Icma.az
close
up
RU
Türkiyə üçün çətin vəziyyət: 35 min əsgər göndərilib İsrail əngəlləyə bilər

Türkiyə üçün çətin vəziyyət: 35 min əsgər göndərilib İsrail əngəlləyə bilər

GlobalInfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

“Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) dövlətçilik iddiası tamamilə Türkiyənin himayəsinə əsaslanır. Təxminən 35 min türk əsgəri orada yerləşdirilib. Yəni  diplomatik baxımdan tanınmayan ölkə Ankaradan dəstəklənir”.

Bu sözləri Globalinfo.az-a politoloq Rüstəm Tağızadə deyib.

O, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın son bəyanatlarında səsləndirdiyi fikirlərə diqqət çəkib:

“Ərdoğan çıxışlarında Ankaranın öhdəliyini vurğulayır. Ümumiyyətlə, Şimali Kiprin müstəqilliyi yeni bir millətin meydana çıxması deyil, bu, onun Türkiyənin güc proyeksiyasından ayrılmaz olduğuna dair bir baxışıdır”.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) himayəsi altında göstərilən səylər, o cümlədən, Kiprin türk liderləri tərəfindən rədd edilən Cenevrə danışıqları, Yunan Kipri və Avropa İttifaqı (Aİ) tərəfindən bəyənilən federasiya ideyası və ŞKTR-nın iki dövlətli nəticə variantları arasında seçim üzərində qurulub.

Müstəqil Şimali Kiprin Türkiyənin nəzarətdən imtina istəyi, həmçinin Yunan Kipri ilə Aİ-nin razılığı olmadan BMT və ittifaqa üzvlük yolu etibarlı deyil. Praktiki baxımdan, ŞKTR-nin “müstəqilliyi” məsələsi sadəcə Ankara tərəfindən dəstəklənir, beynəlxalq səviyyədə isə “qanuni uydurma” kimi görülür. Şimali Kiprin həqiqi suverenliyə doğru hər hansı bir addımı Türkiyənin öz strateji hesabında dramatik dəyişiklik tələb edir. Buraya Yunan Kipri də daxildir.

Paralel olaraq Cənubi Kipr Respublikası İsraillə təhlükəsizlik əlaqələrini dərinləşdirib, radar qurğularına, birgə təlimlərə ev sahibliyi edir. Məlumata görə, adanın yunanlarda olan hissəsi İsrailin hava və dəniz əməliyyatları üçün logistika mərkəzi rolunu oynayır. Cənubi Kiprin bu “militarizasiyası” Ankaranın nöqteyi-nəzərindən bir sıra problemlər yaradır”.


Rüstəm Tağızadə

Politoloq əlavə edib ki, Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizində hərəkət edən enerji və ticarət gəmiləri Kipr limanlarının əhatə dairəsindən keçir:

“İsrailin orada müşahidə radarları və raket batareyaları var. Nəticədə Türkiyə dəniz qüvvələrinin hərəkətlərini izləyə və potensial olaraq əngəlləyə bilər. Ankaranın özünün strateji “hinterlandı” hesab etdiyi sularda hərəkət azadlığına xələl gəlməsi ehtimalı var.

İsrail-Kipr hərbi əməkdaşlığı, cənub hökumətinin federal birləşmə təkliflərinə müqavimət göstərməyə olan inamını gücləndirir. Yunan Kipri İsraillə, hətta ABŞ-la təhlükəsizlik göyərtəsini birləşdirməklə, danışıqlardakı mövqeyini sərtləşdirə bilər. Beləliklə, ŞKTR-na daha geniş muxtariyyət verə biləcək hər hansı bir nizamlanma ehtimalı daha da azalacaq. Həmçinin, Böyük Britaniyanın Cənubi  Kiprə olan dəstəyini də unutmamaq lazımdır. İsrail üçün Cənubi Kipr çox önəmlidir. Çünki Livandakı “Hizbullah” qruplaşmasına nəzarət etmək Təl-Əvivə geosiyasi cəhətdən fayda verir.

Kipr-İsrail əlaqələri, Türkiyənin dəniz ambisiyalarını və karbohidrogen kəşfiyyatlarını məhdudlaşdırmağa çalışan Yunanıstan və Misir də daxil olmaqla, Şərqi Aralıq dənizi təhlükəsizlik arxitekturasının bir hissəsini təşkil edir. Ankara üçün bu, diplomatik mühasirəyə bərabərdir. İsrailin Kiprdəki mövcudluğu koalisiyanı möhkəmləndirir. Nəticədə Türkiyənin öz enerji hüquqlarını müdafiə etmək və ya Kipr türkləri üçün əlverişli şərtlərlə nizamlanmaya nail olmaq prosesində vasitəçi rolu oynamaq səyləri çətinləşir”.

Politoloqun sözlərinə görə, hazırkı rəqabət Şimali Kiprin müstəqilliyi məsləsini və Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizindəki vəziyyətini tezliklə dəyişməyəcək:

“Şimali Kipr beynəlxalq aləmdə daha genişmiqyaslı tanınmaya nail olmadan türk ordusundan və subsidiyalarından asılı vəziyyətdə qalacaq. İsrailin cənubdakı dayağı Lefkoşa və Qüdsün qarşılıqlı fayda gördüyü, həmçinin Vaşinqtonun Kiprə regional strategiyasının dayağı kimi baxdığı müddətdə proses belə davam edəcək.

Türkiyə Şimali Kiprin müstəqil olmasına çalışır, lakin bu istiqamətdə aparılan müzakirələr davam edəcək. Müşahidə olunan yüksək “stavka”lı bu oyunda Kipr həm simvol, həm də şahmat parçası olaraq qalır. Onun bölünməsi, geosiyasətdə suverenliyin çox vaxt xarici güclərin hesablamalarının cəmindən daha az hüquqi fakt olduğunu xatırladır”.

Qeyd edək ki, Şimali Kipr Türk Respublikasının müstəqlliyi 1983-cü ildə elan edilib.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 07 May 2025 20:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see292

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see284

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see283

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see268

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see265

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see260

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see259

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see239

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see230

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see221

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see212

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see209

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see209

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see208

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see208

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see206

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see203

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see198

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see194

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri