Ürəyin təhlükə siqnalları

Bəzi dəyişikliklər ürək-damar sistemində ciddi problem yarandığını göstərə bilər. Güclü nəfəs darlığı, sinə ağrısı və ya təzyiq hissi, qəfil halsızlıq, huşun itirilməsi və dodaqların göyərməsi xüsusilə diqqət tələb edən əlamətlərdir.

Bu simptomların bəziləri infarkt, ürək çatışmazlığı və təhlükəli ürək ritm pozuntuları zamanı ortaya çıxa bilər. Belə hallarda tibbi yardımı gecikdirmək həyat üçün təhlükəli ola bilər. Amerika Ürək Assosiasiyası sinə nahiyəsində ağrı və ya təzyiq, nəfəs darlığı, soyuq tər, ürəkbulanma, başgicəllənmə və bədənin yuxarı hissəsində ağrını infarktın xəbərdaredici əlamətləri sırasında göstərir.

Hansı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır?

Ürək-damar xəstəliyi olan insanlarda vəziyyət bəzən tədricən pisləşə bilər. Əvvəllər rahat görülən fiziki iş zamanı nəfəsin çatmaması, artan halsızlıq və ayaqlarda şişkinlik buna nümunədir.

Xüsusilə aşağıdakı əlamətlər diqqətdən kənarda qalmamalıdır:

istirahət zamanı və ya çox az fiziki hərəkətlə belə yaranan güclü nəfəs darlığı;

sinədə ağrı, təzyiq, sıxılma və ya narahatlıq;

qəfil və ciddi halsızlıq;

başgicəllənmə və huş itirməyə yaxın vəziyyət;

qəfil huş itkisi;

sürətli və ya nizamsız ürək döyüntüsü;

ayaq, pəncə və baldır nahiyəsində artan şişkinlik;

soyuq tər və ürəkbulanma.

Sinə narahatlığı qola, kürəyə, boyuna, çənəyə və ya qarın nahiyəsinə yayıla bilər. Bəzi infarktlar qəfil və şiddətli başlayır, digərləri isə daha yüngül simptomlarla başlayıb tədricən güclənə bilər.

Dodaqların göyərməsi və ağır nəfəs darlığı təhlükəlidir

Dodaqların və dərinin göyərməsi orqanizmin kifayət qədər oksigen almadığını göstərə bilər. Güclü nəfəs darlığı, soyuq tər, huşun itirilməsi və digər ağır simptomlarla birlikdə bu vəziyyət təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir.

Ağır ürək çatışmazlığı zamanı ağciyərlərdə maye toplanması da baş verə bilər. Bu zaman nəfəs alma kəskin çətinləşə və öskürək yarana bilər.

Lakin ayrı-ayrı xarici əlamətlərə baxaraq insanın ölümə yaxın olduğunu söyləmək düzgün deyil. Məsələn, əllərin və ayaqların soyuması, üzün qızarması və ya göz bəbəklərinin genişlənməsi müxtəlif səbəblərdən yarana bilər.

“Ölümə 10–15 gün qalmış bu əlamətlər yaranır” – doğrudurmu?

Bəzi materiallarda müəyyən simptomların ölümdən 10–15 gün əvvəl meydana çıxdığı iddia edilir. Lakin bunu universal tibbi qayda kimi qəbul etmək olmaz.

Ürək-damar xəstəliklərinin gedişi insandan insana dəyişir. Bəzi xəstələrdə vəziyyət uzun müddət ərzində tədricən pisləşir, digərlərində isə ciddi fəsad qəfil meydana çıxa bilər.

Xüsusilə ürək dayanması çox vaxt qəfil baş verir. İnsan huşunu itirir və normal nəfəs almır. Bu, təcili müdaxilə tələb edən həyati təhlükəli vəziyyətdir.

Bu səbəbdən simptomlara baxaraq “10 gün”, “15 gün” və ya başqa konkret müddət müəyyən etmək mümkün deyil.

Nə vaxt dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır?

Qəfil güclü sinə ağrısı və ya sıxılması, ağır nəfəs darlığı, huşun itirilməsi, dodaqların göyərməsi və ya ciddi halsızlıq yaranarsa, təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır.

Azərbaycanda təcili tibbi yardım üçün 103, vahid fövqəladə hallar nömrəsi üçün isə 112 ilə əlaqə saxlamaq mümkündür.

İnsan huşsuzdursa və normal nəfəs almırsa, bu, ürək dayanmasının əlaməti ola bilər. Belə vəziyyətdə təcili yardım çağırılmalı və dərhal ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanmalıdır. Əlçatan avtomatik xarici defibrilyator (AED) varsa, cihazın səsli göstərişlərinə uyğun istifadə edilməlidir.

Ürəyin ciddi problemlərində “nə qədər vaxt qalıb?” sualından daha vacib olan “tibbi yardımı nə qədər tez alır?” sualıdır. Şübhəli və kəskin simptomlar zamanı gözləmək əvəzinə tibbi yardım çağırmaq lazımdır.

AzPost.az