Uşaqlar məktəbdən niyə yayınırlar?

Heç kəsə sirr deyil ki, uşaqlar yuxarı siniflərə keçdikcə dərslərdən yayınma halları çoxalır. Bəzilər bunun kökündə “repetitor amili”ni əsas götürsələr də, məsələnin kökündə başqa nədənlərin olduğunu da görmək mümkündür. Doğrudur, məktəblilərin çoxu, xüsusən də məktəb tədrisi ilə qane olmayıb repetitor, yaxud müxtəlif təlim-tədris kurslarının xidmətindən istifadəyə üstünlük verir. Hətta valideynlər də uşaqlarını məktəbə deyil, repetitora yönəldirlər, amma bunun, məktəb tədrisi vaxtı ilə uzlaşdırılmalı olduğuna diqqət ayırmırlar...

Elə uşaqlar da var ki, repetitorla məşğul olmasa belə, məktəbə getmək istəmir, dərsdən yayınır. Bu uşaqları məktəbdən ayıran səbəblər isə müxtəlifdir. Bəziləri müəllimlərin şagirdlərə qarşı “aqressiv” davranışını əsas gətirsə də, digərləri məsələni tam başqa səmtə yönəldir. Məsələn, sinifdə xoşagəlməz hadisələrdən sığortalanmaq, kollektivin ona pis münasibəti, təzyiq, uyğunlaşma çətinlikləri və s.

Nəzərə alaq ki, uşaqların formalaşması üçün ailə qədər təhsil müəssisələrinin də rolu böyükdür. Belə durumun hələ uşaq yaşlarında neqativ hadisələrlə üz-üzə qalan, bundan çıxış yolunu məktəbə getməməkdə görən şagirdlərin psixikasına, onların gələcək həyatına təsirsiz ötüşməyəcəyinə şübhə qalmır. Çıxış yolu isə belə problemlərin yaranmaması üçün maarifləndirmə işlərinin aparlmasıdır.

Uşaqların Psixi Sağlamlığı Vəqfi adından aparılan yeni sorğu ABŞ-d uşaqlar arasında məktəbdən yayınma hallarının ciddi ölçüdə yadığını ortaya qoyub.

“MedicalXpress” portalı xəbər verir ki, araşdırmaya görə, keçən il övladının qorxu və ya narahatlıq səbəbilə məktəbə getmədiyini bildirən valideynlərin təxminən üçdə biri (30 faiz) uşaqlarının bir həftədən artıq məktəbə davam etmədiyini diqqətə çatdırıb.

Sorğuda 1000-dən çox valideyn iştirak edib və nəticələr göstərib ki, məktəbi buraxan hər beş şagirddən ikisi (42 faiz) özünü fiziki olaraq iştirak üçün kifayət qədər yaxşı hiss etmədiyini, 20 faizi isə həddindən artıq yorğunluq səbəbi ilə məktəbə getmədiyini bildirib. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, uşaqlarda fiziki simptomlar çox zaman narahatlıq kimi psixi sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilər.

Milli Sağlamlıq İnstitutlarının (NIH) məlumatına əsasən, məktəbdən yayınma halları ən çox 10-13 yaş arası və məktəb dəyişən uşaqlar arasında müşahidə olunur. Uşaqların Psixi Sağlamlığı Fondunun icraçı klinik direktoru, uşaq psixoloqu Ariana Hoet bildirir ki, məktəbdən yayınma səbəbləri arasında sosial narahatlıq, zorakılıq, uyğunlaşma çətinlikləri, imtahan və ya ictimai danışıq qorxusu, həmçinin diaqnoz qoyulmamış öyrənmə çətinlikləri əsas yer tutur.

A.Hoet qeyd edir ki, valideynlərin uşaqları qoruma instinktinə görə onları evdə saxlaması qısa müddətdə rahatlıq versə də, uzunmüddətli perspektivdə narahatlıq hissini gücləndirə bilər: “Narahatlıq doğuran vəziyyətlərdən qaçmaq, problemin daha da böyüməsinə gətirib çıxarır. Uşaqların güclü duyğularının öhdəsindən gəlmələrinə dəstək olmaq üçün onlarla açıq söhbət aparmaq vacibdir”.

Mütəxəssislər, valideynlər və tərbiyəçilər üçün sübuta əsaslanan pulsuz resursların mövcud olduğunu, bunların məktəbdən yayınmanın səbəblərini anlamağa və uşaqlara uyğun dəstək göstərməyə imkan yaratdığını vurğulayırlar.

Bu nəticələr məktəbdən yayınma ilə mübarizə aparmaq üçün valideynlərin və təhsil müəssisələrinin daha aktiv və koordinasiyalı addımlar atmasının zəruriliyini ortaya qoyur.

Yeganə