Ukrayna üç ildən sonra cəbhə xəttində təşəbbüsü ələ keçirir

Arxa cəbhə infrastrukturunun məhv edilməsindən cəbhədəki itkilərə qədər Ukrayna Rusiyaya getdikcə daha ciddi ziyan vurur

Ukrayna lideri Volodimir Zelenskinin 9 mayda Moskvada Qırmızı Meydanda parad keçirmək üçün verdiyi "icazə" təkcə istehza kimi deyil, həm də döyüş meydanında dəyişən güc balansına görə güc nümayişi kimi qəbul edilə bilər. Rusiya ordusu ənənəvi yaz hücumuna başlamaq üçün heç bir əlamət göstərmir. Əksinə, ikinci aydır ki, ərazi itirir. “The Economist” yazır ki, təxminən üç ildən sonra ilk dəfə müharibədə təşəbbüs Ukraynaya keçir.

Şəhərlərinin və elektrik şəbəkəsinin demək olar ki, hər gecə kütləvi dron və raket hücumlarına məruz qaldığı sərt qışdan sonra Ukrayna vəziyyəti dəyişdirib. Arxa cəbhə infrastrukturunun məhv edilməsindən cəbhədəki itkilərə qədər Ukrayna Rusiyaya getdikcə daha ciddi ziyan vurur.

London Kral Kollecinin fəxri professoru, hərbi ekspert Ser Lorens Fridman “The Economist”ə bildirib ki, "bu, müharibədə dönüş nöqtəsi kimi hiss olunur".

"Əgər rusların səyləri nəticə verməsə, bəzi ərazilərdə vəziyyətin pisləşməsinə təəccüblənmərəm."

Döyüş meydanında nəticənin olmaması Ukrayna Silahlı Qüvvələri tərəfindən qurulmuş dron divarı ilə izah olunur ki, bu da ənənəvi itki nisbətini tərsinə çevirib. Keçmiş münaqişələrdə ənənəvi olaraq hər öldürülənə iki və ya üç yaralı düşürdüsə, Zelenskinin dediyi kimi, indi Rusiya Ukrayna cəbhəsində hər yaralıya qarşılıq demək olar ki, iki hərbçi itirir. Lourens hesab edir ki, "rus əsgərlərinin stoizmi və fatalizmi tükənməyə yaxındır".

Hazırda cəbhə xəttində işğalçıların 80%-ə qədəri dronlar tərəfindən öldürülür. Vaşinqtonda yerləşən Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin baş hərbi analitiki Set Cons deyir ki, artıq Rusiya ordusu tərəfindən laqeyd qalan yaralılar isə ölümə tərk edilirlər. Çünki onları təxliyə etmək demək olar ki, mümkün deyil.

Ukraynanın pilotsuz təyyarə qüvvələrinin komandanı Robert Brovdi iddia edir ki, Rusiya ordusu ardıcıl beşinci aydır ki, müqavilə bağladığından daha çox əsgər (30.000-34.000) Ukrayna dronlarına görə itirir: "Bu, Rusiya ordusunun döyüş hazırlığına təsir göstərir, hücum potensialını azaldır. Bu, bir faktdır".

Ukrayna Silahlı Qüvvələri orta mənzilli dronlardan (50-300 km) istifadə edərək, cəbhədə Rusiyanın təchizat və hərbi dəstək infrastrukturunu - sursat və dron anbarlarını, komanda və idarəetmə mərkəzlərini, zenit buraxılış qurğularını və radar stansiyalarını, zirehli texnika və qoşun yerləşdirmə yerlərini də fəal şəkildə məhv edir. Zelenskinin sözlərinə görə, hökumətin bu il Ukrayna Silahlı Qüvvələri üçün bu cür pilotsuz sistemlərin satın alınması artıq 2025-ci il üçün ümumi məbləği beş dəfə üstələyib.

Müharibə Tədqiqatları İnstitutu (ISW) bu yaxınlarda Ukraynanın son uğurlarına təsir edən amilləri sadalayıb: orta mənzilli hədəflərə qarşı quru əks-hücumları və zərbələri, Rusiya ordusu tərəfindən “Starlink” terminallarının qanunsuz istifadəsinin dayandırılması, Rusiya hakimiyyət orqanlarının cəbhə xəttindəki əsgərlər tərəfindən ünsiyyət, eləcə də könüllülər üçün təchizat və çatdırılma xidmətləri üçün istifadə edilən “Telegram messencerinə girişinin qarşısının alınması.

İsveçrə Silahlı Qüvvələrinin hesablamalarına görə, aprel ayında Rusiya qoşunları 116 kvadrat kilometr əraziyə nəzarəti itirib ki, bu da Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin 2024-cü ilin avqustunda Kursk bölgəsinə hücumundan bəri Moskvanın ilk ərazi itkisidir. "The Economist" jurnalı İsveçrə Silahlı Qüvvələrinin xəritələrinə əsaslanaraq hesablayıb ki, Rusiya son 30 gündə 113 kvadrat kilometr əraziyə nəzarəti itirib.

Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun (RUSI) baş elmi işçisi Castin Bronk qeyd edir ki, son aylarda Ukrayna hərbiyə qəbul və təlim proseslərini təkmilləşdirib ki, bu da cəbhənin bəzi ərazilərində vəziyyəti sabitləşdirməyə kömək edib. Rusiya isə döyüş meydanında itkiləri kompensasiya etməkdə getdikcə çətinlik çəkir. O əlavə edib ki, bu fonda Ukraynanın Rusiya bölgələrindəki infrastruktura uzun məsafəli zərbələrindən dəyən iqtisadi və lojistik ziyan getdikcə daha əhəmiyyətli olur: "Rusiyanın artan iqtisadi və maddi itkiləri, ehtimal ki, keçən ilki ilə müqayisədə nisbətən daha çoxdur. Bu isə indi Rusiya üçün əlverişli olmayan döyüş meydanı vəziyyətini daha da ağırlaşdırır".

Ukrayna raketləri və dronları artıq Ukrayna sərhədindən və əhalinin 70%-nin yaşadığı ərazidən təxminən 2000 kilometr məsafədəki hədəflərə çatır. Cons qeyd edib ki, limanlara, neft emalı zavodlarına və digər neft infrastrukturuna, eləcə də hərbi və kimyəvi zavodlara edilən zərbələr "Rusiyaya psixoloji ziyan vurub".

Lorens isə hesab edir ki, münaqişənin inkişafının böyük bir hissəsi növbəti bir neçə ayda nələrin baş verəcəyindən və Rusiyanın Ukraynanın dron istifadəsindəki irəliləyişlərinə nə qədər qarşı çıxa biləcəyindən asılı olacaq: "Reallıq budur ki, ruslar cəbhə xəttində mübarizə aparırlar və çox iş görmürlər".