Türk General: Suriyadakı yeni nizamın baş aktoru Türkiyə olacaq

Yücel Karauz: Türkiyə Suriya məsələsində hesabat verən deyil, hesab soruşan aktor mövqeyindədir

Yaxın Şərqdə və xüsusilə Suriya böhranı fonunda baş verən geosiyasi dəyişikliklər Türkiyənin xarici siyasətdə tutduğu mövqeni daha aydın və müəyyənedici hala gətirib. Bu kontekstdə Türkiyə Xarici İşlər Naziri Hakan Fidanın açıqlamaları yalnız mövcud vəziyyətin qiymətləndirilməsi deyil, eyni zamanda Türkiyənin mövqeyinin açıq bəyanı kimi diqqət çəkir.

Türkiyə XİN rəhbəri Hakan Fidan deyib ki, “Türkiyə diplomatiyası Suriyada tarixin doğru tərəfində dayandı və bu prosesdən alnıaçıq çıxdı. Nazir vurğulayıb ki, son 15 ildə Türkiyə Suriya məsələsində tarixin ən çətin sınaqlarından birindən keçib: “Bu prosesin siyasi və iqtisadi bədəlini ödədik, lakin insanlıq ləyaqətindən güzəştə getmədik. Bu müddətdə bizi tək qoydular, bir çox ölkə terror təşkilatları ilə taktiki əməkdaşlıqlar etdi. Amma biz öz istiqamətimizdən yayınmadıq”.

Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş Hərbi Attaşesi, ehtiyatda olan general Yücel Karauz Sherg.az-a açıqlamasında Hakan Fidanın Yaxın Şərq və Suriya ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərin yeni dövrün başlanğıcı baxımından olduqca əhəmiyyətli olduğunu vurğulayıb:

"Bu açıqlamalar Türkiyənin mövqeyini, davranış modelini və hadisələrə baxış bucağını aydın şəkildə ortaya qoyur və çox açıq mesajlar ehtiva edir. Verilən mesajlar bir-birindən fərqli, lakin son dərəcə fundamental dörd-beş əsas sütuna əsaslanır. 

Birinci əsas məqam “tarixin doğru tərəfində durduq” vurğusudur. Bu ifadə Türkiyənin Suriya siyasətini beynəlxalq hüquq çərçivəsində, humanitar dəyərlərə söykənərək, dostluq və qardaşlıq münasibətləri əsasında və ikili standartlara yol vermədən formalaşdırdığını göstərir. “Tarixin doğru tərəfi” məhz bu prinsipial duruşu ifadə edir.

İkinci məqam “yalnız buraxıldıq” ifadəsidir.Suriya sahəsində qurulan ittifaqlarda, başda ABŞ olmaqla bəzi dövlətlər ikili standart tətbiq edib, hətta taktiki məqsədlərlə terror təşkilatları ilə əməkdaşlığa gediblər. Bu isə Türkiyəni müttəfiqlərindən asılı olmayan müstəqil və strateji siyasət yürütməyə məcbur edib. Məhz bu səbəbdən Türkiyə müəyyən dövrlərdə tək qalıb. Buna baxmayaraq, müdafiə sənayesi sahəsində yeniliklər, sərhəddənkənar əməliyyatlar və Rusiya, İran, eləcə də Ərəb dünyası ilə çoxqatlı diplomatiya yolu ilə ardıcıl və prinsipial xətt qorunub. Bu xətt davam etdirilir".

General üçüncü sütunun “siyasi və iqtisadi bədəl ödədik” fikri olduğunu söyləyib:

"Türkiyənin üzərinə düşən ağır qaçqın yükü, miqrantların durumu, iqtisadi xərclər və artan təhlükəsizlik riskləri ölkəyə ciddi zərərlər vurdu. Türkiyə bu üç sahədə də böyük bədəl ödəyib. “İnsan ləyaqətindən əsla güzəştə getmədik” vurğusu isə bu bədəllərin etik və tarixi məsuliyyət şüuru ilə qəbul edildiyini göstərir.

Dördüncü əsas sütun “zəfərlə çıxdıq” ifadəsidir. Bu, artıq yeni mərhələyə keçidi simvolizə edir. Türkiyə haqlı olduğunu sübut edib və nəticə əldə edib. Hüquq çərçivəsində, ikili standartlara yol vermədən aparılan siyasət nəticəsində yeni bir mərhələ başlayıb. Bu, eyni zamanda Türkiyənin Suriya sərhədlərini effektiv şəkildə nəzarətdə saxladığını, PKK/YPG-nin Aralıq dənizinə çıxış ssenarisinin qarşısının alındığını, Türkiyənin Suriya sahəsində vazkeçilməz aktora çevrildiyini və normallaşma ilə yenidənqurma prosesində masada qalıcı olduğunu göstərir. Nəticə etibarilə, Türkiyə mənəvi dəyərləri, insan ləyaqətini və mülki əhalini ön planda tutan, təhlükəsizlik və terrorla mübarizəni fasiləsiz davam etdirən, diplomatik baxımdan tək qalsa belə yolundan dönməyən, həm meydanda, həm də masada qazanan ölkədir". 

Keçmiş atteşe gələcək normallaşma və yenidənqurma prosesində də Türkiyənin masada olacağını bildirib: 

"Türkiyə artıq Suriya məsələsində hesabat verən deyil, hesab soruşan və istiqamət verən aktor mövqeyindədir. Bu mövqeyi başda ABŞ olmaqla bir çox dövlət də qəbul və etiraf edir. Suriyada Türkiyənin qəbul etmədiyi heç bir həll yolunun zorla tətbiqi mümkün deyil. Suriya vahid dövlət, vahid bayraq, vahid ordu və bütöv bir struktur olaraq qalmalıdır. Suriyadakı yeni nizamın baş aktoru Türkiyə olacaq".