ÜST nin viruslar siyahısı yenilənib

Bakı, 1 may, AZƏRTAC

Çin və Birləşmiş Krallıqdan olan beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən aparılan bir araşdırmaya görə, 2024-cü ilin sonuna qədər dünyada Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) siyahısına daxil edilmiş 239 təhlükəli virus olub.

AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, yenilənmiş kataloqa Beynəlxalq Virusların Taksonomiyası Komitəsi (ICTV) tərəfindən tanınan viruslar daxildir. Əvvəlki 2018 versiyası ilə müqayisədə bu rəqəm 25 virus artıb, o cümlədən son illərdə müəyyən edilmiş 20-dən çox yeni növ də əlavə olunub.

Tədqiqat göstərir ki, bu virusların böyük əksəriyyəti heyvanlardan qaynaqlanır. “Onların təxminən 62 faizi insanlara heyvanlardan ötürülür. Bu viruslar insanlar arasında yayılmır. Eyni zamanda, 60 virus epidemiyalara səbəb ola və ya insan populyasiyalarında davamlı olaraq dövr edə bilir.

Ayrı bir qrupa insanlar arasında ötürülə bilən, lakin indiyə qədər yalnız məhdud epidemiyalara səbəb olan 32 virus daxildir. Buna görə də alimlər epidemiya potensialının bir neçə səviyyəsini ayırd edirlər. Bunlara sırf zoonotik viruslardan tutmuş genişmiqyaslı epidemiyalara səbəb ola bilənlər aiddir.

Təhlillər göstərib ki, virusların əhəmiyyətli bir hissəsi əsasən ağcaqanadlar və gənələr tərəfindən ötürülür. Bu mexanizm məlum növlərin təxminən 43 faizini təşkil edir. Eyni zamanda, bir çox virus hava yolu ilə, birbaşa təmas və bioloji mayelər də daxil olmaqla bir çox vasitə ilə yayıla bilər.

Kəşflərin coğrafiyası demək olar ki, bütün dünyanı əhatə edir. Ən çox yeni virus sayı ilk dəfə 99 növ ilə Amerikada, ardınca 81 növ ilə Avrasiyada, 43 növ ilə Afrika və Yaxın Şərqdə və 16 növ ilə Okeaniyada qeydə alınıb.

Tədqiqata görə, məlum RNT viruslarının sayı XX əsrin əvvəllərindən bəri tədricən artıb. Həmin yüzilliyin sonuna qədər 178 növ müəyyən edilmişdi və XXI əsrdə bu siyahıya daha 61 növ əlavə olunub.