ÜST: İqlim fəaliyyətsizliyi hər il milyonlarla insanın ölümünə səbəb olur

Bakı, 30 oktyabr, AZƏRTAC

Sürətlə dəyişən iqlimə şəraitinə uyğunlaşmağın vacibliyini vurğulayan Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) çərşənbə günü bildirib ki, iqlim fəaliyyətsizliyi hər il milyonlarla insanın ölümünə səbəb olur.

AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, bu qənaət çərşənbə günü “Lancet” jurnalının sağlamlıq və iqlim dəyişikliyi üzrə son “Countdown” hesabatında yer alır.

Bu hesabatda qazıntı yanacaqlarından həddindən artıq asılılığın və qlobal istiləşmənin artması fonunda təbii fəlakətlərin artmasının varlı və ya yoxsul olmasından asılı olmayaraq, bütün ölkələrdə insan sağlamlığına dağıdıcı təsir göstərdiyi qeyd olunur. Məsələn, istiliklə əlaqəli ölüm nisbəti 1990-cı illərdən bəri 23 faiz artaraq ildə orta hesabla 546 minə çatıb. Quraqlıq və isti hava dalğaları 2023-cü ildə orta və ya ağır qida çatışmazlığı ilə üz-üzə qalanların sayına 124 milyon insan əlavə edib, həmçinin yüksək anomal temperatura məruz qalma kənd təsərrüfatında 1,09 trilyon ABŞ dollarına bərabər məhsul itkisinə səbəb olub.

Hesabat müəllifləri qeyd ediblər: “İnsan tələfatı və iqtisadi xərclərə baxmayaraq, hökumətlər 2023-cü ildə xalis qazıntı yanacağı subsidiyalarına 956 milyard dollar xərcləyib ki, bu da iqlimə həssas ölkələri dəstəkləmək üçün verilən illik məbləğin üçqatından çoxdur. Həmçinin, on beş ölkə bu məqsədlərə bütün milli səhiyyə büdcələrindən daha çox subsidiya ayırıb.

“İqlim fəlakətinin qarşısını almaq üçün artıq əlimizdə konkret həllər var”, - deyə London Universitet Kollecinin “Lancet Countdown” proqramının icraçı direktoru Marina Romanello bildirib. O əlavə edib: “Dünyanın hər yerində icmalar və yerli hökumətlər irəliləyişin mümkün olduğunu sübut edirlər. Təmiz enerji artımından şəhər uyğunlaşmasına qədər tədbirlər görülür və real sağlamlıq faydaları əldə olunur, lakin biz bu tempi qorumalıyıq”.

M.Romanello qazıntı yanacaqlarından təmiz bərpaolunan və səmərəli enerji istifadəsinə keçidi iqlim dəyişikliyini yavaşlatmaq və ölümləri azaltmaq üçün ən güclü vasitə kimi xarakterizə edib. O, daha sağlam, iqlimə uyğun qidalara və dayanıqlı kənd təsərrüfatı sistemlərinə keçidin çirklənməni, istixana qazları emissiyalarını və meşələrin qırılmasını kütləvi şəkildə azaldacağını, bu vasitə ilə potensial olaraq ildə on milyondan çox insanın həyatını xilas edəcəyini təxmin edir.