Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Türkiyə üçün çətin vəziyyət: 35 min əsgər göndərilib İsrail əngəlləyə bilər

Türkiyə üçün çətin vəziyyət: 35 min əsgər göndərilib İsrail əngəlləyə bilər

GlobalInfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

“Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) dövlətçilik iddiası tamamilə Türkiyənin himayəsinə əsaslanır. Təxminən 35 min türk əsgəri orada yerləşdirilib. Yəni  diplomatik baxımdan tanınmayan ölkə Ankaradan dəstəklənir”.

Bu sözləri Globalinfo.az-a politoloq Rüstəm Tağızadə deyib.

O, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın son bəyanatlarında səsləndirdiyi fikirlərə diqqət çəkib:

“Ərdoğan çıxışlarında Ankaranın öhdəliyini vurğulayır. Ümumiyyətlə, Şimali Kiprin müstəqilliyi yeni bir millətin meydana çıxması deyil, bu, onun Türkiyənin güc proyeksiyasından ayrılmaz olduğuna dair bir baxışıdır”.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) himayəsi altında göstərilən səylər, o cümlədən, Kiprin türk liderləri tərəfindən rədd edilən Cenevrə danışıqları, Yunan Kipri və Avropa İttifaqı (Aİ) tərəfindən bəyənilən federasiya ideyası və ŞKTR-nın iki dövlətli nəticə variantları arasında seçim üzərində qurulub.

Müstəqil Şimali Kiprin Türkiyənin nəzarətdən imtina istəyi, həmçinin Yunan Kipri ilə Aİ-nin razılığı olmadan BMT və ittifaqa üzvlük yolu etibarlı deyil. Praktiki baxımdan, ŞKTR-nin “müstəqilliyi” məsələsi sadəcə Ankara tərəfindən dəstəklənir, beynəlxalq səviyyədə isə “qanuni uydurma” kimi görülür. Şimali Kiprin həqiqi suverenliyə doğru hər hansı bir addımı Türkiyənin öz strateji hesabında dramatik dəyişiklik tələb edir. Buraya Yunan Kipri də daxildir.

Paralel olaraq Cənubi Kipr Respublikası İsraillə təhlükəsizlik əlaqələrini dərinləşdirib, radar qurğularına, birgə təlimlərə ev sahibliyi edir. Məlumata görə, adanın yunanlarda olan hissəsi İsrailin hava və dəniz əməliyyatları üçün logistika mərkəzi rolunu oynayır. Cənubi Kiprin bu “militarizasiyası” Ankaranın nöqteyi-nəzərindən bir sıra problemlər yaradır”.


Rüstəm Tağızadə

Politoloq əlavə edib ki, Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizində hərəkət edən enerji və ticarət gəmiləri Kipr limanlarının əhatə dairəsindən keçir:

“İsrailin orada müşahidə radarları və raket batareyaları var. Nəticədə Türkiyə dəniz qüvvələrinin hərəkətlərini izləyə və potensial olaraq əngəlləyə bilər. Ankaranın özünün strateji “hinterlandı” hesab etdiyi sularda hərəkət azadlığına xələl gəlməsi ehtimalı var.

İsrail-Kipr hərbi əməkdaşlığı, cənub hökumətinin federal birləşmə təkliflərinə müqavimət göstərməyə olan inamını gücləndirir. Yunan Kipri İsraillə, hətta ABŞ-la təhlükəsizlik göyərtəsini birləşdirməklə, danışıqlardakı mövqeyini sərtləşdirə bilər. Beləliklə, ŞKTR-na daha geniş muxtariyyət verə biləcək hər hansı bir nizamlanma ehtimalı daha da azalacaq. Həmçinin, Böyük Britaniyanın Cənubi  Kiprə olan dəstəyini də unutmamaq lazımdır. İsrail üçün Cənubi Kipr çox önəmlidir. Çünki Livandakı “Hizbullah” qruplaşmasına nəzarət etmək Təl-Əvivə geosiyasi cəhətdən fayda verir.

Kipr-İsrail əlaqələri, Türkiyənin dəniz ambisiyalarını və karbohidrogen kəşfiyyatlarını məhdudlaşdırmağa çalışan Yunanıstan və Misir də daxil olmaqla, Şərqi Aralıq dənizi təhlükəsizlik arxitekturasının bir hissəsini təşkil edir. Ankara üçün bu, diplomatik mühasirəyə bərabərdir. İsrailin Kiprdəki mövcudluğu koalisiyanı möhkəmləndirir. Nəticədə Türkiyənin öz enerji hüquqlarını müdafiə etmək və ya Kipr türkləri üçün əlverişli şərtlərlə nizamlanmaya nail olmaq prosesində vasitəçi rolu oynamaq səyləri çətinləşir”.

Politoloqun sözlərinə görə, hazırkı rəqabət Şimali Kiprin müstəqilliyi məsləsini və Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizindəki vəziyyətini tezliklə dəyişməyəcək:

“Şimali Kipr beynəlxalq aləmdə daha genişmiqyaslı tanınmaya nail olmadan türk ordusundan və subsidiyalarından asılı vəziyyətdə qalacaq. İsrailin cənubdakı dayağı Lefkoşa və Qüdsün qarşılıqlı fayda gördüyü, həmçinin Vaşinqtonun Kiprə regional strategiyasının dayağı kimi baxdığı müddətdə proses belə davam edəcək.

Türkiyə Şimali Kiprin müstəqil olmasına çalışır, lakin bu istiqamətdə aparılan müzakirələr davam edəcək. Müşahidə olunan yüksək “stavka”lı bu oyunda Kipr həm simvol, həm də şahmat parçası olaraq qalır. Onun bölünməsi, geosiyasətdə suverenliyin çox vaxt xarici güclərin hesablamalarının cəmindən daha az hüquqi fakt olduğunu xatırladır”.

Qeyd edək ki, Şimali Kipr Türk Respublikasının müstəqlliyi 1983-cü ildə elan edilib.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 07 May 2025 20:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see338

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see320

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see315

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see298

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see294

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see291

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see282

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see274

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see263

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see258

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see247

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see245

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see241

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see237

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see230

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see221

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see219

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see216

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see215

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri