Ukrayna üçün 50 min nəfərlik hərbi kontingent: Sülh zəmanətimi, yoxsa güc nümayişimi? MÜSAHİBƏ

Ukraynada mümkün atəşkəsdən sonra bölgədə təhlükəsizlik arxitekturasının necə qurulacağı Qərbin əsas strateji gündəmlərindən birinə çevrilib.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun verdiyi məlumata əsasən, Fransa və Britaniya 50 min nəfərlik birgə ekspedisiya qüvvəsi hazırlayır. Bu kontingent gələcəkdə Ukraynada sülhə nəzarət edən beynəlxalq qüvvələrin nüvəsini təşkil edə bilər. Məsələnin geosiyasi, hərbi və diplomatik nəticələri artıq geniş müzakirələrə səbəb olub.

Bakıvaxtı.az mövzu ilə bağlı politoloq Züriyə Qarayeva fikirlərini bölüşür.

- Fransa və Britaniyanın planlaşdırdığı 50 minlik ekspedisiya qüvvəsi Ukraynada real şəkildə yerləşdirilə bilərmi? Bu, nə qədər gerçəkdir?

- Texniki baxımdan belə bir qüvvə hazırda mövcuddur və təlimlərdə iştirak edir. Amma Ukraynada yerləşdirilməsi üçün hüquqi-siyasi zəmin vacibdir. Yəni ya Ukrayna tərəfindən rəsmi dəvət olmalıdır, ya da beynəlxalq mandat (məsələn, BMT və ya geniş Avropa razılaşması). Hazırkı mərhələdə bu daha çox post-münaqişə dövrü üçün hazırlıqdır, birbaşa döyüş zonasına daxil olmaqdan söhbət getmir. Siyasi mesaj kimi isə bu, Rusiyaya yönəlik açıq siqnaldır: “Qərb sülh prosesində fiziki iştirak etməyə hazırdır.”

- Rusiya bu açıqlamaya necə reaksiya verəcək?

- Təbii ki, Moskvanın reaksiyası sərt olacaq. Kreml bu bəyanatı Qərbin “yeni müdaxilə cəhdi” kimi təqdim edəcək. Ritorik cavabla yanaşı, Rusiya sərhədlərində hərbi təlimləri artıracaq, informasiyaya nəzarəti gücləndirəcək, hətta ciberməkanlarda hücumları aktivləşdirə bilər. Amma bu kontingentin yerləşməsi real təhlükə doğursa, Rusiya siyasi-diplomatik səviyyədə daha aqressiv mövqe ortaya qoya bilər.

- NATO-nun bu qüvvələr üzərində nəzarəti məsələsi gündəmdədir. Bu, NATO–Rusiya münasibətlərini necə dəyişə bilər?

- Əgər bu kontingent tam şəkildə NATO strukturuna daxil edilərsə, bu, artıq Rusiyanın “qırmızı xətlərindən” birinin keçilməsi kimi qiymətləndiriləcək. Amma real ehtimal odur ki, Fransa və Britaniya bu qüvvəni NATO-dan formal olaraq kənarda saxlayacaq, lakin əməliyyat və koordinasiya baxımından NATO ilə sıx əməkdaşlıq edəcək. Bu, həm Qərbin manevr imkanlarını artırır, həm də açıq eskalasiyanın qarşısını alır.

- Bu qüvvələr Ukraynada sülhə zəmanət verə bilərmi?

- Yalnız bu cür kontingentlə sülhə zəmanət vermək mümkün deyil. Amma bu qüvvələr atəşkəs rejiminin monitorinqi və sabitliyin təminatı üçün vacib elementlərdən biri ola bilər. Əgər tərəflər sülhə imza atarsa, bu cür qüvvə qarşılıqlı inamı gücləndirə, təxribatların qarşısını ala və yeni təhlükəsizlik çərçivəsinin texniki təminatçısına çevrilə bilər.

- Sizcə, bu proses sülhə yaxınlaşmadır, yoxsa gərginliyin artmasıdır?

- Bu, ikisinin də kəsişmə nöqtəsindədir. Əgər diplomatik danışıqlar irəliləyərsə, bu kontingent sülhü təmin edən mexanizm olacaq. Əks halda, bu qüvvənin varlığı Rusiya üçün təhlükə kimi görünəcək və gərginliyi artıracaq. Amma istənilən halda, bu addım Qərbin Ukraynanı tək buraxmamaq iradəsinin ciddi göstəricisidir. Və bu iradə həm Kremlə mesajdır, həm də Kiyevə zəmanət.

Zülfü Məmmədov