Icma.az
close
up
RU
Uşaqların boyunun uzanması üçün nə yemək lazımdır?

Uşaqların boyunun uzanması üçün nə yemək lazımdır?

Azpost saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Uşaqların və yeniyetmələrin boyunun uzanmasında qidalanmanın keyfiyyəti qəbul edilən kalorilərin ümumi miqdarı qədər əhəmiyyətli ola bilər. Çinli alimlər təxminən 1,7 milyon məktəblinin 1985–2019-cu illər üzrə boy göstəricilərini təhlil etdikdən sonra bu qənaətə gəliblər.

Azpost.info bildirir ki, araşdırmanın nəticələri “PLOS Medicine” elmi jurnalında dərc olunub.

Alimlər bir neçə onillik ərzində Çində qidalanma vərdişlərinin dəyişməsinin uşaqların fiziki inkişafına necə təsir etdiyini araşdırıblar. Bunun üçün ölkənin 30 regionunda keçirilmiş milli boy ölçmələrinin nəticələri ərzaq məhsullarının istehlakı ilə bağlı məlumatlarla müqayisə edilib. Qeyd edək ki, qidalanma ilə bağlı məlumatlar hər bir uşağın fərdi rasionunu deyil, ev təsərrüfatlarının orta istehlak göstəricilərini əks etdirib.

1985–2019-cu illərdə çinli məktəblilərin orta standartlaşdırılmış boy göstəricisi mənfi 1,1-dən 0,1-ə yüksəlib. Bu dövrdə əhalinin əsasən taxıl məhsullarına söykənən qidalanma modelindən uzaqlaşdığı və rasionun daha müxtəlif olduğu müşahidə edilib.

Həmin müddətdə Çində 19 yaşlı kişilərin orta boyu təxminən 9 santimetr artıb. Bu, beynəlxalq müqayisədə araşdırılan 200-ə yaxın ölkə və ərazi arasında ən böyük artım olub.

Boyun uzanması ilə ən çox əlaqəli qidalar hansılardır?

Araşdırmaya görə, yumurta və dəniz məhsulları bütün tədqiq olunan dövrlərdə boy göstəriciləri ilə ən sabit müsbət əlaqə nümayiş etdirib.

2000-ci ildən sonra süd və meyvələrin rolu daha da artıb. 2011–2019-cu illərdə isə meyvə, qoz-fındıq, yumurta və südlə zəngin qidalanma modeli boy göstəriciləri ilə ən güclü əlaqəyə malik olub.

Alimlər bu qidalanma modelini ingilis dilindəki məhsul adlarının baş hərflərindən istifadə edərək FUEL adlandırıblar.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu əlaqə regionların iqtisadi inkişaf səviyyəsi, əhalinin təhsil göstəriciləri, günəşli saatların müddəti və temperatur kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra da qorunub.

Təhlil göstərib ki, zülal, yağ, kalsium və sinklə daha zəngin qidalanma da boy göstəricilərinin yüksək olması ilə əlaqəlidir. Xüsusilə kalsiumun miqdarı və kalsium-fosfor nisbəti mühüm göstəricilər hesab edilib.

Bununla yanaşı, alimlər qidanın enerji dəyərində karbohidratların payı ilə boy göstəriciləri arasında əks əlaqə aşkarlayıblar. Lakin bu, karbohidratların fiziki inkişafa mane olması demək deyil. Nəticə ümumi qidalanma tərkibindəki fərqlərlə bağlı ola bilər.

Son illərdə aparılan təhlillərdə qəbul edilən enerjinin ümumi miqdarı ilə boy arasında statistik baxımdan əhəmiyyətli əlaqə müəyyən edilməyib.

Bu qidalanma modelinin başqa üstünlükləri də var

FUEL qidalanma modelinin təkcə sağlamlıq deyil, ətraf mühit və ailə büdcəsi baxımından da üstünlükləri ola bilər.

Müəlliflərin hesablamalarına görə, 2010–2023-cü illərdə bu model əsasən ət məhsullarına üstünlük verilən rasionlarla müqayisədə daha az istixana qazı emissiyasına səbəb olub. Fərdi istehlak üzrə bu göstərici ildə təxminən 1–1,8 ton karbon qazı ekvivalenti təşkil edib.

Bundan başqa, belə qidalanma torpaq və şirin su ehtiyatlarından nisbətən az istifadəni tələb edib. Araşdırmada müqayisə olunan qidalanma modelləri arasında ərzaq məhsullarının hesablanmış dəyəri də ən aşağı olub.

Alimlər valideynlərə hansı mesajı verir?

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, nəticələr konkret qida məhsulları dəstinin birbaşa boy artımına səbəb olduğunu sübut etmir.

Araşdırma müşahidələrə və əsasən regional istehlak məlumatlarına əsaslandığından nəticələrə digər amillər də təsir göstərə bilər. Daha dəqiq nəticələr əldə etmək üçün uşaqların fərdi qidalanmasını uzun müddət izləyən tədqiqatlara və nəzarətli sınaqlara ehtiyac var.

Alimlərin fikrincə, əldə olunan nəticələr uşaqların sağlam inkişafını dəstəkləyən, eyni zamanda iqtisadi və ekoloji amilləri nəzərə alan qidalanma tövsiyələrinin hazırlanmasına kömək edə bilər.

N.Talıblı

AzPost.az

Post navigation

Previous: Trampı Çindən “Qiyamət günü təyyarəsi” müşayiət edib – Səbəb nədir?

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:105
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 09:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri