TRAMP SABİQ NAZİRİ “XİLAS” ETDİ? ABŞ Ziya Məmmədov və Arif Əsgərovun adı hallanan istintaqı dayandırdı

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Kanadanın “Bombardier” şirkəti ilə bağlı Azərbaycandakı korrupsiya araşdırmasını rəsmi şəkildə dayandırıb.

Hurriyyet.az “Haqqin.az”a istinadla xəbər verir ki, bu araşdırmada Azərbaycanın sabiq nəqliyyat naziri Ziya Məmmədov və onun müavini, “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin keçmiş sədri Arif Əsgərovun adları hallanırdı.

Kanada mediasının məlumatına görə, “Bombardier” 2025-ci il aprelin 1-də ABŞ Ədliyyə Nazirliyindən bu barədə rəsmi bildiriş alıb. Şirkət həmin məktubun qəbul olunduğunu təsdiqləyib. Nazirlik açıqlamasında qeyd edir ki, “Azərbaycan və İndoneziyada dəmir yolu layihələri üzrə müqavilələrlə bağlı toplanmış məlumatlar nəzərə alınmaqla” istintaqın dayandırılması qərara alınıb.

İstintaq niyə dayandırıldı? – Trampın fərmanının rolu varmı?

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi istintaqın dayandırılmasının səbəblərini şərh etməkdən imtina edib. Maraqlıdır ki, 2025-ci ilin fevralında Prezident Donald Tramp ABŞ-ın xarici korrupsiyaya qarşı mübarizə qanunu – Xaricdə Korrupsiya Əleyhinə Qanunun (FCPA) tətbiqini dayandıran fərman imzalamışdı. Hələlik bu fərmanın “Bombardier” işi üzrə qərara təsiri olub-olmadığı rəsmi olaraq bəlli deyil.

“Bombardier”ə qarşı araşdırma ABŞ-da 2020-ci ildə, İndoneziyada isə 2021-ci ildə başlamışdı. İndoneziya xətti üzrə istintaq davam etsə də, Azərbaycanla bağlı xətt bağlanıb.

100 milyonluq rüşvət – Nazirlik tenderində gizli sxemlər

Xatırladaq ki, 2013-cü ildə Azərbaycan Nəqliyyat Nazirliyi və “Bombardier” arasında Bakı–Qazax–Böyük Kəsik dəmir yolu xətti üzrə siqnalizasiya sistemlərinin təchizatı ilə bağlı 350 milyon dollarlıq müqavilə imzalanıb. Layihəni “Bombardier”in İsveçdəki törəmə şirkəti – “Bombardier Transportation” həyata keçirib.

Araşdırmalar göstərib ki, bu məbləğin təxminən 100 milyon dolları ofşor vasitələrlə Azərbaycan rəsmilərinə “otkat” (geriödəniş) şəklində ötürülüb. İstintaq sənədlərində qeyd olunur ki, bu rüşvət sxemində “Trans Signal Rabitə” adlı yerli şirkət və “Multiserv Overseas Ltd” adlı ofşor vasitəçi istifadə olunub. Bu qurumun əsası Rusiya Dəmir Yollarının sabiq rəhbəri Vladimir Yakunin tərəfindən qoyulmuşdu. “Multiserv” həmçinin “Bombardier”in Rusiya, Monqolustan, Qazaxıstan və Türkmənistandakı layihələrində də şübhəli maliyyə əməliyyatlarında iştirak edib.

“Bombardier” bu tenderi qazanan “Trans Signal Rabitə”yə texniki avadanlıq – “Ebilock-950” sistemləri satıb. Sənədlərə əsasən, bu avadanlıqlar reallıqda olduğundan 5,5 dəfə baha qiymətə Azərbaycana təqdim olunub. Pul köçürmələri isə heç bir fiziki ünvanı və fəaliyyəti olmayan, Londonda qeydiyyatdan keçmiş ofşor şirkət vasitəsilə həyata keçirilib.

“Bombardier” rəhbərlərinə qarşı cinayət işi: İsveçdə bəraət, Kanadada araşdırma davam edir

Bu korrupsiya qalmaqalı ilə bağlı İsveçdə “Bombardier Transportation”un vitse-prezidenti Tomas Bimerə qarşı cinayət işi açılıb. Lakin Stokholm məhkəməsi 2021-ci ilin dekabrında onu bəraət qazandıraraq azad edib. Məhkəmə müdafiənin Bimerin sövdələşmənin korrupsiya komponentlərindən xəbərsiz olduğunu sübuta yetirdiyini bildirib.

Eyni zamanda, Kanada mediası bildirir ki, Dünya Bankı tərəfindən 2017-ci ildə başlanan araşdırma hələ də davam edir. Kanadanın hüquq-mühafizə orqanları isə “Bombardier”in İndoneziya aviaşirkəti “Garuda Airlines” ilə bağladığı təyyarə satış müqaviləsini araşdırmağa davam edir.

Belə görünür ki, ABŞ və İsveçdə aparılan istintaqlara, çoxsaylı sübutlara və ifşaedici araşdırmalara baxmayaraq, Azərbaycanın sabiq yüksək vəzifəli məmurları – Ziya Məmmədov və Arif Əsgərov – bu proseslərdən tam cəzasız çıxırlar. Hazırda nə Azərbaycanda, nə də beynəlxalq instansiyalarda onların bu korrupsiya qalmaqalına görə məsuliyyətə cəlb olunması gündəmdə deyil.