Ukraynanın taleyi necə olacaq?

ABŞ ilə Rusiya danışıqlar masası arxasına keçməyə hazırlaşır

Prezident səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Donald Tramp ötən il seçki kampaniyası dövründə söz verdiyi kimi, Rusiya-Ukrayna müharibəsini bitirmək üçün real addımlar atmağa hazırlaşır. Rusiyada Kremlə yaxın mənbələrin məlumatına görə, dünyanın 2 nəhəng dövlətinin prezidenti - Donald Tramp ilə Vladimir Putin arasında görüşün keçirilməsinə hazırlıq gedir. İnaqurasiya mərasimindən sonra Donald Tramp öz videomüraciətində bildirib ki, Rusiya lideri Vladimir Putinlə danışıq yaxın günlərdə baş tuta bilər.

Birləşmiş Ştatların yeni dövlət katibi  Marko Rubio da “NBS News” telekanalına müsahibəsində ölkəsinin Ukraynadakı münaqişənin davamlı, sülh yolu ilə həllinə nail olmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb. “Bu münaqişəyə son qoymaq ABŞ-ın rəsmi siyasəti olacaq və biz buna davamlı və sabit şəkildə nail olmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik. Biz istəmirik ki, bu sabitlik iki, üç və ya dörd ildən sonra yenidən müharibəyə çevrilsin”, - Rubio qeyd edib.

Kiyev sülh üçün ABŞ-la birgə işləməyə hazırdır

Görüşün təfərrüatları ilə bağlı məlumat verilməsə də, əsas müzakirə predmenti - yeni qlobal nizamın müəyyən olunması, xüsusilə Şərqi Avropa, Arktika, Sakit okean və Yaxın Şərqdə mövcud vəziyyətin nizamlanması, qarşılıqlı anlaşma əsasında geostrateji və geosiyasi maraqların bölüşməsi olacağı iddia olunur.  Görüşdə ikitərəfli iqtisadi münasibətlərin yenidən qurulması və enerji məsələləri də müzakirə oluna bilər. Qeyd edək ki, Ukrayna məsələsi ABŞ-Rusiya münasibətlərində ən mühüm gündəm hesab olunur. 

Bir məqamı da qeyd edək ki, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ-Rusiya münasibətlərində baş verəcək proseslərdən çox ciddi narahatdır. V.Zelenski Donald Trampın güclü adam olduğunu və Ukraynanın həqiqi sülhə nail olmaq üçün ABŞ ilə birlikdə işləməyə hazır olduğunu bildirib.

Müharibənin bitməsi ehtimalı...

Maraqlıdır, görəsən, yaxın zamanda baş tutması ehtimal olunan Tramp-Putin görüşündə Ukraynanın taleyi ilə bağlı proses hansı istiqamətdə inkişaf edəcək? Hər iki lider bu məsələdə qarşılıqlı güzəştlərə gedəcəkmi? Ukraynada müharibənin yaxın zamanda bitməsi mümkün olacaqmı?

Məsələ ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova “Yeni Azərbaycan” qəzetinə açıqlmasında qeyd edib ki, yaxın zamanda Ukraynada müharibənin bitməsi ehtimal olunmur.

“Trampın Amerika Birləşmiş Ştatlarının 47-ci prezidenti olaraq öz səlahiyyətlərinin icrasına başlaması ilə qlobal sistemdə hansı dəyişikliklərin ola biləcəyi ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Xüsusilə də, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin nə zaman bitəcəyi və atəşkəsin əldə olunması ilə bağlı razılığın mümkünlüyü məsələsi ən çox diqqət mərkəzində olan mövzudur. Hələ seçkiqabağı təşviqat dönəmində Trampın verdiyi bəyanatlara nəzər yetirdikdə, o davamlı şəkildə müharibənin baş verməsində Bayden administrasiyasını günahlandırırdı. İndi də bu mövqeyi dəyişməz olaraq qalır və kifayət qədər iddialı çıxışlarla müşayiət olunur. Bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, ən qısa müddətdə atəşkəsin əldə olunması istiqamətində real addımların atılacağını ehtimal etmək mümkündür”.

Atəşkəs üçün şərtlər

Politoloq bildirib ki, atəşkəsin əldə olunmasına qədər önəmli bir digər məsələ də ona hansı şərtlər əsasında nail olunmasıdır. “Ehtimallar və reallıq bəzən üst-üstə düşməyə bilər və belə olan şəraitdə Trampın verdiyi vədlərə nail olması üçün reallığın gözləntilərə uyğunlaşdırılması mütləqdir. Ukrayna üçün ən böyük gözlənti ərazi bütövlüyünün bərpa olunması olduğu halda Rusiyanın əsas hədəfi hazırda nəzarətində olan əraziləri legitimləşdirməkdir. Digər tərəfdən isə Avropanın bəzi güc mərkəzlərinin Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı gözləntiləri və maraqları heç də ABŞ-ın mövqeyi ilə üst-üstə düşmür. Ona görə də, bu reallıqlar kontekstində Trampın qısa müddətdə müharibəni tamamilə bitirməsi ehtimalı çox da mümkün görünməsə də, ilkin mərhələdə qısamüddətli atəşkəs ehtimalı istisna edilmir”.

Aytən Qurbanovanın sözlərinə görə, bu məsələdə önəmli məqamlardan biri də Tramp və Putin arasındakı şəxsi münasibətlərin kifayət qədər yüksək səviyyədə olması faktıdır ki, bu da istisnasız olaraq,  Ukraynada atəşin dayandırılması üçün dialoq masasının yenidən qurulmasına təsir edə bilər. Demək, 2025-ci ilin, hətta Trampın prezidentlik dönəminin sonuna qədər Ukrayna ilə Rusiya arasında müharibəni birmənalı şəkildə sonlandırmaq ehtimalı real olmasa da, atəşkəsin mövcud status-kvonun qorunması əsasında təmin edilməsi mümkündür.

Yunis Abdullayev