TÜRK DÜNYASINDA STRATEJİ BİRLİK ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2026-cı il iyulun 31-də Qırğızıstan Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri və səfər çərçivəsində Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarov ilə keçirdiyi görüşdən sonra mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin inkişafında yeni strateji mərhələnin başlandığını nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər yalnız iki dost və qardaş ölkə arasında əməkdaşlığın cari vəziyyətini deyil, eyni zamanda Türk dünyasının inteqrasiyası, regional təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişafı və beynəlxalq münasibətlər sistemində formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar baxımından mühüm siyasi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident cənab İlham Əliyev bəyanatında vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər son illər ərzində dinamik inkişaf edərək keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlmişdir. Dövlətlər arasında mövcud olan qarşılıqlı etimad, səmimi dostluq və qardaşlıq münasibətləri artıq müttəfiqlik səviyyəsinə çatmışdır. Bu, dövlətlərarası əməkdaşlığın ən yüksək forması olmaqla yanaşı, tərəflərin bir-birinin milli maraqlarına hörmətlə yanaşdığını, beynəlxalq məsələlərdə ortaq mövqedən çıxış etdiyini və gələcək inkişafı vahid strateji baxış əsasında qurduğunu göstərir.

Dövlət başçısı qeyd etdi ki, son illər ərzində Azərbaycan və Qırğızıstan prezidentləri arasında intensiv siyasi dialoq formalaşmış, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyəti və imzalanmış mühüm sənədlər əməkdaşlığın institusional əsaslarını daha da möhkəmləndirmişdir. Bu gün iki ölkə arasında əlaqələr siyasi sahə ilə məhdudlaşmır, iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, enerji, təhsil, elm, mədəniyyət və humanitar əməkdaşlıq istiqamətlərində də ardıcıl şəkildə inkişaf edir.

Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirildi. Bu baxımdan Azərbaycan–Qırğızıstan İnkişaf Fondunun nizamnamə kapitalının artırılması ilə bağlı qəbul edilən qərar xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısı bildirdi ki, fond vasitəsilə sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika, infrastruktur və digər sahələrdə birgə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, sahibkarlığın inkişafı və məşğulluğun artırılması üçün geniş imkanlar yaranacaq. Bu qərar iki ölkənin iqtisadi əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsinə, qarşılıqlı investisiyaların artmasına və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə mühüm töhfə verəcək.

Bəyanatda nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlığın perspektivlərinə də xüsusi diqqət yetirildi. Prezident cənab İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi irimiqyaslı nəqliyyat və infrastruktur layihələri ölkəmizi Avrasiyanın mühüm tranzit və logistika mərkəzlərindən birinə çevirmişdir. Xüsusilə Orta Dəhlizin beynəlxalq əhəmiyyətinin artdığı indiki şəraitdə Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələrinin Avropa bazarlarına çıxışı üçün etibarlı və təhlükəsiz marşrut təqdim edir. Bu baxımdan Qırğızıstan ilə nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi təkcə iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə regionun iqtisadi inkişafı və ticarət əlaqələrinin genişlənməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Prezident cənab İlham Əliyev çıxışında Türk Dövlətləri Təşkilatının fəaliyyətinə də xüsusi toxunaraq bildirdi ki, ortaq tarix, dil, mədəniyyət və milli-mənəvi dəyərlər Türk dövlətlərini birləşdirən əsas amillərdir. Bununla yanaşı, müasir dövrdə iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat layihələri və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət Türk dünyasının inteqrasiyasını daha da sürətləndirir. Azərbaycan bu prosesdə təşəbbüskar dövlət kimi çıxış edir və Türk Dövlətləri Təşkilatının beynəlxalq nüfuzunun artmasına mühüm töhfələr verir.

Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində daim bir-birinin mövqeyini dəstəkləyir. BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda nümayiş etdirilən həmrəylik dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə hörmətin bariz nümunəsidir. Bu qarşılıqlı dəstək regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə, eləcə də çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verir.

Prezident cənab İlham Əliyev bəyanatında işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma işlərinə də toxundu. O, Qırğızıstanın Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən quruculuq prosesinə verdiyi dəstəyi yüksək qiymətləndirərək bunu iki qardaş xalq arasında həmrəyliyin və qarşılıqlı etimadın bariz nümunəsi kimi dəyərləndirdi. Ağdam şəhərində inşa edilmiş Aykol Manas adına məktəb dostluğun və Türk dünyasının birliyinin rəmzi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Səfər çərçivəsində əldə olunmuş razılaşmalar və imzalanmış sənədlər göstərir ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında əməkdaşlıq gələcəkdə daha da genişlənəcək. Xüsusilə sənaye kooperasiyası, rəqəmsal texnologiyalar, yaşıl enerji, kənd təsərrüfatı, su ehtiyatlarının idarə olunması, turizm, təhsil və innovasiya sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi iki ölkənin iqtisadi potensialının daha səmərəli reallaşdırılmasına xidmət edəcək.

Prezident cənab İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş, təşəbbüskar dövlət və regional əməkdaşlığın aparıcı iştirakçılarından biridir. Ölkəmizin həyata keçirdiyi müstəqil və praqmatik xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında strateji körpü rolunu daha da möhkəmləndirmiş, Türk dünyasının siyasi və iqtisadi inteqrasiyasında aparıcı mövqe qazanmışdır.

Qırğızıstana dövlət səfəri zamanı səsləndirilən siyasi mesajlar göstərdi ki, Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin gələcəyi qarşılıqlı etimad, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq və ortaq strateji maraqlar üzərində qurulur. Bu münasibətlər yalnız ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafına deyil, həm də Türk dünyasının həmrəyliyinin güclənməsinə, Orta Dəhlizin beynəlxalq əhəmiyyətinin artmasına, regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə və Avrasiya məkanında yeni əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına mühüm töhfə verir.

Prezident cənab İlham Əliyevin bu səfəri və mətbuata verdiyi bəyanat bir daha təsdiq etdi ki, Azərbaycan qlobal və regional proseslərdə fəal iştirak edən, təşəbbüsləri ilə beynəlxalq əməkdaşlığa yeni məzmun qazandıran, Türk dünyasının birliyini və ortaq maraqlarını ardıcıl şəkildə müdafiə edən nüfuzlu dövlətdir. Bu siyasət ölkəmizin beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirir, regionda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini.