğaldan sonra ABŞ və müttəfiqləri Rusiyaya qarşı sərt sanksiyalar tətbiq edib və onu beynəlxalq təcrid vəziyyətinə salmağa çalışıb.

Trampın yeni siyasəti: ABŞ qaydalardan imtina edir?

Trampın hakimiyyətə qayıtması ilə ABŞ xarici siyasətində əsaslı dönüş yaranıb. Yeni administrasiya liberal dünya nizamının qorunmasını artıq prioritet saymır və ABŞ-ın milli maraqlarını ön plana çıxarır.

Dövlət katibi Marko Rubio bu nizamı "təhlükəli bir xülya" adlandırıb və bildirib ki, Vaşinqton bundan sonra müttəfiqləri üçün əlavə yük daşımaq istəmir. Trampın özü də ABŞ-ın Ukraynaya hədsiz dəstək verməsini tənqid edib və Rusiyaya qarşı yumşaq mövqe sərgiləyib.

Fevralın 24-də, Rusiya işğalının üçüncü ildönümündə, ABŞ BMT-də Rusiya təcavüzünü pisləyən qətnaməyə qarşı çıxıb və bunun əvəzinə "hər iki tərəfin itkilərinə görə təəssüf etdiyini" bildirən sənəd təqdim edib. Bu, Vaşinqtonun Rusiya ilə barışıq axtardığının açıq göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Bundan əlavə, Tramp administrasiyası Ukraynanın təbii sərvətləri üzərində nəzarət tələb edən bir müqavilə təklif edib. Bu, Ukraynanın müttəfiqləri arasında ciddi narahatlıq yaradıb və Avropa liderlərini ABŞ-ın yeni siyasətinə qarşı çıxmağa vadar edib.

Avropa və NATO narahatdır: Yeni Münhen razılaşması?

Fransa prezidenti Emmanuel Makron Vaşinqtona səfər edərək Trampı Avropanı və Ukraynanı tək qoymamağa çağırıb. Lakin Tramp ABŞ-ın Ukrayna müharibəsində "məsuliyyət daşımadığını" və bu məsələdə Avropanın daha çox yük götürməli olduğunu bildirib.

Bir çox ekspertlər Trampın Rusiya ilə yaxınlaşmasını 1938-ci ildə Hitlerin təcavüzünə güzəştə gedən Münhen razılaşmasına bənzədir. Digərləri isə bunu 1945-ci il Yalta konfransına oxşadır, burada ABŞ, SSRİ və Britaniya Avropanı təsir dairələrinə bölüb.

Liberal nizamın taleyi: Hər şey Ukraynadan asılıdır?

ABŞ-ın yeni siyasəti liberal dünya nizamının əsas dayaqlarını sarsıdır. Lakin bəzi ekspertlər bu nizamın hələ tam süquta uğramadığını düşünür.

"Atlantic Council" mərkəzinin eksperti Şelbi Maqid bildirir ki, ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalar hələ də qüvvədədir və Tramp administrasiyası onların yalnız müharibə bitdikdən sonra ləğv olunacağını açıqlayıb.

Bu baxımdan liberal dünya nizamının gələcəyi əsasən Ukrayna müharibəsinin necə başa çatacağından asılı olacaq. Əgər Qərb Ukraynanı müdafiə etməyə davam etsə və Rusiya geri çəkilməyə məcbur olsa, bu nizam güclənə bilər.

Ancaq əgər ABŞ və digər Qərb ölkələri Ukraynanı dəstəkləməkdən imtina etsə, bu, liberal dünya nizamının süqutunu sürətləndirə bilər. Hazırda əsas sual budur: ABŞ-ın yeni strategiyası liberal dünya nizamına qısamüddətli bir zərbədir, yoxsa bu, yeni qlobal düzənin başlanğıcıdır?

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:202
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 26 Fevral 2025 19:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see363

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see340

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see279

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see273

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see270

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see269

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see263

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see256

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see253

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see249

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see241

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see238

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see236

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see235

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see228

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see224

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see208

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri