Trampın diplomatik təşəbbüsləri: Cənubi Qafqazda Azərbaycanın geopolitik rolu

ABŞ prezidenti Donald Tramp, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılması istiqamətində səylərini ortaya qoyaraq, mətbuat konfransında münaqişənin həlli üçün diplomatik təşəbbüslərini açıqlayıb.

Fevralın 12-də Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə telefon danışığı keçirən Amerika lideri Donald Tramp, hər iki tərəfin sülhə doğru gedən yol üzrə anlaşma əlamətləri göstərdiyini qeyd edib. Bu açıqlamalar ABŞ-nin bu münaqişəyə müdaxilə etmə və sülh prosesində vasitəçilik etmə mövqeyini gücləndirir. Trampın Rusiya-Ukrayna müharibəsinin həlli üçün vasitəçilik etməyi təklif etməsi ABŞ-nin geopolitik müstəvidə nə dərəcədə təsirli rol oynadığını göstərmək məqsədi güdür. Lakin bu yanaşmanın effektivliyi çoxlu amillərdən asılıdır. Ən mühüm məsələlərdən biri, Amerikanın özü ilə əlaqəli olan daxili və beynəlxalq təzyiqlərdir. Avropa Birliyi və digər Qərb ölkələri ilə ortaq bir siyasət təklif etmək, Birlşmiş Ştatlar üçün müharibənin həlli məsələsində önəmli bir addım ola bilər, amma yalnız ABŞ-nin təkbaşına münaqişəni dayandırması real görünmür.

Lakin bu cür yanaşmaların nə qədər real və effektiv olduğu, geopolitik müstəvidəki dəyişikliklər və tərəflərin mövqelərinin sərtliyi nəzərə alındıqda, sual doğurur.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-ın suallarını cavablandıran politoloq İlyas Hüseynov bildirib ki, Trampla Putin arasında Səudiyyə Ərəbistanında baş tutacaq görüş ciddi maraq doğurur. Müsahibimiz hesab edir ki, toplantının əsas gündəliyi proseslərin nizamlanması ilə bağlı detalların müzakirəsi ilə bağlı olacaq. Lakin görüş yerinin Səudiyyə Ərəbistanı seçilməsi heç də təsadüfi addım deyil. Bu, görüş zamanı Yaxın Şərqdə baş verən proseslərin danışılacağı anlamına gəlir. İsrail-HƏMAS, İsrail-Hizbullah, İsrail-İran kimi kifayət qədər kəskin problematikaların müzakirəsi istiqamətində danışıqların aparılması da gözlənilən addımlar arasındadır".

İlyas Hüseynov: Bu tip müzakirələrdə yeni geopolitik reallıqlarla bağlı müxtəlif mülahizələr irəli sürülə bilər

Onun sözlərinə görə, bu danışıqların Cənubi Qafqaza nə dərəcədə təsir edəcəyi maraq doğurmaqdadır:

"Bu tip müzakirələrdə yeni geopolitik reallıqlarla bağlı müxtəlif mülahizələr irəli sürülə bilər. Ermənistanla Azərbaycan arasında imzalanması gözlənilən sülh müqaviləsinın perspektivləri, delimitasiya və demarkasiya məsələləri, kommunikasiya xətlərinin açılması uzun müddətdir ki, rəsmi Bakıyla İrəvan arasında siyasi gündəliyin əsasını təşkil edir. O cümlədən, Rusiyayla bağlı məsələlər və MDB-də gedən proseslər də detallı şəkildə analiz ediləcək mövzular sırasında ola bilər".

Politoloq bildirib ki, Azərbaycanın İsrailə bağlı həyata keçirdiyi siyasət balanslıdır. Buna görə də, görüşün nəticələri Azərbaycan üçün müsbət ola bilər:

"Azərbaycan İsrail ilə münasibətlərini inkişaf etdirərkən, həm də özünün regiondakı əsas strateji tərəfdaşları ilə münasibətləri qoruyub saxlamağa çalışır. Bu yanaşma, Azərbaycanın geopolitik mövqeyini gücləndirmək və müxtəlif güc mərkəzləri arasında balans yaratmaq məqsədini güdür. Buna görə də, Trampın Səudiyyə Ərəbistanında keçirəcəyi görüşün nəticələri Azərbaycan üçün müsbət ola bilər, çünki bu, regiondakı sabitlik və təhlükəsizlik məsələlərində Azərbaycanın rolunu daha da möhkəmləndirə bilər. Bu cür diplomatik təşəbbüslər Azərbaycanın beynəlxalq arenada daha güclü bir mövqe tutmasına imkan verə bilər, həmçinin Azərbaycan üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yaradaraq, mövcud münaqişələrdə daha fəal iştirak etməsinə şərait yarada bilər".

Əli Hüseynov