Türkiyəni müharibəyə cəlb etmək istəyirlər? Hərbi ekspertdən ŞƏRH

İrandan atılan üçüncü raket Türkiyənin hava məkanında məhv edilib. Bu barədə Türkiyənin Müdafiə Nazirliyi mənbələrə əsasən məlumat yayıb.

Raketlərin atılmasında məqsəd Türkiyəni ABŞ/İsaril-İran müharibəsinə cəlb etməkdir?

Hərbi ekspert Anar Şuşalı Redaktor.az-a açıqlamasında qeyd etdi ki, regionda artan gərginlik fonunda İrandan buraxıldığı bildirilən üçüncü raketin Türkiyə hava məkanında məhv edilməsi xəbəri ciddi təhlükəsizlik müzakirələrinə səbəb olub:

"Hadisənin detalları tam rəsmi şəkildə açıqlanmasa da, bu cür insidentlər həm hərbi-strateji, həm də geosiyasi baxımdan müxtəlif ehtimallar üzərindən təhlil olunur. Əsas suallardan biri raketin trayektoriyasının təsadüfi olub-olmaması və ya Türkiyəni münaqişəyə cəlb etmək məqsədi daşıyıb-daşımamasıdır. Birbaşa belə nəticəyə gəlmək hələ tez sayılsa da, müəyyən ssenarilər nəzərdən keçirilir. İlk növbədə, Türkiyənin NATO üzvü olması səbəbilə onun hava məkanının pozulması və ya təhlükə ilə üzləşməsi daha geniş beynəlxalq reaksiyalara yol aça bilər. Bu baxımdan, bəzi analitiklər belə insidentlərin regionda müharibənin miqyasını genişləndirmək üçün riskli siqnallar kimi istifadə oluna biləcəyini istisna etmirlər. Bu, eyni zamanda psixoloji və strateji təzyiq aləti də sayıla bilər. Yəni, Ankaraya dolayısı mesaj verilərək mümkün hərbi müdaxilənin nəticələrinin ağır ola biləcəyi göstərilmək istənilə bilər".

Müsahibimizin fikrincə, digər və daha real görünən ehtimallardan biri isə texniki nasazlıq və ya trayektoriya səhvidir:

"Müasir müharibələrdə ballistik və qanadlı raketlərin naviqasiya sistemlərində problemlər, radioelektron mübarizə təsiri, proqramlaşdırma xətaları və ya hədəfin vaxtından əvvəl məhv edilməsi nəticəsində kursun dəyişməsi kimi hallar tez-tez müşahidə olunur. Son illərdə müxtəlif münaqişələrdə planlaşdırılmamış ərazilərə düşən raket nümunələri bu ehtimalın kifayət qədər ciddi olduğunu göstərir. Bununla yanaşı, bəzi hallarda dövlətlər qəsdən sərhədlərə yaxın trayektoriya seçərək “strateji siqnal diplomatiyası” həyata keçirirlər. Bu zaman məqsəd birbaşa zərbə endirmək deyil, qarşı tərəfin reaksiyasını ölçmək, hava müdafiə sistemlərini aktivləşdirməyə məcbur etmək və siyasi mesaj vermək olur. Belə riskli manevrlər regional güc balansının həssas olduğu dövrlərdə daha çox müşahidə edilir".

Anar Şuşalı vurğuladı ki, hadisəyə daha geniş geosiyasi kontekstdə baxdıqda isə Türkiyənin mümkün müharibəyə cəlb olunmasının Yaxın Şərq və Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik arxitekturasını ciddi şəkildə dəyişə biləcəyi görünür:

"Türkiyə həm hərbi potensialı, həm də beynəlxalq ittifaqlardakı mövqeyi baxımından regionun əsas güc mərkəzlərindən biridir. Bu səbəbdən ona qarşı qəsdən birbaşa hücum ssenarisi yüksək riskli addım hesab olunur və daha çox dolayı təzyiq və ya texniki faktor ehtimalları ön plana çıxır.

Nəticə etibarilə, raketin Türkiyə hava məkanında məhv edilməsi hadisəsinin arxasında bir neçə mümkün səbəb dayana bilər. Ən real ssenarilər texniki səhv və ya trayektoriya problemi, psixoloji-strateji siqnal xarakterli riskli buraxılış və daha aşağı ehtimal kimi müharibənin miqyasını genişləndirmə cəhdi kimi sıralana bilər. Regionda gərginliyin davam etdiyi bir şəraitdə isə bu cür insidentlər ümumi təhlükəsizlik mühitinin nə qədər kövrək olduğunu bir daha göstərir".

Aytəkin TOFİQQIZI