Icma.az
close
up
RU
Türkiyə üçün çətin vəziyyət: 35 min əsgər göndərilib İsrail əngəlləyə bilər

Türkiyə üçün çətin vəziyyət: 35 min əsgər göndərilib İsrail əngəlləyə bilər

GlobalInfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

“Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) dövlətçilik iddiası tamamilə Türkiyənin himayəsinə əsaslanır. Təxminən 35 min türk əsgəri orada yerləşdirilib. Yəni  diplomatik baxımdan tanınmayan ölkə Ankaradan dəstəklənir”.

Bu sözləri Globalinfo.az-a politoloq Rüstəm Tağızadə deyib.

O, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın son bəyanatlarında səsləndirdiyi fikirlərə diqqət çəkib:

“Ərdoğan çıxışlarında Ankaranın öhdəliyini vurğulayır. Ümumiyyətlə, Şimali Kiprin müstəqilliyi yeni bir millətin meydana çıxması deyil, bu, onun Türkiyənin güc proyeksiyasından ayrılmaz olduğuna dair bir baxışıdır”.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) himayəsi altında göstərilən səylər, o cümlədən, Kiprin türk liderləri tərəfindən rədd edilən Cenevrə danışıqları, Yunan Kipri və Avropa İttifaqı (Aİ) tərəfindən bəyənilən federasiya ideyası və ŞKTR-nın iki dövlətli nəticə variantları arasında seçim üzərində qurulub.

Müstəqil Şimali Kiprin Türkiyənin nəzarətdən imtina istəyi, həmçinin Yunan Kipri ilə Aİ-nin razılığı olmadan BMT və ittifaqa üzvlük yolu etibarlı deyil. Praktiki baxımdan, ŞKTR-nin “müstəqilliyi” məsələsi sadəcə Ankara tərəfindən dəstəklənir, beynəlxalq səviyyədə isə “qanuni uydurma” kimi görülür. Şimali Kiprin həqiqi suverenliyə doğru hər hansı bir addımı Türkiyənin öz strateji hesabında dramatik dəyişiklik tələb edir. Buraya Yunan Kipri də daxildir.

Paralel olaraq Cənubi Kipr Respublikası İsraillə təhlükəsizlik əlaqələrini dərinləşdirib, radar qurğularına, birgə təlimlərə ev sahibliyi edir. Məlumata görə, adanın yunanlarda olan hissəsi İsrailin hava və dəniz əməliyyatları üçün logistika mərkəzi rolunu oynayır. Cənubi Kiprin bu “militarizasiyası” Ankaranın nöqteyi-nəzərindən bir sıra problemlər yaradır”.


Rüstəm Tağızadə

Politoloq əlavə edib ki, Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizində hərəkət edən enerji və ticarət gəmiləri Kipr limanlarının əhatə dairəsindən keçir:

“İsrailin orada müşahidə radarları və raket batareyaları var. Nəticədə Türkiyə dəniz qüvvələrinin hərəkətlərini izləyə və potensial olaraq əngəlləyə bilər. Ankaranın özünün strateji “hinterlandı” hesab etdiyi sularda hərəkət azadlığına xələl gəlməsi ehtimalı var.

İsrail-Kipr hərbi əməkdaşlığı, cənub hökumətinin federal birləşmə təkliflərinə müqavimət göstərməyə olan inamını gücləndirir. Yunan Kipri İsraillə, hətta ABŞ-la təhlükəsizlik göyərtəsini birləşdirməklə, danışıqlardakı mövqeyini sərtləşdirə bilər. Beləliklə, ŞKTR-na daha geniş muxtariyyət verə biləcək hər hansı bir nizamlanma ehtimalı daha da azalacaq. Həmçinin, Böyük Britaniyanın Cənubi  Kiprə olan dəstəyini də unutmamaq lazımdır. İsrail üçün Cənubi Kipr çox önəmlidir. Çünki Livandakı “Hizbullah” qruplaşmasına nəzarət etmək Təl-Əvivə geosiyasi cəhətdən fayda verir.

Kipr-İsrail əlaqələri, Türkiyənin dəniz ambisiyalarını və karbohidrogen kəşfiyyatlarını məhdudlaşdırmağa çalışan Yunanıstan və Misir də daxil olmaqla, Şərqi Aralıq dənizi təhlükəsizlik arxitekturasının bir hissəsini təşkil edir. Ankara üçün bu, diplomatik mühasirəyə bərabərdir. İsrailin Kiprdəki mövcudluğu koalisiyanı möhkəmləndirir. Nəticədə Türkiyənin öz enerji hüquqlarını müdafiə etmək və ya Kipr türkləri üçün əlverişli şərtlərlə nizamlanmaya nail olmaq prosesində vasitəçi rolu oynamaq səyləri çətinləşir”.

Politoloqun sözlərinə görə, hazırkı rəqabət Şimali Kiprin müstəqilliyi məsləsini və Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizindəki vəziyyətini tezliklə dəyişməyəcək:

“Şimali Kipr beynəlxalq aləmdə daha genişmiqyaslı tanınmaya nail olmadan türk ordusundan və subsidiyalarından asılı vəziyyətdə qalacaq. İsrailin cənubdakı dayağı Lefkoşa və Qüdsün qarşılıqlı fayda gördüyü, həmçinin Vaşinqtonun Kiprə regional strategiyasının dayağı kimi baxdığı müddətdə proses belə davam edəcək.

Türkiyə Şimali Kiprin müstəqil olmasına çalışır, lakin bu istiqamətdə aparılan müzakirələr davam edəcək. Müşahidə olunan yüksək “stavka”lı bu oyunda Kipr həm simvol, həm də şahmat parçası olaraq qalır. Onun bölünməsi, geosiyasətdə suverenliyin çox vaxt xarici güclərin hesablamalarının cəmindən daha az hüquqi fakt olduğunu xatırladır”.

Qeyd edək ki, Şimali Kipr Türk Respublikasının müstəqlliyi 1983-cü ildə elan edilib.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:187
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 07 May 2025 20:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see307

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see305

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see305

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see300

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see281

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see281

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see281

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see266

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see262

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see258

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see253

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see252

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see252

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see246

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see244

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see234

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see230

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see222

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri