Tramp üçün əsrin müqaviləsi

“Danışıqlar aparmaq bacarığı ilə fəxr edən ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ukrayna ilə resurs sazişi bağlamaq ərəfəsindədir . Ancaq Tramp sövdələşdiyindən daha azını ala bilər” . 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, “Politico” nəşri belə yazır. 

Məqalədə qeyd edilir ki, Ukraynanın ehtimal olunan faydalı qazıntı ehtiyatlarının hesablamaları sovet dövründə köhnəlmiş tədqiqatlara əsaslanır və işlənmə perspektivləri və xərcləri nəzərə alınmır.

“Kağız üzərində ABŞ bu sövdələşmədən böyük qazanc əldə edəcək. Amma praktikada Ukraynanın mineral sərvətlərinin miqyası əsasən sirr olaraq qalır. Ölkədə 20 mindən çox kəşf edilmiş yataqlar və faydalı qazıntılar barədə məlumat verilsə də, onlardan yalnız 8 minə yaxını perspektivli kimi qiymətləndirilib. Bunların yarısından az hissəsi Rusiya Federasiyasının Ukraynaya genişmiqyaslı hərbi müdaxiləsindən əvvəl istismar edilib”, - “Politico” belə qeyd edir. 

Nəşr onu da bildirir ki, bu yataqların qiymətləndirilməsi ilk növbədə sovet dövründə 1960-1980-ci illərdə aparılan tədqiqatlara əsaslanır. Məlumatlar çox vaxt natamam olur, bütün ölkə boyu səpələnir və hələ də rəqəmsallaşdırılır. Üstəlik, Ukraynada hərbi vəziyyətin tətbiqindən sonra bu məlumatların əksəriyyəti məxfiləşdirilib. Hətta sonralar kəşfiyyat işləri qiymətli faydalı qazıntı yataqlarının olduğunu təsdiqləsə belə, onların hasilatı çoxlu vəsait və vaxt tələb edəcək:

“Nadir torpaq elementləri əslində o qədər nadir olmasa da, müxtəlif konsentrasiyalarda digər minerallarla qarışdırıldığı üçün onların çıxarılması və emal edilməsi çox baha başa gəlir. 

Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin məlumatına görə, Çin dünyada nadir torpaq minerallarının təxminən 90 faizini emal edir və tədarük zəncirinin bu mərhələsində inhisara yaxındır. Əksər nadir torpaq istehsalçıları, xüsusilə də ABŞ, mineralları emal etmək üçün öz nou-hau və ya infrastrukturuna malik olmadığı üçün Pekinə etibar edir”. 

“Politico” hesab edir ki, hətta ABŞ-nin sərmayəsi ilə belə, Ukraynada bu cür infrastrukturun inkişafı üçün illər lazım olacaq. Ola bilsin ki, sonda bu, emal üçün Çinə mineralların göndərilməsindən səmərəli olmayacaq. Həmçinin, məqalə müəllifinin fikrincə, ərazilərin minalardan və partlayıcı maddələrdən təmizlənməsinə 10 ildən çox vaxt apara biləcək milyardlarla dollar vəsaiti, eləcə də lazımi infrastrukturun bərpasını nəzərə almaq lazımdır. 

“S&P Global” tədqiqat şirkəti texniki problemlər və bununla bağlı xərclər səbəbindən Ukraynada nadir torpaq elementlərinin çıxarılmasının zərərli ola biləcəyini deyir.

“Trampla mineral sərvət arasında daha bir maneə var - bir neçə perspektivli yataqlar Rusiyanın işğal etdiyi ərazilərdə yerləşir. 

Perspektivli litium yataqları da cəbhə xəttində idi. Tramp Ukraynaya dəstəyi artıra və onun ərazilərini geri almasına kömək edə bilər. Ya da Rusiya diktatoru Vladimir Putinin Rusiyadan faydalı qazıntılar, o cümlədən işğal olunmuş minalanmış torpaqlar almaq təklifini qəbul edər. ABŞ Prezidenti üçün bu, əsrin müqaviləsi ola bilər və ya onu heç bir Amerika şirkətinin investisiya yatırmaq istəmədiyi bir sıra gəlirsiz mədənlərlə tərk edə bilər”, - deyə “Politico” yazır. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: ABŞ Tramp Ukrayna