Türkiyə S 400 dən imtina edəcəkmi? Qərbin şərti, Rusiyanın reaksiyası, Ankaranın dilemması

Ankara ABŞ-nin F-35 qırıcılarının istehsalı və tədarükü proqramına qayıtmaq istəyirsə, Rusiyanın S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərindən qurtulmalıdır.

Bu sözləri ABŞ-nin Ankaradakı səfiri Tom Barrak deyib.

“Vaşinqton və Ankara Türkiyənin F-35 proqramına yenidən qoşulmaq istəyi ilə bağlı danışıqlar aparır. ABŞ qanunlarına görə, Türkiyə F-35 proqramına qayıtmaq üçün artıq S-400 sistemlərini işlədə və ya sahib ola bilməz”, – o bildirib.

Bəs görəsən, Türkiyənin S-400-dən imtinası nə dərəcədə real görünür və Ankara bu addımı atsaydı, regiondakı güc balansı necə dəyişərdi?

Türkiyənin S-400-dən imtinası, ilk baxışda, Vaşinqtonun şərtlərini yumşaltmaq və F-35 proqramına qayıdışı sürətləndirmək üçün rasional addım kimi görünə bilər. Lakin Ankara üçün bu məsələ sadəcə texniki hərbi sistem seçimi deyil, strateji müttəfiqlər arasında özünün “müstəqil oyunçu” statusunu qorumaq mübarizəsidir.

Ümumiyyətlə, S-400-lər təkcə silah sistemi deyil. Onlar Türkiyənin 2016-cı il çevriliş cəhdindən sonra Qərbə olan etimad krizisinin simvoluna çevrilib. Ankara geri addım atarsa, bu, həm daxili siyasətdə “strateji məğlubiyyət”, həm də Qərbin diktəsinə tabe olmaq kimi görünə bilər. Hakimiyyət belə imic itkisinə getmək istəmir.

Belə məqamda, məsələn, Türkiyə S-400-ləri aktivləşdirmədən saxlaya, onları üçüncü ölkəyə ötürmək, yaxud ABŞ-ın nəzarəti altında “tətbiq olunmayan inventar” statusuna salmaq kimi mexanizmlər təklif edə bilər. Bu, imtina deyil, “şərti dondurma” ola bilər.

Digər tərəfdən, Əgər Ankara həqiqətən S-400-dən imtina etsə, bu addım regionda bir neçə ciddi nəticə yaradacaq. Məsələn, Türkiyə-NATO xətti tam bərpa olunacaq.

Bu, NATO-nun Şərq qanadında Türkiyəni yenidən mərkəzi aktyora çevirər, xüsusən Qara dəniz təhlükəsizliyi və Orta Şərq əməliyyatları baxımından. ABŞ-nin Ankaraya hərbi texnologiya transferi sürətlənər.

Üstəlik, Rusiya-Türkiyə münasibətləri soyuyacaq. Çünki S-400 Moskva ilə Ankara arasındakı ən böyük strateji körpülərdən biri idi. Bundan imtina enerji layihələrinə təzyiq, Suriya və Qafqazda koordinasiyanın pozulması, Moskvanın Türkiyəyə qarşı daha sərt addımlar atması kimi nəticələr verə bilər.

Elmar

Gununsesi.info