Tramp Putini Zəngəzur dəhlizi ilə “vurdu”, Rusiya üçün geri sayım başladı Yeni vəziyyət

Ötən gün Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın ABŞ-ın Zəngəzur dəhlizinə 100 illik nəzarət təklifinə cavabı maraqla qarşılandı. Paşinyan belə bir məsələnin hazırda müzakirə olunduğunu, lakin sadəcə Ermənistanın yurisdiksiya və suverenliyi daxilində qəbul edilə biləcəyini söylədi.

Maraqlıdır ki, təklifin səsləndirildiyi ilk gün Ermənistanın baş nazir administrasiyası buna sərt reaksiya vermiş, dərhal rədd etmişdi. Digər tərəfdən isə Rusiyanın bu məsələdə susqunluğu xüsusi diqqət çəkir. Dövlət Dumasının deputatı Konstantin Zatulin Bakı və Moskva arasındakı gərginliyin bu mövzudan qaynaqlandığını desə də, Kreml rəsmi müstəvidə dəhliz təklifinə heç bir münasibət bildirmir.

Rusiyanın susqunluğunun səbəbi nədir?

Globalinfo.az-a danışan Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, politoloq Xəyal Bəşirov deyib ki, bu məsələ Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirən maneəsiz gediş-gəlişi təmin etməyə yönəlib:

“Zəngəzur dəhlizinin açılması həm yüklərin, həm də insanların sərbəst hərəkətini təmin etmək məqsədi daşıyır. Azərbaycan üçün də məhz buna görə aktualdır. Dəhlizin açılması bir zərurətdir. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə bunun əhəmiyyətini vurğulayıb. Ermənistan istəsə də, istəməsə də Zəngəzur dəhlizi açılacaq. Lakin ümid edirik ki, bu proses iki ölkə arasında aparılan danışıqlar nəticəsində imzalanmış bəyanatlara əsasən, könüllü şəkildə və tərəflərin iradəsi ilə həllini tapacaq.

Vaşinqtonun dəhlizlə bağlı irəli sürdüyü təşəbbüsə Moskvanın cavab verməməsi həmin yolun nəzarətini öz üzərinə götürmək cəhdi olaraq qiymətləndirilir. Rusiyanın indiki susqunluğu isə əsasən Ukraynadakı hadisələrlə bağlıdır. Son dövrlərdə Ukraynada baş verənlər fonunda Ağ Evin Kremlə yanaşmasının dəyişdiyini və Avropa ilə eyni mövqeyə gəlməyə çalışdığını müşahidə edirik. Bu, əvvəllər göstərilən münasibətdən fərqli olaraq daha sərt və birgə yanaşmanın ortaya çıxmasına səbəb olub. Rusiyaya vaxt verilir və Ukrayna ilə razılaşma əldə etmək üçün masaya oturmaq tələb olunur. Razılaşma olmasa, ABŞ Rusiyanın bütün imkanlarını və rıçaqlarını məhdudlaşdırmaq üçün addımlar atacaq. Zəngəzur dəhlizi məsələsi də bu strateji təzyiqlərdən biri olacaq”.

Xəyal Bəşirov

Politoloq qeyd edib ki, Ağ Ev bu məsələdə Zəngəzur dəhlizinə birbaşa nəzarət istəyini ortaya qoymur:

“Əslində, bu, Rusiyanın Ukrayna mövzusunda ABŞ Prezidenti Donald Trampın gözlədiyi şəkildə hərəkət etməməsi ilə bağlıdır. Trampın məqsədi Moskvaya konkret bir mesaj göndərməkdir. Təsadüfi deyil ki, Rusiyaya 50 gün vaxt vermişdi. Əgər bu müddət ərzində müəyyən addımlar atılmazsa, ABŞ ona konkret tələblər irəli sürəcək. Vaşinqton İrəvan vasitəsilə Moskvanı Zəngəzur dəhlizi mövzusunda təzyiqə məruz qoyur.

ABŞ həm Cənubi Qafqazda, həm də Ukraynada Rusiyanı sıxışdırmaq üçün Zəngəzur dəhlizini bir “oyun” olaraq istifadə edir. Kremlin susqunluğu, həqiqətən də, onun çətin durumda olduğunu göstərir. Mövcud vəziyyətdə heç bir hərəkət etməyə hazır deyil və ya bu məsələdə seçilmiş susqunluğu strateji yanaşmadır. Rusiyanın bəzi nümayəndələri, məsələn, Zatulin kimilər, müəyyən mövqelərini ifadə edirlər, amma onların fikirləri heç vaxt ciddi qəbul edilməyib. Bunun səbəbi yanaşmalarının neytral olmaması və Rusiya dövlətinin maraqlarına uyğun gəlməməsidir. Elə şəxslərin səsləndirdikləri fikirlər, ümumiyyətlə, anti-Azərbaycan mövqeyindədir və birtərəfli yanaşmalarla təqdim edilir. Lakin Rusiyanın rəsmi mövqeyi deyil və həmin şəxslərin fərdi baxışlarını əks etdirir”.