Vahid inkişaf konsepsiyasının Naxçıvan istiqaməti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust
2026-cı ildə Naxçıvana səfəri qədim diyarın qarşıdakı inkişaf
mərhələsinə dair mühüm mesajlarla yadda qaldı. Səfər zamanı
Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafı, müasir infrastruktur layihələri və
şəhərin gələcək siması ilə bağlı məsələlərin diqqət mərkəzində olması
bir daha göstərdi ki, Naxçıvanın inkişafı dövlət siyasətində xüsusi və
uzunmüddətli yanaşma tələb edən istiqamətlərdən biridir.
Prezident İlham Əliyevin səfər çərçivəsində Azərbaycan
Televiziyasına verdiyi müsahibədə Naxçıvan şəhərinin Baş Planının
hazırlanması ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər isə bu baxımdan xüsusi
əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının sözlərindən aydın olur ki, Naxçıvan
şəhərinin gələcək inkişafı ayrı-ayrı layihələrin həyata keçirilməsi ilə
məhdudlaşmayacaq, bütöv şəhərsalma və inkişaf konsepsiyası
əsasında formalaşdırılacaq.
Bu məqam xüsusilə ona görə əhəmiyyətlidir ki, Azərbaycanın
işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa
və quruculuq işləri də vahid yanaşma əsasında aparılır. Prezidentin
vurğuladığı kimi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur vahid konsepsiya
əsasında inkişaf etməlidir. Bu, yalnız şəhərlərin və kəndlərin yenidən
qurulması deyil, bütövlükdə azad edilmiş ərazilərin iqtisadi, sosial,
nəqliyyat və şəhərsalma baxımından bir-birini tamamlayan vahid inkişaf
məkanına çevrilməsi deməkdir.
Naxçıvanla bağlı ortaya qoyulan yeni yanaşmanı da bu geniş
inkişaf fəlsəfəsindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Əlbəttə,
Naxçıvanın özünəməxsus coğrafi, tarixi və sosial xüsusiyyətləri var.
Lakin müasir infrastrukturun yaradılması, şəhər mühitinin yenilənməsi,
iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və uzunmüddətli inkişafın
planlaşdırılması baxımından burada da strateji və kompleks yanaşmaya
ehtiyac var. Baş Plan məhz belə bir yanaşmanın əsas alətlərindən
biridir.

Naxçıvan şəhərinin Baş Planının hazırlanması şəhərin yalnız bu
gününü deyil, gələcək onilliklərini düşünmək deməkdir. Burada
nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi, yeni yaşayış məkanlarının
formalaşdırılması, sosial obyektlərin yerləşdirilməsi, yaşıllıq ərazilərinin
qorunması və artırılması, mühəndis-kommunikasiya infrastrukturunun
yenilənməsi kimi məsələlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə həll edilməlidir.
Əsas məqsəd isə bütün bu dəyişikliklərin insan üçün daha rahat və
müasir şəhər mühiti yaratmasına xidmət etməsidir.
Naxçıvanın inkişafında digər mühüm məsələ iqtisadi potensialla
şəhərsalma siyasətinin uzlaşdırılmasıdır. 11 avqust səfəri çərçivəsində
sənaye, nəqliyyat, sosial xidmət, turizm və digər sahələr üzrə həyata
keçirilən layihələrin diqqətə çatdırılması təsadüfi deyil. Yeni istehsal
müəssisələri və infrastruktur layihələri iqtisadi fəallığı artırdıqca, bunun
şəhərin yaşayış mühitində də öz əksini tapması zərurəti yaranır.
Deməli, Naxçıvanın gələcək şəhər modeli onun iqtisadi inkişaf
perspektivləri ilə paralel qurulmalıdır.
Bununla yanaşı, Naxçıvanın yenilənməsi onun tarixi simasının
qorunması ilə müşayiət olunmalıdır. Bu şəhərin dəyəri yalnız müasir
binalarında və yollarında deyil, minillik tarixində, memarlığında,
abidələrində və milli yaddaşımızdakı yerindədir. Yeni şəhərsalma
yanaşması keçmişi gələcəyə qurban verməməli, əksinə, tarixi irsi
müasir şəhər mühiti ilə harmonik şəkildə birləşdirməlidir.
Prezident İlham Əliyevin 11 avqust səfərində Naxçıvanın gələcək
inkişafına dair ortaya qoyduğu baxışın mühüm tərəfi də məhz budur:
Naxçıvanın bu gününü deyil, sabahını planlaşdırmaq. Qarabağ və Şərqi
Zəngəzur üçün müəyyənləşdirilən vahid inkişaf konsepsiyası fonunda
Naxçıvanın da özünəməxsus imkanları nəzərə alınmaqla uzunmüddətli
və sistemli inkişaf xəttinin müəyyənləşdirilməsi ölkənin ümumi inkişaf
strategiyasının məntiqi davamıdır.
Əslində, 11 avqust səfərinin mahiyyətini bir cümlə ilə ifadə etmək
mümkündür: Naxçıvanın gələcəyi artıq ayrı-ayrı addımlarla deyil, böyük
və ardıcıl inkişaf baxışı ilə qurulur. Şəhərin Baş Planının hazırlanması
da bu baxışın ən mühüm istiqamətlərindən biridir.

Bu gün Naxçıvan qarşısında yeni imkanlar açılır. Qarabağ və Şərqi
Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişafı, azad edilmiş
ərazilərdə yeni şəhərsalma modelinin formalaşması və Naxçıvan üçün
uzunmüddətli Baş Planın hazırlanması Azərbaycanın ərazi inkişafına
baxışında yeni mərhələnin göstəriciləridir.
Naxçıvanın sabahı da məhz bu düşüncə ilə qurulmalıdır: tarixinə
söykənən, müasirliyə açıq, infrastrukturu güclü, iqtisadi imkanları geniş
və gələcəyi əvvəlcədən planlaşdırılan bir şəhər kimi. 11 avqust səfərinin
verdiyi əsas mesajlardan biri də budur — gələcəyi gözləmək yox, onu
bu gündən qurmaq lazımdır.
İlahə Fərəcova
YAP Naxçıvan şəhət təşkilatı üzrə ƏPT sədri,
Naxçıvan Qızlar Liseyinin direktoru